Kritik yol: gecikmə layihənin bitməsini necə dəyişir?

Kritik yol hesabı verilmiş müddətlərdə hansı gecikmənin yekunu dəyişdirdiyini göstərir. Altı işi və yalnız bir müddət artımını müqayisə edib yoxlana bilən qeyd hazırlayın; real təhvil tarixi vəd edilmir.

Son məzmun yenilənməsi: 17 oktyabr 2026.

Kritik yol hansı qərarı verir?

Kritik yol bir işin vacib görünməsi deyil. Verilmiş müddətlər və əlaqələr altında layihənin ən tez nə vaxt bitə biləcəyini müəyyən edən yoldur. Bu yazıdan sonra altı işin ilkin hesabını və bir müddət artımının nəticəsini saxlayan kiçik qeyd hazırlaya biləcəksiniz. Bütün real komandanızın təqvimini qurmaq tələb olunmur.

Asılılıq əvvəlki işin bitməsini gözləməkdir. Əgər əsas problem dairəvi gözləmə və ya siyahıda olmayan tapşırıqdırsa, əvvəl planın asılılıq auditini edin. Burada əlaqələr tam və dövrsüz verilib. İndi başqa sualı həll edirik: işin müddəti artanda yekun bitmə vaxtı dəyişirmi?

Saat dedikdə fasiləsiz hesab vahidi nəzərdə tutulur. Sıfır başlanğıcdır, tarix və həftənin günü deyil. Hər iş üçün lazım olan ayrı insan və avadanlığın mövcud olduğu fərz edilir. Nahar, istirahət günü, növbə, gecikmə fasiləsi və resurs üst-üstə düşməsi yoxdur. Əvvəlki iş bitən kimi növbəti iş başlaya bilər.

Bunlar məşqin şərtləridir, real biznesiniz barədə fakt deyil. Bir əməkdaş həm mətni, həm maketi hazırlayırsa, paralellik fərziyyəsi uyğun gəlməyə bilər. Belə halda aşağıdakı doqquz saatı müştəriyə veriləcək təhvil vaxtına çevirməyin. Əvvəl iş bölgüsünü və təqvimi ayrıca yoxlayın.

Altı işin dəyişməz girişini yazın

Şərti studiya daxili nümunə təqdimatı hazırlayır. A qısa tapşırıq, B mətn, C maket, D mətn yoxlaması, E maket yoxlaması, F isə hissələrin birləşdirilməsidir. Bu, yaradılmış tədris nümunəsidir; Anarın müştərisi, ölçülmüş iş müddəti və proqramda aparılmış sınaq deyil.

Cədvəli olduğu kimi köçürün. Müddətləri iş adından çıxarmırıq; onlar giriş kimi verilir. F həm D-ni, həm E-ni gözləyir. Onlardan birinin bitməsi kifayət deyil. Müddət boşdursa, həmin sətrə rahat görünən rəqəm əlavə etmək əvəzinə məlumatı verən şəxsdən soruşun.

İşin kimə aid olduğunu yazmaq ayrıca addımdır. Tapşırıq bölgüsü bələdçisi bu hissəyə kömək edir. Hesab cədvəli öz-özünə icraçı və ya başlama icazəsi yaratmır. Burada yalnız verilmiş əlaqə və müddətlərdən nəticə çıxarılır.

Ən erkən başlanma və bitməni hesablayın

ES ən erkən başlanma, EF ən erkən bitmə vaxtıdır. Bunlar sıfırdan hesablanan mövqelərdir. Hər sətirdə EF = ES + müddət yazın. Bir neçə əvvəlki iş varsa, ES üçün onların EF qiymətlərinin ən böyüyünü götürün. Çünki bütün tələb olunan işlər bitməlidir.

A sıfırda başlayır, ikidə bitir. B ikidə başlayıb altıda, C ikidə başlayıb dörddə bitir. D B-ni gözlədiyinə görə altıdan səkkizə işləyir. E isə C-dən sonra dörddən altıya qədərdir. F üçün səkkizlə altını müqayisə edin: başlanğıc səkkiz, bitmə doqquzdur.

Bütün müddətləri toplayıb on üç yazmaq layihənin bitmə vaxtını vermir. B və C, sonra onların ayrı davamları bu modeldə paralel ola bilir. İki tam yol var: A-B-D-F doqquz, A-C-E-F yeddi saat edir. Yekun doqquzdur, çünki F daha gec hazır olan qolu gözləyir.

Bu hesabda “ən erkən” zəmanət deyil. Yalnız yazılmış şərtlər altında daha tez bitməyin mümkün olmadığını göstərir. Proqram almaq və ya AI istifadə etmək lazım deyil; sadə kalkulyator və qeyd kifayətdir. Süni intellekt üzrə başlanğıc bələdçisi alət seçimini ayrıca izah edir.

Ən gec vaxt və ehtiyat nə deməkdir?

LS yekunu gecikdirməyən ən gec başlanma, LF isə ən gec bitmədir. Əvvəl son işin LF qiymətini tapdığınız doqquza bərabər qoyun. Geriyə gedəndə LS = LF − müddət hesablanır. Bir işdən bir neçə iş başlayırsa, onun LF qiyməti növbəti işlərin LS qiymətlərinin ən kiçiyidir.

F üçün LS səkkizdir. D və E səkkizədək bitməlidir: D-nin LS qiyməti altı, E-ninki altıdır. B altıda bitib ikidə başlaya bilər. C altıda bitib dörddə başlaya bilər. A isə B-nin ikidə və C-nin dörddə başlanmasını birlikdə təmin etməlidir; ən gec ikidə bitir.

