Debitor borclarının yaşlandırılması açıq faktura qalıqlarını gecikmə günlərinə görə qruplaşdırır. Bu məqalədən sonra sabit hesabat tarixi ilə qrupları hesablayıb naməlum tarixləri gizlətməyən yoxlama vərəqi hazırlaya biləcəksiniz.
Son yenilənmə: 29 oktyabr 2026.
Debitor borclarının yaşlandırılması nəyi göstərir?
Debitor borcu satılmış mal və ya xidmət üçün müştəridən alınmalı açıq məbləğdir. Yaşlandırma həmin məbləğlərin nə qədərinin vaxtı çatmadığını, nə qədərinin hansı gün aralığında gecikdiyini göstərir. Burada fakturanın verilmə tarixindən yox, razılaşdırılmış son ödəniş tarixindən hesablayırıq. Bu iki əsas fərqli nəticə verə bilər.
Hesabat bir tarixdə çəkilmiş şəkil kimidir. Sonrakı ödəniş keçmiş tarixdəki açıq məbləği avtomatik dəyişməməlidir. Bizim kəsim 29 oktyabr 2026 gün sonudur. Bütün tarixlər eyni yerli təqvimə, məbləğlər yalnız AZN-ə aiddir. Saat və valyuta çevrilməsi bu kiçik modelə daxil deyil.
Bütün faktura kodları və məbləğlər şərti tədris məlumatıdır. Real Anar müştərisi, borc yığımı və ya iş nəticəsi deyil. Hesab və saxlanmış çıxış proqramla yoxlanıb; bank, mühasibat proqramı və masaüstü istifadəçi sınağı icra edilməyib. Müştəri konsentrasiyası satış asılılığını ölçür. Burada alıcının satış payını və ya borcun ödənməmə ehtimalını hesablamırıq.
Əvvəl kəsim tarixində qalan məbləği təsdiqləyin
İlkin siyahıda hər fakturanın unikal kodu, müştəri kodu, valyutası, son ödəniş tarixi və həmin kəsimdə açıq qalığı olsun. Yaşlandırmaya bütün ilkin faktura məbləğini yox, təsdiqlənmiş qalığı daxil edin. Ödəniş və kredit sənədi yalnız kəsimə qədər qüvvəyə minib düzgün fakturaya aid edilibsə həmin qalığı azaldır.
Şərti I5 fakturası 600 AZN-dir. Kəsimədək təsdiqlənmiş 200 ödəniş və 100 kredit düzəlişi var: açıq məbləğ 300 olur. Kredit sənədi burada fakturanı azaldan təsdiqli düzəlişdir. Ona sadəcə müştərinin “endirim istəyirəm” mesajını daxil etməyin. 30 oktyabr tarixli əlavə 100 ödəniş 29 oktyabr hesabatını azaltmır.
I5: ilkin600 − kəsimədək ödəniş200 − təsdiqli kredit100 = açıq300 30 oktyabr ödənişi100: bu kəsimə daxil deyil
Bu yazı ödənişi hansı fakturaya bölmək barədə yeni qayda vermir. Əlaqə artıq təsdiqlənməlidir; təsdiq yoxdursa qismən ödəniş bölgüsü yoxlamasına qayıdın. Bankda pulun görünməsi konkret fakturanın bağlandığı demək deyil. Mənbə siyahısının tamlığını və hesabatın hansı müştəriləri əhatə etdiyini başlıqda saxlayın.
Gün aralıqlarını üst-üstə düşmədən yazın
Gecikmə gününü tapmaq üçün hesabat tarixindən son ödəniş tarixini çıxın. Həmin gün ödənməli faktura üçün fərq sıfırdır və bu məşqdə cari qrupa düşür. Son ödəniş tarixi gələcəkdədirsə də caridir. Mənfi gün fərqini gecikmə kimi təqdim etməyin. Həftəsonlarını çıxmırıq: burada təqvim günləri hesablanır.
| Qrup | Gün fərqi | Sərhəd qaydası |
|---|---|---|
| Cari | 0 və mənfi | Bu gün və gələcək |
| 1–30 | 1-dən30-dək | 30 daxildir |
| 31–60 | 31-dən60-dək | 60 daxildir |
| 61–90 | 61-dən90-dək | 90 daxildir |
| 91+ | 91 və daha çox | 91 daxildir |
| Tarix naməlum | Hesablanmır | Məbləğ ayrıca qalır |
Qruplar qanuni borc yığımı müddəti və ya hamıya məcburi standart deyil. Xero bu cür gecikmə qruplarını izah edir. Zoho sənədi tarix əsasını və aralıqları seçməyin mümkün olduğunu göstərir; onun ilkin aralıqları bu məşqdən fərqlənir. Ona görə öz siyasətinizi hesabatın üstündə yazın, proqramın ilkin seçimini universal qayda hesab etməyin.
