Qismən ödənişləri tutuşdurmaq: faktura üzrə qalıq

Qismən ödənişləri tutuşdurmaq nə deməkdir?

Qismən ödənişləri tutuşdurmaq daxilolmanın hansı fakturanın neçə manatını ödədiyini ayrıca göstərməkdir. Faktura müştəriyə verilən ödəniş sənədidir. Bölüşdürmə sətri isə bir ödənişdən bir fakturaya ayrılan məbləğdir. Bankda pulun görünməsi onun düzgün fakturaya aid edildiyini öz-özünə sübut etmir. Bu yazıda üç ayrı siyahını bir-birinə qarışdırmadan yoxlayacağıq.

Birinci siyahıda fakturalar, ikincidə unikal ödənişlər, üçüncüdə isə onların arasındakı bölgü var. Bir ödəniş iki fakturanı qismən bağlaya bilər. Eyni faktura da müxtəlif günlərdə bir neçə ödəniş ala bilər. Buna görə nə “hər faktura bir ödənişdir”, nə də “eyni ödəniş kodu təkrar görünə bilməz” qaydası düzgündür.

Burada yalnız bir şərti müştəri, bir valyuta və 29 oktyabr 2026 tarixinin sonunadək verilmiş qeydlər var. Endirim, kredit sənədi, bank komissiyası, məzənnə və geri ödəniş daxil edilməyib. Bunlar sizin sənədlərdə varsa, bu sadə məşqi birbaşa yekun uçot kimi istifadə etməyin. Gecikmiş ödənişin izlənməsi başqa işdir: burada hələ kiməsə mesaj göndərmirik.

Üç mənbə cədvəlini əvvəl dəyişmədən saxlayın

Aşağıdakı bütün kodlar və məbləğlər müəllifin yaratdığı süni məşqdir. Real bank çıxarışı, Anarın müştəri işi və ya borcun alınması nəticəsi deyil. Hesablamalar ayrıca icra edilib, amma heç bir bank və mühasibat proqramına daxil olunmayıb. Məqsəd sizin də eyni rəqəmləri təkrar hesablaya biləcəyiniz açıq nümunə verməkdir.

Faktura məbləğlərinin cəmi 230, unikal ödənişlərin cəmi 175 AZN-dir. Bu iki cəmi ilkin nəzarət kimi yazın. Sonra ödəniş cədvəlinin bir surətini bölgü sətirləri ilə birləşdirib həmin surətdəki ödəniş məbləğlərini toplamayın. P1 iki bölgü sətrində görünəcəyi üçün onun 120 manatı belə səhv üsulla iki dəfə sayıla bilər.

Mənbəyə V1 adı verin və vaxt kəsimini başlıqda saxlayın. Sonradan gələn ödənişi ilkin kartın içinə səssiz əlavə etməyin. Yeni versiya yaradın. Pul axını planında daxilolmanın tarixi lazımdır, lakin oradakı tarix təkbaşına faktura bölgüsünün düzgünlüyü deyil.

Bir ödənişi iki fakturaya necə bölək?

Bu məşqdə bölgü mənbə sahibi tərəfindən artıq verilib: A1 sətri P1-dən I1-ə 100, A2 sətri P1-dən I2-yə 20, A3 sətri isə P2-dən I2-yə 40 AZN ayırır. Hansı fakturanın əvvəl ödənməli olduğunu biz seçmirik. Müştərinin təlimatı və sənəd təsdiqi bilinmirsə, avtomatik ən köhnə fakturaya aid etmək bu məşqin qaydası deyil.

P1 üçün 100+20=120 alınır. Bu, həmin ödənişin tam bölüşdürüldüyünü göstərir. P2 üçün ayrılan məbləğ 40-dır, yəni onun da qalığı sıfırdır. P3 üçün heç bir bölgü sətri yoxdur: 15 AZN ayrıca bölüşdürülməmiş qalır. Onu I3-ə aid etməyin; məbləğin kiçik olması və fakturanın açıq qalması əlaqə sübutu deyil.

Microsoft-un rəsmi sənədləri qismən ödəniş məbləğini və bir ödənişin bir neçə açıq qeydə aid edilməsini ayırır. Biz oradakı ümumi anlayışı istifadə edirik, proqramın əməliyyatlarını burada icra etmirik. Mənbə sənəddəki təsdiq düyməsi ilə bu mətn faylının hazırlanması eyni nəticə deyil.

Faktura və ödəniş istiqamətini ayrıca yoxlayın

Əvvəl faktura üzrə ayrılan məbləğləri toplayın. I1 üçün 100 ödənilmiş, 0 açıqdır. I2 üçün 20+40=60 ödənilmiş, 80−60=20 açıqdır. I3 üçün bölgü yoxdur, ona görə ödənilmiş 0 və açıq 50 yazılır. Sonuncu sıfır bütün mənbə bölgülərinin yoxlanmasından çıxır; itmiş siyahı üçün avtomatik sıfır deyil.

İndi nəzarət bərabərliklərini yazın: fakturalar 230 = ayrılan 160 + açıq 70. Ödənişlər 175 = ayrılan 160 + bölüşdürülməmiş 15. Deməli 230−175=55 rəqəmi faktura üzrə açıq borc deyil. Fakturalarda 70 açıq qalır, əlavə 15 isə aidiyyəti bilinməyən ödənişdir. Bunları səssiz birləşdirmək konkret fakturanın vəziyyətini gizlədir.

Mənfəət marjası da bu cədvəldən çıxmır. Fakturanın ödənilməsi nə həmin satışın maya dəyərini, nə də aylıq xalis nəticəni göstərir. Hesabın adını “bölgü yoxlaması” saxlayın ki, başqa əməkdaş onu tam maliyyə hesabatı kimi oxumasın.

