Avadanlığı təmir etmək, yoxsa dəyişmək: xərc hesabı

Avadanlığı təmir etmək, yoxsa dəyişmək qərarında keçmiş alışa yox, eyni gələcək müddətin dəyişən pul axınlarına baxın. Bu məqalədən sonra iki xalis xərc, təmir qiymətinin bərabərlik həddi və açıq sualları göstərən qərar kartı hazırlaya biləcəksiniz.

Son yenilənmə: 29 oktyabr 2026.

Təmir, yoxsa dəyişmə qərarı nəyi müqayisə edir?

Avadanlığı təmir etmək, yoxsa dəyişmək sualına cavab verəndə əvvəl indiki tarixi və qarşıdakı istifadə müddətini yazın. Bu məşqdə artıq sahib olduğunuz cihaz var. Seçim onu təmir edib saxlamaqla indi satıb əvəzinə başqa cihaz almaq arasındadır. Hələ heç bir cihazınız yoxdursa, bu başqa işdir: alış və icarə müqayisəsinə baxın.

İki yol eyni işi görməlidir. Bakıdakı kiçik qablaşdırma emalatxanasını düşünün. Təmir olunmuş köhnə cihaz da, yeni cihaz da tələb olunan eyni keyfiyyəti və istifadə həcmini təmin etməlidir. Buna əmin deyilsinizsə, əvvəl texniki rəy alın. Ucuz təmirin cihazı təhlükəsiz və etibarlı edəcəyini bu hesab təsdiqləmir.

Müqayisə müddəti qərar tarixindən sonrakı 12 aydır. Hər iki cihazın həmin müddətdə işləyə bildiyi fərz edilir. Yeni cihazın daha uzun ömrünü pulsuz əlavə fayda saymırıq: müddət sonundakı fərqi ayrıca satış fərziyyəsində göstəririk. Burada pulun zaman dəyəri nəzərə alınmır, nominal məbləğlər toplanır. Kredit, vergi və böyük uzunmüddətli investisiya qiymətləndirməsi bu məşqin xaricindədir.

Keçmiş xərc ilə gələcək pulu ayırın

Batmış xərc artıq ödənmiş və bugünkü seçimlə dəyişməyən məbləğdir. Köhnə cihazı vaxtilə 5.000 AZN-ə almağınız təmirin indi sərfəli olduğunu göstərmir. Bu məbləği gələcək təmirə yenidən əlavə etməyin. Uçotdakı qalıq dəyəri də hazırda cihazı satmaqla gələcək pulun özü deyil.

Open University gələcəkdə dəyişən pul axınlarını qərar üçün ayırmağı izah edir. ACCA da qərardan asılı olmayan keçmiş ödənişlə əlavə gələcək xərci fərqləndirir. Bu məqalədə həmin prinsipi özümüzün yaratdığımız şərti hesaba tətbiq edirik. Mənbələr aşağıdakı qiymətləri və texniki fərziyyələri təsdiqləmir.

Cihazı indi satmaq mümkün olarsa əldə ediləcək pul isə vacibdir. Dəyişmə variantında bu, indiki pul girişidir. Təmir variantında həmin satışı etmirsiniz. Eyni satış məbləğini həm dəyişmə xərcindən çıxıb, həm də təmir xərcinə əlavə etsəniz fərqi iki dəfə sayarsınız. Aşağıda birinci üsulu seçirik: indiki satış yalnız dəyişmə sütunundan çıxılır.

Eyni 12 ay üçün giriş cədvəli qurun

Aşağıdakı rəqəmlərin hamısı şərti tədris girişidir. Bunlar real bazar qiyməti, Anarın işi, müştəri hekayəsi və ya əldə edilmiş qənaət deyil. Sadəcə hesab ayrıca icra olunub. Heç bir servisə sifariş və ya canlı alış əmri verilməyib.

Bütün məbləğlər AZN-dir. Təmir və yeni cihazın alış/quraşdırması indi ödənir. Əməliyyat və boşdayanma xərcləri qarşıdakı 12 aya aiddir. Son sətirdə hər variantda qalan cihazın 12-ci ay sonunda satılması fərz edilir. Dəyişmə yolunda köhnə cihaz indi, yeni cihaz isə müddət sonunda satılır; eyni cihaz iki dəfə satılmır.

Boşdayanma sətrinə yalnız ayrıca əlavə pul xərcini daxil edirik, məsələn, işi kənarda gördürməyin haqqını. Satış gəlirinin hamısını bura itki kimi köçürmürük. İtirilən gəlir və ya töhfə ayrıca modelləşdirilsə, eyni itkini kənar xidmət xərcində təkrar saymaq olmaz. Etibarlılıq məlumatı yoxdursa, 300 və 100 real proqnoz kimi istifadə olunmamalıdır.

İki xalis xərci və fərqi hesablayın

Təmir = təmir haqqı + əməliyyat + boşdayanma − son satış
Dəyişmə = tam alış + əməliyyat + boşdayanma − indiki satış − son satış

Təmir üçün 700 + 1.200 + 300 − 100 = 2.100 AZN alınır. Dəyişmə üçün 3.000 + 600 + 100 − 400 − 1.800 = 1.500 AZN-dir. Bu şərtlərdə dəyişmənin xalis müqayisə xərci 600 AZN aşağıdır. Bu nəticə yalnız bu sətirlər və satış fərziyyələri daxilindədir.