Əsas yoxlama 30-cu günün birinci, 31-ci günün ikinci gecikmə qrupuna düşməsidir. “30 gündən çox” ilə “30 və daha çox” eyni deyil. Eyni fərqi 60/61 və 90/91 üçün də yoxlayın.
Şərti faktura siyahısını bir-bir təsnif edin
| Kod | Son ödəniş | Açıq AZN | Gün | Qrup |
|---|---|---|---|---|
| I1 | 2026-10-31 | 100 | -2 | Cari |
| I2 | 2026-10-29 | 200 | 0 | Cari |
| I3 | 2026-10-28 | 150 | 1 | 1–30 |
| I4 | 2026-09-29 | 250 | 30 | 1–30 |
| I5 | 2026-09-28 | 300 | 31 | 31–60 |
| I6 | 2026-08-30 | 400 | 60 | 31–60 |
| I7 | 2026-08-29 | 500 | 61 | 61–90 |
| I8 | 2026-07-31 | 600 | 90 | 61–90 |
| I9 | 2026-07-30 | 700 | 91 | 91+ |
| I10 | Naməlum | 800 | Tarix naməlum |
I5-də yaşlandırılan məbləğ ilkin 600 yox, yuxarıda təsdiqlənmiş 300-dür. Qismən ödəniş qalığın son ödəniş tarixini bu məşqdə yenidən başlatmır. Tarix dəyişibsə onun razılaşma sübutu və versiyası ayrıca olmalıdır. Müştərinin yeni ödəniş vədi ilkin son tarixi səssiz əvəz etməməlidir.
I10 üçün tarix yoxdur. Məbləği cari qrupa atmaq hesabatı olduğundan rahat göstərər; ən gec qrupa atmaq isə sübutsuz gecikmə yaradar. 800 AZN-i naməlum kimi saxlayın və tarixi hansı sənəddən alacağınızı yazın. Qərar reyestrində bu boşluğa məsul və yoxlama tarixi ayırın. Sıfır qalıqlı bağlanmış fakturanı da iz üçün ayrıca saxlayın, müsbət açıq borc cəminə əlavə etməyin.
Qrup cəmləri bütün açıq məbləği verirmi?
Cari 100+200 = 300, 1–30 gün 150+250 = 400, 31–60 gün 300+400 = 700, 61–90 gün 500+600 = 1.100, 91+ isə 700 AZN-dir. Tarixi bilinən açıq məbləğlərin cəmi 3.200 edir. Naməlum tarixli 800 də daxil olanda bütün müsbət qalıq 4.000-dir.
300 +400 +700 +1100 +700 =3200 tarixli açıq məbləğ 3200 +800 naməlum =4000 bütün müsbət qalıq Gecikmiş məlum məbləğ =400+700+1100+700 =2900
Məlum gecikmiş 2.900 məbləğini bütün hesabatın dəqiq gecikmiş yekunu kimi göstərməyin. Naməlum tarixli 800-ün vəziyyəti həll olunmayıb. Bu sadə təsnifatda ümumi gecikmiş məbləğ 2.900 ilə 3.700 arasında ola bilər. Bu aralıq risk ehtimalı deyil, çatışmayan tarixə görə hesablama sərhədidir.
Ayrıca təsdiqli −50 AZN müştəri krediti olduğunu düşünün. Onu ən köhnə fakturadan avtomatik çıxmayın. Müsbət açıq məbləğ 4.000, ayrıca kredit −50, həmin sadələşdirilmiş siyahının net nəzarəti 3.950 olar. Yaşlandırma cədvəlində 4.000-i qoruyun, krediti ayrıca göstərin. Mənfəət marjası bu borc cəmindən hesablanmır.
Hansı səhvlər təsdiqi dayandırmalıdır?
Eyni I5 kodu ikinci dəfə gələndə onu əlavə 300 kimi toplamayın. Eyni kodlu sətirlər eynidirsə təkrar idxal ehtimalını işarələyin; fərqlidirsə ziddiyyəti mənbə sahibinə qaytarın. İki müxtəlif şirkətdə eyni faktura nömrəsi ola bilər, ona görə unikal açarın müştəri və sənəd kodundan necə qurulduğunu əvvəl müəyyən edin.
