Avadanlığı almaq, yoxsa icarə: xərc və ay həddi

Avadanlığı almaq, yoxsa icarə etmək qərarı üçün eyni istifadə müddətində iki ümumi xərci müqayisə edin. Bu məqalədən sonra alış, aylıq icarə, saxlanma və satış fərziyyəsi ilə aylar üzrə hesab qurub bərabərləşmə həddini yoxlaya biləcəksiniz.

Son məzmun yenilənməsi: 29 oktyabr 2026. Şərti rəqəmlərlə işlənmiş nümunə.

Əvvəl müqayisənin sərhədini yazın

Bir cihaz və bir istifadə işi seçin. Məsələn, kiçik çəkiliş komandası eyni imkanlı işıq dəstini bütün ay ərzində əlində saxlamaq istəyir. Alışla icarə eyni nəticəni vermirsə, qiymət müqayisəsi hələ hazır deyil. Fərqli gücdə, fərqli komplektdə və fərqli əlçatanlıqda avadanlığı yalnız adına görə eyniləşdirməyin.

Burada alış tam məbləğin əvvəlcədən ödənməsidir. İcarə isə göstərilən ayların hər biri üçün sabit aylıq ödənişdir. Kredit, lizinqin maliyyələşdirmə şərtləri, vergi güzəşti və investisiya gəliri hesablanmır. Pulun müxtəlif tarixlərdəki dəyəri də eyniləşdirilir. Yəni bu, sadə nominal xərc hesabıdır, yekun maliyyə tövsiyəsi deyil.

ABŞ Kiçik Biznes Administrasiyası avadanlıq ehtiyacını müəyyən edib sonra əldəetmə üsuluna baxmağı tövsiyə edir. Biz bu ümumi ardıcıllığı götürürük, ABŞ vergi və uçot qaydalarını Azərbaycana tətbiq etmirik. Biznesinizdə məqsəd hələ aydın deyilsə, xərcləri azaltmaq planında hansı işi dəyişmək istədiyinizi əvvəl yazın.

Beş girişi və fərziyyələri hazırlayın

Alış qiyməti, aylıq icarə, alış variantının aylıq saxlanma və qulluq xərci, istifadə ayları və müddətin sonunda gözlənilən satış məbləği lazımdır. Burada qalıq dəyəri dedikdə uçot dəyəri deyil, cihaz satılsa əldə ediləcəyi fərz olunan pul nəzərdə tutulur. Satış edilməzsə bu pul daxil olmur.

Bunlar şərti rəqəmlərlə işlənmiş nümunədir. Real bazar təklifi, Anarın müştəri işi və ya əldə edilmiş qənaət deyil. Sadə həddi göstərmək üçün 600 AZN satış fərziyyəsi hər alternativ bitmə ayında eyni saxlanılıb. Bu, avadanlığın qiymətinin zamanla dəyişməyəcəyi proqnozu deyil. Hər sətir ayrıca müddət ssenarisidir.

Nümunədə icarənin əlavə haqqı, giriş-çıxış xərci və satış komissiyası yoxdur; qulluq fərqi 30 AZN sətrindədir. Real təklifdə bunlardan biri varsa, ayrıca əlavə edin. Naməlum məbləği sıfır yazmaq əvəzinə, müqayisəni dəqiqləşdirmə gözləyən kimi saxlayın.

İki ümumi xərci necə hesablamalı?

İcarə xərcini ay sayına vurun. Alışda əvvəl alış qiyməti ilə müddət ərzində saxlanma xərclərini toplayın. Müddətin sonunda satma ssenarisini müqayisə edirsinizsə, gözlənilən satış pulunu bir dəfə çıxın. Eyni 600 AZN-ni həm hər ay, həm də yekunda çıxmaq olmaz.