Fərqi başqa yolla da yoxlayın. Dəyişmə təmirə nisbətən ilkin ödənişi 2.300 artırır, amma köhnənin indiki satışından 400 daxil olur. Əməliyyat 600, boşdayanma 200 azalır, son satış girişi isə 1.700 artır. Deməli 2.300 − 400 − 600 − 200 − 1.700 = −600. Mənfi işarə dəyişmə variantının aşağı xərcli olduğunu bildirir.

Jonick-in saxla və ya dəyiş yanaşması alternativlərin gələcək ödənişlərini ayrıca göstərir. Burada yoxlama üçün həm iki sütunun cəmini, həm də onların fərqini saxlayın. Bir əməkdaş yalnız yekun 600 rəqəmini görəndə onun əlavə pul ehtiyacı, xərc fərqi və ya satış gəliri olduğunu anlamaya bilər.

Təmir qiyməti hansı həddə qərarı dəyişir?

İndi yalnız təmir qiymətini R adlandıraq. Digər təmir maddələrinin xalis cəmi 1.200 + 300 − 100 = 1.400-dür. Dəyişmə 1.500 olaraq qalır. Bərabərlik R + 1.400 = 1.500 olduğundan R = 100 AZN alınır. Bu, servisin real qiyməti deyil; bu girişlərlə hesablanan bərabərlik həddidir.

Təmir 50 olarsa xalis xərc 1.450, dəyişmə 1.500-dür. Təmir 100-də iki yol bərabərdir. Təmir 150-də təmirin xərci 1.550 olur və dəyişmə 50 aşağı çıxır. Hədd ətrafında üç yoxlama aparmaq düsturdakı işarə səhvini üzə çıxarır. Bu həddən aşağı qiymət alınması texniki yararlılığı öz-özünə təsdiqləmir.

Son satışa da ayrıca həssaslıq göstərin. Yeni cihaz 1.800 əvəzinə yalnız 1.000-ə satılsa, dəyişmə xərci 2.300 olar. Əsas təmir qiyməti 700 qalanda təmirin 2.100 xərci artıq 200 aşağıdır. Satış ümumiyyətlə planlanmırsa, hər iki son satış girişini çıxarmadan müqayisə edin: təmir 2.200, dəyişmə 3.300 olur. Bu halda 12 ayın sonunda əlinizdə qalan aktivlər fərqlidir; nəticəni tam ömür boyu iqtisadi üstünlük kimi təqdim etməyin.

Naməlum məlumatı sıfırla əvəz etməyin

Hər məbləğin yanında mənbə adı, tarix və nəyi əhatə etdiyi qalsın. Servis təklifi işçilikdən başqa detal tələb edirsə, həmin detal daxil olmadan 700 yekun deyil. Yeni cihazın 3.000 məbləğinə çatdırılma və quraşdırmanın daxil olması bu nümunənin fərziyyəsidir. Öz təklifinizdə bunu soruşun.

Alışdan əvvəlki pul ehtiyacı ilə son satışdan sonrakı xalis xərc eyni deyil. Dəyişmə üçün əvvəl 3.000 ödəmək, köhnənin satışını isə ayrıca vaxtda almaq lazım gələ bilər. Hələ baş verməmiş satışı kassadakı pul kimi saymayın. Pul axını planı bu tarixləri ayrıca yoxlamağa kömək edir.

Ehtimalı qeyri-müəyyən olan təmir təkrarı, ehtiyat hissəsinin tapılması və yeni cihazın çatma vaxtı risk qeydində açıq qalsın. Fiziki cihazın kimdə olması və hazır vəziyyəti üçün avadanlıq reyestri başqa əməliyyat nəticəsidir. Bu xərc kartı həmin yoxlamaları yerinə yetirmir.

15 dəqiqədə təkrar yoxlanan qərar kartı saxlayın

Windows-da Başlatdan Notepad açın, boş sənəddə aşağıdakı kartı yaradın. Hesab üçün ayrıca Calculator açın; Notepad nəticəni avtomatik hesablamır. İlk beş dəqiqədə müddət, eyni xidmət tələbi və şərti girişləri yazın. Sonrakı hissədə iki cəmi və fərq yoxlamasını hesablayın. On beş dəqiqə plan hədəfidir, ölçülmüş müddət deyil.

Qərar tarixi və 12 aylıq müddət: [...]
Eyni xidmət və texniki yararlılıq: [...]
Təmir / əməliyyat / boşdayanma / son satış: [...]
Alış / indiki satış / əməliyyat / boşdayanma / son satış: [...]
Xalis təmir: 2100; xalis dəyişmə: 1500; fərq: −600
Təmir həddi:100; hədd sınaqları:50/100/150
Yeni cihazın son satışı 1000 olsa: dəyişmə 2300
Açıq suallar və giriş mənbələri: [...]

File → Save As ilə Documents qovluğunda temir-deyisme-V 1.txt saxlayın. Ad mövcuddursa yeni ad seçin. Sənədi bağlayıb File Explorer-dən həmin faylı yenidən açın. 2.100/1.500/−600 nəticələrini, 100 həddini, tarixləri və satışın hansı cihaz üçün hansı vaxtda olduğunu yoxlayın.

Köhnə alış qiymətini 5.000-dən 8.000-ə dəyişən ayrıca qeyd yaradın. Gələcək xərclər dəyişmədiyi üçün müqayisə nəticəsi dəyişməməlidir. Sonra satış fərziyyəsini dəyişən sınağı ayrıca V 2 faylında saxlayın. Qərarı qərar reyestrinə yalnız şərtləri ilə birlikdə köçürün. Buradakı fayl addımları oxucu üçün təlimatdır; real kompüterdə icra və yenidən açılma sınağı kimi təqdim edilmir.