İlk gün hansı məsələləri həll etmək lazımdır?

Əvvəl nə baş verdiyini yazılı şəkildə aydınlaşdırın. İşdən çıxarılma səbəbini soruşmaq üçün uzun mübahisəyə ehtiyac yoxdur. Son iş gününü, qərarın əsasını və sonrakı yazışmanı aparacağınız şəxsi dəqiqləşdirin.

Görüşdə verəcəyiniz suallar

• Əmək münasibətinin bitməsi hansı sənədlə rəsmiləşdirilir?
• Sənəddə hansı səbəb göstəriləcək?
• Son iş günüm və təhvil tarixim hansıdır?
• Ödənişlərin yazılı hesablamasını kimdən ala bilərəm?
• Sonradan sual yaranarsa, kimə müraciət edim?

Görüşdən sonra özünüz üçün qısa qeyd hazırlayın: kim iştirak etdi, nə deyildi, hansı cavab açıq qaldı. Yazılı təsdiq istədiyiniz məsələləri bir məktubda birləşdirin. Emosional qiymətləndirmə əvəzinə konkret suallar verin.

İstifadə edə biləcəyiniz mesaj

Bugünkü görüşdən sonra məlumatları dəqiqləşdirmək istəyirəm. Zəhmət olmasa, ayrılma səbəbini, son iş gününü, təhvil qaydasını və nəzərdə tutulan ödənişlərin hesablamasını yazılı göndərin. Cavabsız qalan məsələlər üçün əlaqə saxlayacağım şəxsi də qeyd edin.

İş cihazını qaytararkən təhvil verilən əşyaların siyahısını hazırlayın və təsdiq istəyin. Şəxsi sənədlərinizin surətini istəyin, amma şirkətin müştəri bazasını və daxili fayllarını özünüzə köçürməyin. İş nümunəsi saxlamaq istəyirsinizsə, əvvəl istifadə icazəsini dəqiqləşdirin.

Son maaş və kompensasiya barədə nəyi soruşmalı?

Hər ödənişi ayrıca soruşun və hesablamasını istəyin. Bu yazıda kompensasiya dedikdə işdən ayrılma ilə bağlı mümkün ödəniş nəzərdə tutulur. Onu artıq hesabınıza daxil olmuş pul kimi büdcəyə yazmayın.

Son maaş, istifadə olunmamış məzuniyyətlə bağlı mümkün ödəniş, bonus və ayrılma ödənişi üçün ayrı sətirlər açın. Hər birinin sizə aid olub-olmadığını, hansı sənədə əsaslandığını və tarixini dəqiqləşdirin. Bu siyahı avtomatik hüquq vədi deyil, soruşulacaq məsələlərdir.

İmzalamağınız istənən sənədi başdan sona oxuyun. Aydın olmayan bəndi işarələyin və izah istəyin. Mətn hadisəni sizin bildiyinizdən fərqli göstərirsə və ya hüquqlarınızla bağlı razılaşma ehtiva edirsə, imzadan əvvəl əmək hüququ üzrə mütəxəssislə dəqiqləşdirin.

Telefon danışığında verilmiş cavabı öz sözlərinizlə yazıb təsdiq üçün göndərin. Məsələn, hansı ödənişin hansı tarixdə nəzərdə tutulduğunu qeyd edin. Cavab gəlməyən bəndi bağlanmış məsələ kimi işarələməyin.

İşsizlik müavinəti üçün haradan başlamaq olar?

Əvvəl işlədiyiniz ölkə üzrə rəsmi müraciət qaydasını yoxlayın. İşsizlik müavinəti sənədləri axtararkən başqa ölkənin siyahısını hazır tələb kimi götürməyin. Azərbaycanda müraciət edəcəksinizsə, səlahiyyətli məşğulluq qurumundan uyğunluğunuzun və tələb olunan məlumatların yoxlanmasını istəyin.

