AI faiz yoxlaması: yuvarlaq paylar niyə 99% edir?

Faizlərin cəmini yoxlamazdan əvvəl nəyi sabitləməli?

AI süni intellektin ingiliscə qısaltmasıdır. Hesabatı AI hazırlasa da, faizin mənbə sayını və göstərilmə qaydasını siz yoxlamalısınız. Bu məşqdə altı süni müraciət var. Hər müraciət yalnız bir kateqoriyaya daxildir. Kateqoriyalar bütün altılığı əhatə edir və heç bir ID iki kateqoriyada görünmür. Bunlar real müştəri cavabları və ya müşahidə edilmiş şirkət göstəriciləri deyil.

Qayda kartı yazın: “Tədris V1; seçim A1–A6; vahid bir müraciət; kateqoriyalar X/Y/Z; hər ID bir kateqoriyada; hamısı hesaba daxildir; faiz üçün bölən altıdır; göstərilən faiz ən yaxın tam faizə yuvarlaqlaşdırılır.” Burada məxrəc bölən say deməkdir. Kateqoriyanın sayı həmin altılığın hansı hissəsi olduğunu göstərir.

Yuvarlaqlaşdırma rəqəmi seçilmiş dəqiqliklə göstərməkdir. Bu məşqdə 33,333…% tam faizlə 33% yazılır. İlkin saylar isə dəyişmir. Bu, sayların məxfilik məqsədilə yuvarlaqlaşdırılması deyil. Bizim altı ID-miz və kateqoriya saylarımız tam saxlanır; yalnız hesablanmış faizin ekrandakı yazılışı qısalır.

Başlanğıc üçün süni intellekt bələdçisindən istifadə edə bilərsiniz. Buradakı nəticə isə bir qeyd faylıdır: eyni məlumatın dəqiq kəsrlə və tam faizlə necə göründüyünü yanaşı saxlayacaqsınız. Hesab və proqram quraşdırılması tələb olunmur.

Altı mənbə ID-sini bir-bir sayın

Aşağıdakı kart yalnız tədris üçündür. X, Y və Z müraciətin üç fərqli növünü göstərən şərti etiketlərdir. Bir müraciətin bir neçə növü seçməsi bu qaydada yoxdur. Mətn başqa sistemə dair məlumat vermir; kodlardan müştəri davranışı və ya biznes səbəbi çıxarmayın.

Əvvəl ID siyahısını ayrıca yazın: A1, A2, A3, A4, A5, A6. Altı müxtəlif ID var. Sonra kateqoriya üzrə ID-ləri toplayın: X üçün A1/A4, Y üçün A2/A5, Z üçün A3/A6. Hər siyahıda iki ID var və 2+2+2=6 edir. Bu ikinci hesab mənbənin tam əhatə olunduğunu yoxlayır.

İki yoxlamanı qarışdırmayın. Kateqoriya saylarının altı etməsi təkbaşına ID-lərin düzgün paylandığını sübut etmir: başqa kartda bir ID iki dəfə sayılıb, biri itə bilər. Burada həm unikal ID-lər, həm də hər birinin bir kateqoriyada olması görünür. Nəticə cədvəlinin üstündə mənbə kartını saxlamağımızın səbəbi budur.

Mənbəyə görə yoxlama üsulunu daha geniş AI ilə məlumat təhlili bələdçisində də tətbiq edə bilərsiniz. İndi kartı dəyişmədən üç kateqoriyanın payına keçin; xoş görünən yekun üçün ID əlavə etməyin.

Dəqiq payı və göstərilən faizi necə ayıraq?

Kalkulyatorla 2 böl 6 vur 100 hesablayın. Nəticə 33,333…%-dir. Dəqiq yazılış 2/6×100%, yəni 100/3%-dir; üçdə bir pay. Hər kateqoriyanın sayı eyni olduğu üçün bu hesab X, Y və Z üçün eynidir. Kəsr rəqəmi sonsuz onluq kimi köçürmədən dəqiq saxlamağa imkan verir.

İndi iki ayrı yekun yazın. Dəqiq payların cəmi 2/6+2/6+2/6=6/6=1-dir, yəni 100%. Görünən tam faizlərin cəmi isə 33+33+33=99%-dir. Bir faiz bəndi fərq təqdimatın yuvarlaqlaşdırılmasından yaranır. Bu kartda itmiş yeddinci müraciət və ya hesaba qatılmayan gizli kateqoriya yoxdur.

Qeyddə belə yazın: “İlkin saylar 2+2+2=6; dəqiq pay cəmi 100%; ayrı-ayrılıqda ən yaxın tam faizə yuvarlaqlaşdırılmış etiketlərin cəmi 99%.” Eyni sətrə yalnız “yekun 99%” yazmaq iki fərqli hesabı qarışdırar. Məqalədəki faizlər tam faizə yuvarlaqlaşdırılır; bu nümunədə yarımda qalma halı yoxdur.

Üç hazır iddianı hansı əsasla dəyişək?

Birinci iddia: “99% olduğuna görə bir müraciət çatmır.” Bu nəticə kartdan çıxmır. Altı ID-nin hər biri bir kateqoriyaya daxildir və dəqiq paylar 100% edir. Düzəliş yazın: “Görünən faizlərin 99% cəmi bu nümunədə yuvarlaqlaşdırma ilə izah olunur; mənbə ID-ləri tamdır.” Başqa kart üçün eyni qərarı yoxlamadan köçürməyin.

İkinci iddia: “Z-ni 34% yazaq ki, yekun 100 olsun.” Bizim əvvəl seçdiyimiz qaydada hər 2/6 payı ən yaxın tam faizlə 33%-dir. Yalnız bir etiketi səssizcə dəyişmək həmin qaydaya uyğun deyil. Bu məşqdə mənbə və dəqiq kəsrlər saxlanır, göstərilişin yanına yuvarlaqlaşdırma qeydi əlavə olunur.