TF ümumi ehtiyat vaxtıdır: LS − ES. Eyni nəticə LF − EF ilə alınır. A, B, D və F üçün sıfırdır. C və E üçün ikidir. Bu məqalədə kritik yol məhz bu sadə, məhdudiyyətsiz modeldə yekunu müəyyən edən sıfır ehtiyatlı tam yoldur. Bu nəticə hər hansı proqram ekranının yoxlanması deyil.

C-nin iki saat ehtiyatı onun heç kimə təsir etmədən gecikməsi demək deyil. Növbəti E daha gec başlaya bilər, yekun isə hələ dəyişməz qalar. Ümumi ehtiyatla növbəti işi gecikdirməyən sərbəst ehtiyat eyni anlayış deyil. Burada qərarımız yalnız layihənin sonuna təsirdir.

C-nin müddəti bir saat artsa nə dəyişir?

İlk məşqdə yalnız C-ni ikidən üçə dəyişin. Bu, işin daha uzun çəkməsidir, real başlama vaxtına ayrıca məhdudiyyət qoyulması deyil. Qalan müddətlər və əlaqələr eyni qalır. İlkin cədvəli silməyin; ayrıca ssenari yaradın.

A yenə ikidə bitir. B altıda, D səkkizdə bitir. C indi beşdə, E yeddidə bitir. F səkkizlə yeddinin böyüyünü gözləyir, yenə doqquzda bitir. A-C-E-F yolu səkkizə uzanır, amma doqquz saatlıq digər yolu keçmir. C və E üçün ümumi ehtiyat birə düşür.

Aşağıdakı bütün sətirlər yeni ssenari üçün təzədən hesablanıb. Geriyə hesabın sonu da həmin ssenarinin yekunudur. Əlavə nümunədə yekun dəyişərsə, yeni LS və LF qiymətlərini köhnə doqquza zorla uyğunlaşdırmayın.

Hazır nəticəni belə yazın: “Yalnız C müddəti +1; yekun 9; dəyişiklik 0; kritik yol A-B-D-F; modelin resurs və vaxt fərziyyələri saxlanır.” Bu cümlə işin həqiqətən bitdiyini bildirmir. Yalnız hesab nəticəsini saxlayır.

Əlavə yoxlamalar: yol dəyişə və ehtiyat paylaşıla bilər

Aşağıdakı ssenarilərin hər biri ilkin girişdən ayrıca başlayır. Onları ardıcıl dəyişiklik kimi toplamayın. Hər dəfə bütün erkən və gec vaxtlar yenidən hesablanıb. Əsas məşq üçün yuxarıdakı bir dəyişiklik kifayətdir; bu hissə anlayışı sınamaq istəyənlər üçündür.

C iki saat uzananda iki yol da doqquz edir. Artıq yalnız əvvəlki yolu göstərmək natamam nəticədir. C üç saat uzananda onun qolu əvvəlki doqquz saatlıq yolu keçir; yekun on olur və kritik yol dəyişir. B bir saat uzananda isə ilkin kritik qol on saata çatır.

Son sətrə xüsusi baxın. C və E-nin hərəsinin ilkin iki saat ehtiyatı var idi. Bu, birlikdə dörd saat sərbəst vaxt demək deyil: onlar eyni qoldadır. Hərəsini iki artıranda həmin qol on bir olur və yekun iki gecikir. Ehtiyatı sətirlər arasında müstəqil pul kisəsi kimi bölməyin.

Komplekt sayı hesabı da məhdudlaşdıran hissəni tapır, amma orada komponent miqdarı ölçülür, vaxt yolu deyil. Eyni “məhdudiyyət” sözünü işlətmək iki işi eyniləşdirmir. Bu hesab stokdan çıxış, rezerv və ya satış qərarı vermir.

Kiçik hesab qeydini saxlayıb yenidən açın

Windows-da Başlat menyusunda Notepad axtarın, proqramı açın və yeni boş sənəd yaradın. İlkin altı sətri, model şərtlərini, əsas hesab cədvəlini və yalnız C müddəti 2-dən 3-ə artan müqayisəni köçürün. Ctrl+S basın, Documents qovluğunu seçin, kritik-yol-V1.txt adını yazın və Save seçin. Redaktoru bağlayın; File Explorer-də Documents qovluğundan həmin faylı iki dəfə vuraraq açın. İlkin C=2 ilə ssenaridəki C=3-ün ayrı qaldığını yoxlayın.

Giriş versiyası: V1, uydurma məşq
Şərt: vaxt0; fasiləsiz saat; ayrı resurslar; sıfır fasiləli əlaqələr
İlkin yekun: 9; kritik yol: A-B-D-F
Dəyişiklik: yalnız C müddəti 2→3
Yeni yekun: 9; fərq: 0
Naməlum real şərtlər və sual sahibi: [yazın]
Bu nəticə real təhvil vədi deyil.

Qeydinizdə cavabsız suallar görünməlidir. İcraçı eyni anda iki işi edə bilmirsə, onu modelə uyğunlaşdırılmış saymayın. Müddət təxmindirsə, nəticəni dəqiq proqnoz adlandırmayın. Transformasiya yol xəritəsi sınaq və qəbul qərarlarını başqa səviyyədə qurur; burada isə bir hesabın izini qoruyuruq.

Anar Perfect və Effect yazısında mükəmməllik axtarışının öz layihələrini gecikdirdiyini təsvir edir. Burada həmin şəxsi prinsipin tətbiqi bir yoxlana bilən qeydi bitirməkdir. Bu, onun bu kritik yol məşqini real layihədə sınadığı və nəticə aldığı iddiası deyil.