ABŞ-da işsizlik sığortası uyğun şəxslərə işsiz qaldıqda pul ödənişi verən proqramdır; uyğunluq qaydalarını ştatlar müəyyən edir. Bu, işini itirən hər kəsə avtomatik ödəniş demək deyil. USAGov-un izahına baxın.

Müraciətdən əvvəl sual siyahısı hazırlayın

• Mənim ayrılma səbəbim üzrə müraciət mümkündürmü?
• İş tarixçəm və sığorta məlumatlarım necə yoxlanacaq?
• Hansı məlumatlar sistemdədir, hansını təqdim etməliyəm?
• Müraciətin qəbulunu və nəticəsini haradan izləyəcəyəm?
• Ödəniş təyin edilərsə, müddəti və davam şərtləri nədir?

ABŞ Əmək Nazirliyi müraciət zamanı əvvəlki iş yerlərinin ünvanları və işləmə tarixləri kimi məlumatların istənildiyini bildirir. ABŞ-da işləmisinizsə, həmin məlumatları əvvəlcədən yoxlayın və proqramla mümkün qədər tez əlaqə saxlayın. Nazirliyin müraciət təlimatı bu addımları izah edir.

İlk pulun gəlmə vaxtını ümumi ödəniş müddəti ilə qarışdırmayın. Birincisi müraciətdən sonra gözləmə vaxtıdır, ikincisi neçə müddət dəstək alacağınızla bağlıdır. Hər ikisini ayrıca soruşun və təsdiqlənməmiş ödənişə əsasən xərc planlamayın.

İş itirəndə maliyyəni necə idarə etmək olar?

Əvvəl qarşıdakı ayın zəruri xərclərini yazın. Kirayə, ərzaq, kommunal ödəniş, nəqliyyat və ailə öhdəliklərini ayrıca göstərin. Sonra hesabınızda olan, istifadəsinə maneə olmayan pulu qeyd edin.

Xərcləri üç qrupa bölün

1. İndi ödəniləcək: gündəlik yaşayış və yaxın tarixli öhdəliklər.
2. Azaldılacaq: istifadə etmədiyiniz abunəliklər və təxirə salına bilən alışlar.
3. Danışılacaq: vaxtında ödəməkdə çətinlik gözlədiyiniz hesablar.

Gözlənilən maaşı və mümkün müavinəti ayrıca sütunda saxlayın. Məbləği və tarixi təsdiqlənməyən gəliri mövcud vəsaitlə toplamayın. Həftədə bir dəfə faktiki qalıqla planı tutuşdurun.

Şərti nümunə: Bakıda kafedə işləyən biri işini itirib və ailə büdcəsinə töhfə verir. İlk axşam bütün xərcləri dayandırmaq əvəzinə, evdəkilərlə zəruri ödənişləri sıralasın. Sonra hansı alışların gözləyə biləcəyini və gələn həftə hansı hesabın ödənəcəyini razılaşdırsın.

Ödəniş çətinliyi görünürsə, qarşı tərəflə vaxtından əvvəl danışıb mümkün variantları soruşun. Yeni şərt təklif olunarsa, onu yazılı istəyin. İş tapacağınız dəqiq tarix barədə özünüzə və başqasına söz verməyin.

Yeni gəlir ideyasını da eyni dəftərdə ayrıca qiymətləndirin. Nə satacağınızı, kimin alacağını və başlamazdan əvvəl nə qədər xərc tələb etdiyini yazın. Hazır müştəri olmadan avadanlıq və uzunmüddətli abunə almağa tələsməyin.

CV-ni işdən sonra necə yeniləmək lazımdır?

CV-ni son vəzifənizin tapşırıq siyahısından başlayaraq yeniləyin. CV iş təcrübənizi və bacarıqlarınızı qısa təqdim etdiyiniz sənəddir. Hədəflədiyiniz vəzifəyə uyğun işləri seçin və faktiki gördüyünüz işi aydın yazın.

Hər təcrübə üçün üç suala cavab verin

• Hansı işi özüm görmüşəm?
• Hansı məsuliyyəti daşımışam?
• Bunu hansı icazəli nümunə və ya yoxlanılan məlumatla göstərə bilərəm?

