İşçi motivasiyası nədir və söhbətə haradan başlamalı?

İşçi motivasiyası insanın işə səy göstərmək və başladığını davam etdirmək istəyidir. Daxili motivasiya işin özündən alınan məmnunluğu, xarici motivasiya isə bonus və tərif kimi kənardan verilən mükafatları əhatə edir. Bu fərq motivasiya haqqında icmalda izah olunur.

Praktik söhbətdə anlayışları ayırın: əməkdaşdan həm iş şəraitindən razı olub-olmadığını, həm də hansı tapşırığı həvəslə etdiyini soruşun. Cavabları bir ümumi qiymətə çevirməyin. Mən işçi məmnuniyyətini və işçi bağlılığını müzakirə edərkən bu iki sualdan başlamağı təklif edirəm.

Təkbətək söhbət üçün suallar

• Bu həftə işini ən çox nə çətinləşdirdi?
• Hansı tapşırığın məqsədi və gözlənilən nəticəsi aydın deyil?
• Məndən hansı qərarı gözləyirsən?
• Bir şeyi dəyişə bilsəydik, əvvəl nəyi seçərdin?

Söhbəti müdafiə çıxışına çevirməyin. Cavabı öz sözlərinizlə təkrarlayın və düzgün başa düşüb-düşmədiyinizi soruşun. Dərhal həll edə bilmədiyiniz məsələ üçün cavab verəcəyiniz günü yazın.

Hipotetik nümunə: Bakıdakı kafedə barista növbə cədvəlinin gec açıqlanmasından narazıdır. Bu halda əvvəl cədvəlin hazırlanma qaydasını müzakirə etməyi təklif edərdim. Yeni mükafat seçimini həmin söhbətdən sonraya saxlayın.

İşçinin dediyi problemi konkret hadisəyə bağlayın: hansı gün, hansı tapşırıq, hansı çatışmayan məlumat? Şəxsi həyatla bağlı təfərrüat tələb etməyin. İşdə nəyi dəyişə biləcəyinizə diqqət yetirin və razılaşdırdığınız addımı qısa qeyd edin.

Kiçik biznesdə hansı stimulları seçmək olar?

İlk seçim üçün əməkdaşlara büdcənizə uyğun bir neçə variant təqdim edin. ABŞ Kiçik Biznes Administrasiyası çevik iş vaxtını, sağlamlıq proqramlarını və şirkət tədbirlərini stimul nümunələri arasında göstərir. Bunları SBA bələdçisində nəzərdən keçirə bilərsiniz.

Benefit dedikdə maaşa əlavə verilən imkan və ya dəstəyi nəzərdə tuturuq. Öz siyahınızı hazırlayanda əməkdaşın bu imkandan necə istifadə edəcəyini də yazın. Sadəcə adını qeyd etməklə kifayətlənməyin.

Bu cədvəl tövsiyə siyahısıdır, təsir zəmanəti deyil. Əməkdaşdan iki uyğun variantı seçməsini və səbəbini deməsini istəyin. Sonra həmin variantların işin təşkili və büdcə baxımından mümkünlüyünü yoxlayın.

Maaş söhbətini ayrıca aparın

Əməkdaş maaşla bağlı narazılıq bildirirsə, ona tədbir və ya kurs təklif etməklə söhbəti bağlamayın. Maaşa nə vaxt baxacağınızı və qərarı hansı meyarlarla verəcəyinizi açıqlayın. Artım mümkün deyilsə, bunu aydın deyin və yerinə qeyri-müəyyən vəd verməyin.

Qəbul edilmiş şərtləri yazılı saxlamaq üçün əmək münasibətlərinin rəsmiləşdirilməsi bələdçisinə də baxın. Məcburi öhdəlikləri könüllü mükafat siyahısına qatmayın.

Komanda ruhunu gündəlik işdə necə yüksəltmək olar?