Bəzi təqdimatlarda yekunu 100-ə uyğunlaşdıran ayrıca üsul seçilə bilər. Bu məqalə bütün belə üsulları səhv saymır. Amma o üsul əvvəl açıq bildirilməli və yoxlanmalıdır; burada ona keçmək tapşırılmayıb. “Ən yaxın tam faiz” başlığını saxlayıb fərqli üsul tətbiq etmək oxucudan qaydanı gizlədər.

Üçüncü iddia: “Faizlərin cəmi fərqlidirsə həmişə səbəb yuvarlaqlaşdırmadır.” Bu da yanlışdır. İtmiş ID, iki dəfə sayma, bir neçə seçim və fərqli məxrəclər başqa səbəblər ola bilər. Mənbəni yoxlamadan bir sözlə izah verməyin. Söhbət nəticələrinin faizi auditində seçim və nəticə tərifinin fərqli hesab yaratdığını görə bilərsiniz.

Rəsmi izahı öz məşq qaydamızla necə tutuşduraq?

Ofqual-ın statistika üçün yuvarlaqlaşdırma qaydasında yekunun ilkin, yuvarlaqlaşdırılmamış dəyərlərdən hesablandığı, görünən ayrı dəyərlərin cəminin isə fərqlənə bildiyi izah olunur. Faizlər də ilkin dəyərlərdən çıxarıldıqda göstərilişdə 100%-ə tam cəmlənməyə bilər. Burada istifadə etdiyimiz prinsip budur: ilkin hesabı göstərilən qısa rəqəmlə əvəz etməmək.

Həmin qurumun məxfilik və sayları yuvarlaqlaşdırmaq üçün başqa qaydaları da var. Biz onları bu altı uydurma ID-yə tətbiq etmirik. Bu məşq Azərbaycan üçün rəsmi hesabat tələbi və ya hüquqi qayda deyil. Kateqoriya sayları dəqiqdir, tam faizə yuvarlaqlaşdırma isə əvvəlcədən seçdiyimiz tədris qaydasıdır.

Microsoft ROUND sənədi ədədin seçilmiş rəqəm sayına yuvarlaqlaşdırılmasını izah edir; sıfır onluq yer seçildikdə ən yaxın tam ədəd alınır. Məqalənin əsas tapşırığı funksiyanı işlətmək deyil. Hər kateqoriyanın 100/3% nəticəsini 33% göstərmək qaydasını əl ilə tətbiq edirik. Excel, AI və ya başqa proqramın faktiki sınağı aparıldığı iddia olunmur.

Mövcud qrafik və faiz iddiası yoxlaması artım, pay fərqi və ox başlanğıcını araşdırır. Burada qrafik çəkmirik: eyni, tam kateqoriya siyahısının dəqiq pay cəmi ilə yuvarlaq etiket cəmini tutuşdururuq. Bu fərqi öz qeydinizin başlığında da saxlayın.

On beş dəqiqədə hansı qeyd faylını bitirə bilərsiniz?

Windows-da Start menyusunu açın, Notepad yazın və tətbiqi başladın. Yeni sənədə “Faiz göstərilişi auditi V1, süni kart” başlığını yazın. Ardınca qayda kartını, altı ID-ni, üç kateqoriya üzrə ID siyahısını və yuxarıdakı faiz cədvəlini köçürün. Mənbə saylarını nəticə etiketləri ilə əvəz etməyin. Üç iddia üzrə qərarları və hər qərarın mənbə dəlilini də sənədə əlavə edin.

Ctrl+S basın, Documents qovluğunu seçin və faiz-yuvarlaq-audit-V1.txt adı ilə saxlayın. Sənədi bağlayıb həmin qovluqdan yenidən açın. A6-nın qaldığını, hər kateqoriyada iki ID olduğunu, dəqiq 100% ilə görünən 99%-in ayrı adlandığını və üç iddia qərarının oxunduğunu yoxlayın. Fayl bu yoxlamadan sonra tamamlanmış sayılır.

İstəyə bağlı AI müqayisəsi üçün bu süni mənbəni və qaydanı verin: “Hər ID-ni yalnız verilmiş kateqoriyada saxla. Kateqoriya üzrə ID-ləri, sayları, ümumi altılıq məxrəci, dəqiq kəsrləri və ən yaxın tam faiz etiketlərini ayrı göstər. Dəqiq pay cəmini etiketlərin cəmi ilə müqayisə et. Yekunu 100 etmək üçün mənbəni və ya bir etiketi səssiz dəyişmə. Üç iddianı mənbə ilə yoxla.” Giriş yoxdursa “AI müqayisəsi aparılmayıb” yazın.

Üç dəqiqəni qayda və mənbəyə, dörd dəqiqəni kateqoriya saylarına, dörd dəqiqəni iki yekun və iddialara, dörd dəqiqəni saxlayıb yenidən açmağa ayırmaq olar. Bu ölçülmüş sürət vədi deyil. Anarın əvvəlki Perfect və Effect yazısında mükəmməllik axtarışının layihələrini gecikdirdiyi qeyd olunur. Burada prinsip bir izah olunan faylı bitirməkdir; real hesabat sınağı və ya müştəri nəticəsi iddiası deyil.

Son nəticəni belə bağlayın: “Kart tamdır; dəqiq faiz cəmi 100, tam faiz etiketləri 99; mənbə dəyişməyib.” Daha böyük hesabat üçün Excel tapşırıq nümunələrindən yararlanın, amma əvvəl bu kiçik nəzarəti başqa oxucunun təkrarlaya bildiyinə əmin olun.