Şərti nümunə: onlayn mağazada çalışan marketinq əməkdaşı üçün “marketinqlə məşğul olmuşam” çox ümumidir. Əgər həqiqətən edibsə, “həftəlik paylaşım planını hazırlamışam, məhsul mətnlərini yazmışam və müştəri suallarını satış komandasına ötürmüşəm” yaza bilər. Satış artımını ölçməyibsə, faiz əlavə etməsin.

Quruluş üçün CV yazmaq bələdçisindən istifadə edin. İş nümunələrini göstərmək üçün portfolio hazırlamaq qaydasına baxın. Portfolio gördüyünüz işlərdən seçilmiş nümunələr toplusudur.

Ayrılma səbəbi barədə müsahibədə verəcəyiniz cavabı da hazırlayın. Səbəbi qısa və dürüst deyin, sonra uyğun təcrübənizə keçin. Müsahibə sualları əsasında cavabınızı səsli məşq edin, hazır ifadəni əzbərləməyin.

Yeni iş axtarışı planı necə qurulur?

Həftəni yalnız elanlara baxmaqla keçirməyin. Uyğun vakansiya seçmək, müraciəti hazırlamaq və insanlarla əlaqə saxlamaq üçün ayrı vaxt ayırın. Başlanğıc üçün özünüzə uyğun bir və ya iki vəzifə seçin.

İlk həftə üçün təklif olunan ardıcıllıq

1. Birinci gün sənədləri və cavabsız sualları toplayın.
2. İkinci gün büdcəni yazın, müavinət qaydasını dəqiqləşdirin.
3. Üçüncü gün CV və bir iş nümunəsini hazırlayın.
4. Dördüncü gün uyğun elanları seçib fərdi müraciətlər göndərin.
5. Beşinci gün keçmiş həmkarlarla əlaqə saxlayın və müsahibə məşqi edin.

Əlaqə mesajında nə axtardığınızı açıq yazın. Məsələn: “Müştəri xidməti üzrə iş axtarıram. Sifarişlərin izlənməsi və müştəri yazışmaları təcrübəm var. Uyğun komanda tanıyırsınızsa, tanışlıq üçün minnətdar olaram.” Bu, istifadə üçün hazırlanmış nümunədir.

İş elanları kanallarını seçdikdən sonra sadə qeyd aparın: şirkət, vəzifə, müraciət tarixi, cavab və növbəti addım. Həftənin sonunda yalnız göndərdiyiniz CV sayına baxmayın. Hansı müraciətlərin söhbətə çevrildiyini də qeyd edin.

Cavab yoxdursa, növbəti həftə əvvəl CV ilə elanın uyğunluğunu nəzərdən keçirin. Müsahibələr olur, amma təklif gəlmirsə, cavablarınızı və nümunələrinizi yoxlayın. Sahəni dəyişməyi düşünürsünüzsə, böyük xərcdən əvvəl karyera dəyişmək planı hazırlayın.

İş axtararkən gündəlik rejimi necə saxlamaq olar?

Günün başlanğıcını və iş axtarışının bitmə saatını əvvəlcədən seçin. Özünüzə fasilə, yemək və yaxın insanlarla vaxt üçün yer saxlayın. Bu təklifləri müalicə qaydası kimi yox, gündəlik işi təşkil etmək üçün istifadə edin.

İlk həftə böyük peşə qərarı vermək məcburiyyətini öz üzərinizə qoymayın. Bu gün tamamlayacağınız kiçik işi seçin: bir sənədi istəmək, bir müraciəti hazırlamaq və ya bir nəfərlə danışmaq. Axşam tamamladığınız işi də qeyd edin.

Yaxın birinə necə kömək edə biləcəyini konkret deyin. CV-ni oxumasını, müsahibəni məşq etməsini və ya sadəcə sizi dinləməsini istəyin. Narahatlıq gündəlik həyatınızı ciddi çətinləşdirirsə, uyğun mütəxəssis dəstəyi axtarın.