Əvvəl əməkdaşın hansı nəticəyə cavabdeh olduğunu və hansı qərarı özü verə biləcəyini müəyyənləşdirin. İşin quruluşu, qərar sərbəstliyi və konkret geribildirim motivasiya mövzusunun əsas hissələrindəndir. Bu əlaqələr işin təşkili bölməsində təqdim olunur.

Tapşırığı üç cümlə ilə aydınlaşdırın

1. Nəticəni yazın: iş bitəndə nə hazır olmalıdır?
2. Sərhədi göstərin: əməkdaş nəyə özü qərar verə bilər?
3. Dəstəyi müəyyənləşdirin: ilişəndə kimə müraciət etməlidir?

Hipotetik onlayn mağazada sifarişləri hazırlayan əməkdaşa qablaşdırma ardıcıllığını seçmək imkanı verə bilərsiniz. Məhsulun düzgünlüyü və yoxlama addımları isə əvvəlcədən razılaşdırılsın. Yeni məsuliyyət əlavə edirsinizsə, iş yükünü və ödəniş məsələsini də yenidən müzakirə edin.

Təşəkkürü konkret hərəkətə bağlayın. Nümunə cümlə: “Sifariş siyahısındakı uyğunsuzluğu göndərişdən əvvəl qeyd etdiyin üçün sağ ol.” Bu, istifadə edə biləcəyiniz danışıq nümunəsidir, real əməkdaş barədə sitat deyil.

Komanda görüşünə qərarla yekun vurun

Həftəlik görüşdə bir maneə seçin və həll üçün məsul şəxsi müəyyənləşdirin. İştirak etmək istəməyən əməkdaşı məcburi əyləncə tədbirinə yazmayın. Əvvəl iş vaxtında birgə problem həlli üçün yer ayırın.

Görüşləri yenidən qurmaq üçün effektiv iclas bələdçisindən, qərar səlahiyyətlərini dəqiqləşdirmək üçün isə qərarvermə üsullarından istifadə edin. Növbəti görüşdə əvvəlki qərarın icrasını yoxlamağı gündəliyə əlavə edin.

İşçi stimullaşdırma proqramı necə yazılmalıdır?

Bir səhifəlik qayda hazırlayın və başlamazdan əvvəl komanda ilə oxuyun. Burada proqram dedikdə ayrıca tətbiqi yox, kimin hansı şərtlə mükafat alacağını göstərən razılaşmanı nəzərdə tuturam. Başlamaq üçün sadə sənəd kifayətdir.

Köçürüb dolduracağınız şablon

• Məqsəd: yaxşılaşdırmaq istədiyimiz konkret iş.
• İştirakçılar: qaydanın aid olduğu vəzifələr.
• Meyar: tamamlanmış işin yoxlanma üsulu.
• Mükafat: nə veriləcək və nə vaxt veriləcək.
• Büdcə: əvvəlcədən ayıra biləcəyimiz məbləğ.
• İstisnalar: sistem nasazlığı və işçidən asılı olmayan hallar.
• Etiraz: hesablamaya kimin və necə baxacağı.
• Baxış: qaydanı yenidən müzakirə edəcəyimiz vaxt.

Hipotetik satış komandasında bonusu yalnız satış məbləği ilə bağlamaq əvəzinə, qaytarmaların və şikayətlərin necə nəzərə alınacağını da yazın. İşçiyə hesablamanı nümunə üzərində izah etdirin. İki nəfər qaydanı fərqli başa düşürsə, başlamazdan əvvəl mətni düzəldin.

Fərdi töhfə ilə komanda işinin payını əvvəlcədən seçin. Anbar, satış və müştəri xidməti eyni sifariş üzərində işləyirsə, hər rol üçün qəbul edilən töhfəni ayrıca göstərin. Dövr bitəndən sonra meyarı dəyişməyin.

Mükafatı verməzdən əvvəl hesabatı əməkdaşla birlikdə yoxlayın. Səhv tapılarsa, düzəlişi və səbəbini qeyd edin. Növbəti dövr üçün dəyişiklik istəyirsinizsə, onu ayrıca razılaşdırın və əvvəlki nəticələrə tətbiq etməyin.