EUR və AZN qalıqlarını eyni sütunda toplamayın. Bu məşqdə yalnız AZN var; yeni valyutanı ayrıca cədvəldə saxlayın. Məzənnə və çevrilmə tarixi təsdiqlənmədən ümumi pul yekunu çıxarmayın. Yararsız tarix, boş məbləğ və naməlum kəsim də qəbul üçün dayanma səbəbidir. Tarixi bilinməyən, lakin məbləği təsdiqlənən sətir isə naməlum bölməsində görünür.
Kredit və artıq ödəniş mənfi qalıq yarada bilər. Onu sıfıra qaldırıb gizlətməyin və başqa müştərinin borcundan çıxmayın. Bu hesabat ehtiyat ayırma, silinmə və ya hüquqi tələb hesabı deyil. Yaşlı borc mütləq itki deyil; cari borc da mütləq alınacaq pul deyil. Son qərar üçün mübahisə və sənəd vəziyyəti ayrıca yoxlanmalıdır.
15 dəqiqəlik təhvil faylını necə saxlamalı?
Windows-da Başlatdan Notepad-i açıb yeni boş sənəd yaradın; məbləğləri yoxlamaq üçün Başlatdan Calculator-u ayrıca açın. Başlıqda “Şərti yaşlandırma V1, 29 oktyabr 2026 gün sonu, AZN, son ödəniş tarixi əsası” yazın. Sonra on mənbə sətrini, I5-in qalıq izahını və qrup qaydalarını köçürün. Mətn redaktoru gün və məbləği özü hesablamır; cədvəldə verilən tarix fərqlərini ayrıca yoxlayın.
Müsbət açıq4000; tarixli3200; naməlum800 Cari300;1–30:400;31–60:700;61–90:1100;91+:700 Məlum gecikmiş2900; naməluma görə sərhəd2900–3700 Ayrıca kredit−50; net nəzarət3950; bağlanmış0 I5:600−200−100=300; kəsimdən sonrakı100 çıxılmır Növbəti iş:I10 son tarixinin sənədini təsdiqlə
Notepad-də File → Save As seçin və Documents-də debitor-yas-V1.txt adı ilə saxlayın. Ad artıq varsa başqa versiya adı seçin, mövcud faylın üzərinə yazmayın. Notepad-i bağlayın, File Explorer-də Documents-i açıb həmin faylı yenidən açın. On mənbə sətrini, 4.000 cəmini və I10 boşluğunu tapın. Sonra ayrıca sınaq surətində 30/31 və 90/91 sərhədlərini, təkrar kodu yoxlayın. On beş dəqiqə plan hədəfidir, istifadəçi testinin ölçülmüş nəticəsi deyil.
Növbəti addım avtomatik mesaj deyil: əvvəl naməlum tarixi təsdiqləyin. Pul axını planına keçəndə gözlənilən daxilolma tarixini ayrıca yazın. Gecikmə qrupu gələcək ödəniş tarixini və bankdakı pulu müəyyən etmir.
Yoxlayıcıya yalnız cəmi göndərməyin. Eyni 4.000 məbləği fərqli qruplaşmada da alına bilər. I4 və I5-in niyə ayrı sütunlarda olduğunu, I10-un niyə cari sayılmadığını izah edən iki cümlə əlavə edin. Belə təhvil həm məbləğin, həm təsnifat qaydasının yoxlanmasına imkan verir. Düzgün yekun təkbaşına düzgün gün hesabının sübutu deyil.
Tez-tez verilən suallar
Bu gün ödənməli faktura gecikmişdir?
Bu məşqdə gün fərqi sıfırdır və cari qrupa düşür. Ertəsi gün ödənməyibsə bir gün gecikmiş olur.
Qismən ödəniş hansı məbləği dəyişir?
Kəsimədək təsdiqli və fakturaya aid edilmiş ödəniş açıq qalığı azaldır; son ödəniş tarixini avtomatik dəyişmir.
Son ödəniş tarixi yoxdursa nə edək?
Məbləği naməlum tarix bölməsində saxlayın. Cari və ya gecikmiş qrupa sübutsuz daxil etməyin.
91+ qrupu borcun itirildiyini göstərir?
Xeyr. Bu yalnız elan edilmiş qaydaya görə gecikmə aralığıdır; ödənməmə ehtimalı və ya silinmə qərarı deyil.