Təkrar və artıq bölgüdə nəyi saxlamalı?

A3 sətrinin eyni ID ilə ikinci dəfə idxal edildiyini fərz edin. Onu əlavə 40 manat kimi toplamayın. Eyni A3 kodu, eyni ödəniş, faktura və məbləğ varsa, təkrar qeyd kimi işarələyib hesabın təsdiqini saxlayın. Eyni ID fərqli məbləğlə gəlirsə, hansı sətrin doğru olduğunu özünüz seçməyin. Orijinal iki sətri və ziddiyyəti yoxlama siyahısına köçürün.

Başqa mənfi sınaqda A4 ilə P2-dən I3-ə əlavə 10 AZN ayırın. P2 üzrə bölgü 40+10=50, ödəniş isə 40-dır. Ödəniş 10 AZN artıq bölünüb, kart qəbul edilmir. A4-ü silib mənbəni dəyişmək əvəzinə ayrıca sınaq versiyasında saxlayın. Əsas V1 nəticəsi ilə sınaq nəticəsini qarışdırmayın.

Bir fakturaya onun məbləğindən çox bölgü də ayrıca dayanma səbəbidir. Məsələn, I1-ə ümumilikdə 110 ayrılsa qalıq −10 olar. Bunu borcu avtomatik sıfırlayıb gizlətməyin. Fakturasız ödəniş, mövcud olmayan P9-a istinad, başqa müştəri və ya valyuta da əl ilə yoxlanmalıdır. Risk qeydi səbəbi bilinməyən məbləğin niyə açıq qaldığını saxlamağa kömək edir.

15 dəqiqədə hansı faylı bitirə bilərsiniz?

Windows-da Başlat menyusunda Notepad axtarın, açıb yeni boş sənəd yaradın. Başlığa “Bölgü yoxlaması V1 — şərti məşq” yazın. Fakturalar, Ödənişlər, Bölgülər və İstisnalar adlı dörd bölmə açın; yuxarıdakı üç mənbə cədvəlinin bütün sətirlərini ilk üç bölməyə mətn kimi köçürün, ID, məbləğ və tarixləri saxlayın. Əvvəl hər mənbə siyahısında ID unikallığını, sonra hər bölgünün mövcud faktura və ödənişə istinadını yoxlayın. Yalnız keçərli sətirlər üzrə cəmləri əl ilə hesablayın; Notepad onları hesablamır. İmtina edilən sınaqları səbəbi ilə ayrıca qeyd edin, V1 mənbəsinə əlavə etməyin.

Versiya və vaxt kəsimi: V1, 2026-10-29 gün sonu
Əhatə: bir şərti müştəri, AZN
Fakturalar: 230
Unikal ödənişlər: 175
Bölgü: 160
Faktura üzrə açıq: 70
Bölüşdürülməmiş ödəniş: 15, P3
İstisna: P3 aidiyyəti təsdiq gözləyir
Canlı uçot dəyişdirilməyib

Fakturalar bölməsində I2 üçün ilkin 80, ayrılan 60 və açıq 20-ni; Ödənişlərdə P3 üçün 15, ayrılan 0 və bölüşdürülməmiş 15-i yazın. Yekun nəzarət blokunu və P3 üzrə açıq sualı da saxlayın. File → Save As ilə Documents qovluğunda bolgu-yoxlamasi-V1.txt adı seçin; eyni adlı fayl varsa başqa adla saxlayın, üzərinə yazmayın. Notepad-i bağlayın, File Explorer-də Documents qovluğundan həmin faylı yenidən açın. Üç mənbə siyahısını, I2/P3 təfərrüatlarını və 230=160+70, 175=160+15 bərabərliklərini tapın. Təfərrüatlar yoxdursa təhvil hazır deyil. Yenidən açılma faktiki yoxlanana qədər onu tamamlanmış saymayın; vaxt yalnız məşq planıdır.

Yoxlamanı başqa əməkdaşa verəndə yalnız yekun cəmi göstərməyin. P1 üçün iki bölgü sətrinin niyə normal, A3 təkrarının isə niyə problem olduğunu izah edə bilməlidir. Ödəniş cədvəlindəki P1 məbləği bir dəfə, bölgü cədvəlindəki iki hissə isə ayrı sayılır. Cədvəllərin fərqli məqsədi saxlananda səhvin haradan gəldiyini tapmaq asanlaşır. Bir sətir üçün düzgün cavab bütün faylın doğru olduğunu göstərmir.

İlkin siyahı tam təqdim edilməyibsə, nəticəni yekun borc kimi təqdim etməyin. Mənbənin hansı tarixdən başladığını, əvvəlki açıq fakturaların daxil olub-olmadığını və son daxilolmaların necə seçildiyini soruşun. Bu məşqdə siyahı tamdır deyə nəzarət cəmləri çıxır. Real faylda həmin şərt təsdiqlənməyibsə, başlıqda natamam mənbə qeydini saxlayın. Faktura qalığına aid qərar üçün əvvəl məlumatın əhatəsini dəqiqləşdirmək lazımdır.

İlk beş dəqiqəni mənbə və əhatəyə, növbəti beşi cəmlərə, son beşi istisna sınağı və yenidən açmağa ayıra bilərsiniz. Sənədləri toplamaq daha uzun çəkərsə, işi zorla bağlamayın. Qərar reyestrində növbəti yoxlayanın rolunu və gözlənilən mənbəni yazın. Mətn faylı heç bir bank əməliyyatını və hüquqi borc təsdiqini əvəz etmir.