Bu həftə hansı addımları atmaq olar?

İlk həftə üçün bir problem və bir dəyişiklik seçməyi təklif edirəm. Bütün bonus sistemini yeniləməyə çalışmayın. Əvvəl komandanın fikrini eşidin və yerinə yetirə biləcəyiniz işi müəyyənləşdirin.

1. Bazar ertəsi: hər əməkdaşla qısa söhbət edin. Cavabları adla paylaşmadan ümumi mövzuları çıxarın.
2. Çərşənbə axşamı: təkrarlanan problemlərdən birini seçin. Onun sizin qərarınızla həll edilən hissəsini yazın.
3. Çərşənbə: dəyişiklik təklifini göstərin. Komandadan mümkün çətinlikləri və kənarda qalan rolları soruşun.
4. Cümə axşamı: məsul şəxsi, qaydanı və başlanğıcı razılaşdırın. Lazım olan vaxtı iş planında ayırın.
5. Cümə: ilkin rəyləri toplayın. Davam etmək və ya düzəliş vermək üçün növbəti baxış gününü seçin.

Hipotetik marketinq komandası üçün ilk dəyişiklik belə ola bilər: yeni təcili tapşırıq gələndə rəhbər hansı əvvəlki işin təxirə salındığını yazır. Bunu bonus proqramından ayrıca sınayın. İşçilərdən qaydanın harada aydın, harada natamam olduğunu soruşun.

İş bölgüsünü nəzərdən keçirərkən vaxt idarəetməsi üsullarına baxın. Davamlı yorğunluq barədə söhbət açılıbsa, peşəkar tükənmə bələdçisini də oxu planına daxil edin.

Həftənin sonunda komanda üçün qısa qeyd paylaşın: nə eşitdiniz, nəyi dəyişirsiniz, nəyi hələ həll edə bilmirsiniz. Açıq qalan məsələnin yanında növbəti cavab tarixini göstərin. Əməkdaşlardan qeyddə səhv başa düşülən məqamı düzəltmələrini istəyin.

İşçi məmnuniyyəti və nəticələr necə yoxlanmalıdır?

Əməkdaşın rəyini və işin nəticəsini ayrıca qeyd edin. Birini digərinin yerinə istifadə etməyin. Başlanğıc üçün eyni sualları təkrar verin və eyni iş göstəricisinə baxın.

• Əməkdaşdan dəyişiklikdən istifadə edib-etmədiyini soruşun.
• Əvvəl seçdiyiniz maneənin qalıb-qalmadığını yoxlayın.
• Düzəlişə qaytarılan işləri ümumi iş sayı ilə birlikdə qeyd edin.
• Proqrama sərf olunan pulu və rəhbərin vaxtını yazın.
• İşdən ayrılma söhbətlərində deyilən səbəbləri ayrıca saxlayın.

Kiçik biznesdə işçi saxlama üçün bir həftəlik təəssüratla hökm verməməyi təklif edirəm. İşçi ayrılmadı deyə proqramı uğurlu elan etməyin. Növbəti söhbətdə onun qalmaq istəyi və həll edilməmiş narahatlıqları barədə yenidən soruşun.

Mənfəət barədə necə danışmalı?

SBA xərc və faydaları birlikdə müqayisə etməyi tövsiyə edir. Öz qərarınızı da bu xərc-fayda yanaşması ilə yoxlayın: proqramın xərcini yazın, mümkün qazancı isə təsdiqlənmiş nəticədən ayırın.

Motivasiyaya konkret mənfəət faizi vəd etməyin. Satış dəyişibsə, həmin dövrdə qiymətin, reklamın və sifariş sayının dəyişib-dəyişmədiyini də qeyd edin. Son qərarda “davam edək”, “qaydanı düzəldək” və ya “başqa problemi seçək” variantlarından birini əsaslandırın.