İcarə xərci = ay × aylıq icarə
Alış üzrə çıxan pul = alış + ay × aylıq saxlanma
Satış sonrası alış xərci = alış üzrə çıxan pul − satış məbləği

Altı ay üçün icarə 6 × 180 = 1.080 AZN-dir. Alış üzrə çıxan pul 2.400 + 6 × 30 = 2.580 AZN-dir. Altıncı ayda cihazın 600 AZN-ə satıldığı şərti ssenaridə xalis müqayisə xərci 1.980 AZN alınır. Bu halda icarə 900 AZN aşağıdır.

24 ay üçün icarə 4.320 AZN, alış üzrə çıxan pul 3.120 AZN olur. Satış baş versə, alışın müqayisə xərci 2.520 AZN-dir. 600 AZN hələ yalnız ehtimaldırsa, 3.120 AZN pul çıxışını da yanaşı göstərin. Pul axını planı ilkin ödənişi qarşılamaq məsələsini ayrıca yoxlamağa kömək edir.

Aylar üzrə qərar cədvəlini oxuyun

Aşağıdakı cədvəldə alış sütunu hər sətrin sonunda 600 AZN satış fərziyyəsini çıxır. İlk baxışda bunu aylıq ödəniş kimi oxumamaq vacibdir. Alışda əsas pul başlanğıcda çıxır; icarədə isə aylar üzrə bölünür. Eyni ümumi xərc eyni ödəniş təqvimi demək deyil.

Əgər yalnız altı ay istifadə edəcəksinizsə, 24 aylıq sətirlə alışa üstünlük verməyin. Ehtiyac müddətini qiymət nəticəsinə uyğun uzatmaq düzgün müqayisə deyil. Əvvəl müddəti yazın, sonra həmin sətrin nəticəsini götürün. Cihazın kimdə olduğunu və hazır olub-olmadığını izləmək üçün avadanlıq reyestri ayrıca əməliyyat işidir; burada onu quraşdırmırıq.

Bərabərləşmə həddi neçə aydır?

İki xərcin bərabər olduğu ayı tapmaq üçün 2.400 + 30m − 600 = 180m yazın. Burada m ay sayıdır. Sadələşdirəndə 1.800 = 150m alınır, deməli hədd 12 aydır. 11-ci ayda icarə aşağıdır, 12-də bərabərlik var, 13-də isə şərti satış daxil alış aşağı çıxır.

Ay həddi = (alış − satış fərziyyəsi) / (aylıq icarə − aylıq saxlanma)

Bu düsturu yalnız məxrəc müsbət olduqda və fərziyyələr bütün müddətdə dəyişmədikdə işlədin. İcarə aylıq saxlanmaya bərabərdirsə, sıfıra bölmək olmaz. İcarə ondan aşağıdırsa, adi “daha çox ayda alış ucuzlaşır” nəticəsi çıxmır. İki ümumi xərc sətirini birbaşa müqayisə edin.

Nəticə tam ay deyilsə, hər iki qonşu ayı ayrıca hesablayın. İcarə şirkəti ayın bir hissəsini necə hesablayırsa, ödəniş həmin qaydaya tabedir. Modeli özbaşına gündəlik tarifə çevirməyin. İcarə müddətini erkən bitirmək əlavə ödəniş yaradırsa, sadəcə istifadə olunan ayları vurmaq da tam xərc verməz.

Satış fərziyyəsi dəyişəndə qərarı yoxlayın

Ən qeyri-müəyyən giriş çox vaxt müddət sonundakı satış puludur. Onu bir rəqəmlə gizlətmək əvəzinə sıfır daxil bir neçə ssenari qurun. Bu nümunədə qalan girişlər dəyişməyəndə satış 0 olsa hədd 16 ay, 300 olsa 14 ay, 600 olsa 12 ay, 900 olsa 10 ay alınır.

Bu rəqəmlər bazarın verəcəyi qiymətlər deyil. Məqsəd qərarın fərziyyədən nə qədər asılı olduğunu göstərməkdir. Məsələn, 13 ayda 600 AZN satış fərziyyəsi alışın aşağı çıxmasına səbəb olur. Satış sıfır olarsa, həmin müddətdə alış 2.790, icarə 2.340 AZN-dir və nəticə dəyişir. Buna görə “alış mütləq sərfəlidir” yazmayın.

Real qiymət soruşanda eyni model, yaş və vəziyyət üzrə əsas istəyin. Satış xərci varsa gəlirdən çıxın. Zəmanət, təmir və boşdayanma ayrıca yoxlanmalıdır. business.gov.au alış və icarəni müqayisə edərkən qulluq məsuliyyətinə və istifadə bitəndə qalan öhdəliyə diqqət çəkir. Müqavilə mətniniz bu ümumi izahdan üstün konkret məlumat mənbəyidir.

Açıq şərtləri risk qeydinə salın. Müxtəlif tarixlərdə fərqli satış dəyəri gözləyirsinizsə, hər ay üçün həmin dəyəri ayrıca yazın; onda tək sabit hədd düsturu yox, sətir-sətir hesab lazımdır.

Müqayisə üçün seçdiyiniz avadanlığın təsvirini də faylda saxlayın. Sonradan daha bahalı modelə keçilsə, köhnə hesab yeni cihazı əsaslandırmır. Hər dəyişiklikdə giriş qiymətlərini, tarixləri və istifadə müddətini yenidən yoxlayın. Nəticənin yanında onu hesablayan və yoxlayan iş rolunu qeyd etmək təkrar baxışı asanlaşdırır.

15 dəqiqədə hesabı saxlayıb təkrarlayın

Kompüterinizdə mövcud Excel proqramını açın və Blank workbook seçin. A1:A4-ə Alış, Aylıq icarə, Aylıq saxlanma, Satış fərziyyəsi yazın; B1:B4-ə ardıcıllıqla 2400, 180, 30, 600 ədədlərini daxil edin. A6:D6 başlıqları Ay, Çıxan pul, Satış sonrası xərc, İcarə olsun. A7:A10-a 6, 12, 24, 13 yazın. Aşağıdakı hər sətirdə göstərilən xananı seçin, yalnız = işarəsindən başlayan formulanı daxil edib Enter basın; B7 yazısını formulaya daxil etməyin. Sonra B7:D7-ni seçib Ctrl+C basın, B8:D10-u seçib Ctrl+V basın. Dollar işarələri giriş xanalarını sabit saxlayır, ay istinadı isə hər sətirə uyğun dəyişir.

B7 =$B$1+A7*$B$3
C7 =B7-$B$4
D7 =A7*$B$2

Əvvəl 6, 12 və 24 ayı yoxlayın. C sütununda 1.980, 2.160 və 2.520 görünməlidir. Sonra B4-ü sıfır edin və 13-cü ayda nəticənin dəyişdiyini yoxlayın. Bu, hesabın fərziyyəyə həqiqətən bağlı olduğunu göstərən sınaqdır, proqramın iqtisadi qərara zəmanəti deyil.

Girişlərə, formullara və yekun yoxlamaya beş dəqiqəlik hissələr ayırmaq plan hədəfidir, ölçülmüş vaxt deyil. Sıfır satış sınağından sonra B4-ü yenidən 600 edin. A12-yə “13 ay; satış fərziyyəsi 600; alış 2190, icarə 2340; satış sıfır olsa üstünlük icarəyə keçir” yazın. A13-ə tarix, şərti girişlərin mənbəyi və açıq sualları qeyd edin; bu qeydi sonradan qərar reyestrinə bağlaya bilərsiniz. File → Save As ilə Documents qovluğunda avadanliq-muqayise.xlsx adı ilə saxlayın. Eyni adlı fayl varsa başqa ad seçin, üzərinə yazmayın. Kitabı bağlayıb həmin qovluqdakı faylı yenidən açın: B4 600, C7:C10 isə 1980, 2160, 2520, 2190 olmalıdır. Formula sətrində formulların, A12:A13-də qeydlərin qaldığını yoxlayın. Bu addımlar yerinə yetirilməyibsə saxlanmanı yoxlanmış saymayın.