Sorğuda cavabsız qalanlar: nəticənin mümkün sərhədi

Sorğuda cavabsız qalanlar avtomatik razı və ya narazı sayılmır. Bu uydurma məşqdən sonra cavab verənlərin faizini bütün sabit siyahının mümkün bəli sərhədlərindən ayırıb yoxlanılan faylda saxlaya biləcəksiniz.

Məzmun yoxlanıb: 18 oktyabr 2026.

Kimlər barədə nəticə çıxarırıq?

Sorğuda cavabsız qalanlar mövzusunda ilk işiniz siyahının sərhədini yazmaqdır. Burada yalnız əvvəlcədən verilmiş səkkiz uyğun və unikal ID ilə işləyirik. ID şəxsin adını göstərməyən məşq nişanıdır. Hər ID-də bir “bəli”, “xeyr” və ya “naməlum” vəziyyəti var. Eyni adamın iki dəfə daxil edilməsi bu kartın şərtini pozar.

Şərti Bakı mağazası xidmətin vaxtında çatıb-çatmadığını soruşur. Bu, müəllifin qurduğu təlim nümunəsidir, real sorğu və müştəri təcrübəsi deyil. C1 müşahidə anında bəzi cavablar verilib, qalanlarının isə hansı ikili cavabı verəcəyi bilinmir. C1 təlim nişanıdır, cari tarix kimi oxunmamalıdır.

Bu məşqdə hər naməlum cavabın “bəli” və ya “xeyr” ola bilməsi ayrıca qəbul edilir. Onları bir-birinə bağlayan əlavə şərt yoxdur. Sual cavabsızlığı, uyğunluq və qeyd təkrarı barədə faktiki mənbə qarışıqdırsa, əvvəl siyahını dəqiqləşdirin. Hazır düsturu qeyri-müəyyən siyahıya tətbiq etməyin.

Çıxış yalnız bu səkkiz ID-yə aiddir. Mağazanın bütün müştəriləri və ya şəhər əhalisi haqqında nəticə vermir. Bu sərhədi faylın ilk sətrinə yazın. Kiçik hesabın faydası nəticəni böyütməsində deyil, haraya qədər danışa bildiyimizi göstərməsindədir.

Səkkiz vəziyyəti necə saymalı?

Əvvəl ID-ləri sayın: səkkiz fərqli qeyd var. Sonra vəziyyətləri ayrı sayın: üç bəli, bir xeyr, dörd naməlum. Nəzarət cəmi 3+1+4=8-dir. Cavab sayı 3+1=4 olur. Cavab sayı ilə dəvət siyahısındakı sayın eyni olmadığını görünən saxlayın.

Naməlumları avtomatik xeyrə çevirmək olmaz. Eyni şəkildə, cavab verməyənin razı qaldığını da düşünməyin. Cədvəldə susmağın səbəbi yoxdur: məktubu görməmək, cavab vermək istəməmək və ya başqa hal barədə fərziyyə yazmayın. Bu tapşırıq səbəbi deyil, məlumat boşluğunun nəticəyə təsir sərhədini yoxlayır.

Siyahını köçürəndə yeni sətir əlavə etməyin və naməlumları silməyin. Nəticəyə çatmaq üçün yalnız cavab gələnləri saxlamaq əlinizdəki ümumi siyahını dəyişər. Bütün ID-lər bu məşqdə uyğun sayıldığı üçün məxrəcdən çıxarılmır; real uyğunluq sualı ayrıca araşdırılmalıdır.

Sorğunun mətnini hələ hazırlayırsınızsa, sorğu suallarının yoxlanması başqa işdir. Burada sualı redaktə etmirik, verilmiş vəziyyət kartının mümkün yekunlarını hesablayırıq.

Cavab faizi ilə bəli faizi niyə ayrıdır?

Bu sadə kartda cavab payı 4/8=50%-dir. Cavab verənlərin içində bəli payı isə 3/4=75%-dir. Birinci ölçü siyahıdan neçə cavab aldığımızı, ikinci ölçü alınan ikili cavabların tərkibini göstərir. Hər faizin yanında surət və məxrəc yazın.

“Müştərilərin 75%-i bəli dedi” cümləsi bu girişlə həddən artıq genişdir. Düzgün qısa yazılış belədir: “C1-də səkkiz ID-dən dördünün cavabı var; həmin dörd cavabın üçü bəlidir.” 75% yalnız o dörd cavaba aiddir, səkkiz nəfərin məlum nəticəsi deyil.

AAPOR-un standart təriflər səhifəsi tək cavab göstəricisinin cavabsızlıq xətasının olub-olmadığını və ölçüsünü müəyyən etməyə kifayət etmədiyini izah edir. Bizim 4/8 məşq payımızı bütün real sorğular üçün rəsmi AAPOR cavab faizi adlandırmırıq. Uyğunluq və sorğu quruluşu başqa qaydalar tələb edə bilər.

NPS göstəricisi də bu hesab deyil. Burada tövsiyə balı, promoter və detractor bölgüsü yoxdur. İkili bəli/xeyr kartını NPS adı ilə təqdim etməyin. Nəticənin adı hansı əməli apardığınızı dürüst göstərməlidir.

Bütün siyahı üzrə minimum və maksimum necə tapılır?

Ən aşağı mümkün bəli sayı artıq məlum olan üç bəlidir. Dörd naməlumun hamısını yalnız hesab ssenarisi kimi xeyr götürsək, bəli sayı üç qalar. Bütün səkkiz ID-də pay 3/8=37,5% olar. Bu, naməlumların həqiqətən xeyr dediyi xəbəri deyil.

Ən yuxarı mümkün bəli sayı üç məlum bəliyə dörd naməlumun əlavə edilməsidir: 3+4=7. Hamısı bəli olsa, pay 7/8=87,5% olar. Beləliklə, verilmiş qaydalar daxilində bütün siyahının bəli payı 37,5% ilə 87,5% arasında ola bilər.

İki son nöqtəni ayrıca qurmaq vacibdir. Bu, düsturun sadəcə mümkün olmayan geniş rəqəmlər vermədiyini göstərir: qəbul etdiyimiz sərbəst ikili qaydada hər iki son nöqtəyə çatmaq olur. Arada mümkün bəli sayları 3,4,5,6,7-dir. Sonlu siyahıda aralıqdakı hər onluq faiz ayrıca mümkün nəticə olmaya bilər.

Ümumi qayda belədir: minimum=bəli/N; maksimum=(bəli+naməlum)/N. Burada N tam siyahı sayıdır. Aralığın eni naməlum/N-dir; kartda 4/8=50 faiz bəndi alınır. Bu düsturlar verilmiş ikili şərtdən çıxardığımız sadə hesabdır, AAPOR və ya Census-un ölçmə üsulu kimi təqdim edilmir.

Bu aralıq etibar intervalı deyil. Son nöqtələrin nə qədər ehtimallı olduğunu demir və cavabsızlıqdan yarana bilən qərəzi aradan qaldırmır. “Doğru rəqəm ortada olmalıdır” nəticəsi də yoxdur. Naməlum cavablar haqqında əlavə məlumat verilməyib.

Hansı başlığı saxlamaq, hansını dəyişmək lazımdır?

Hesabat üçün belə yazın: “C1-də 8 ID-dən 4 cavab var, onların 3-ü bəlidir. Qalan 4 cavab naməlumdur. Bu qapalı siyahı üçün sərbəst bəli/xeyr tamamlanmalarında mümkün bəli payı 37,5–87,5%-dir; faktiki yekun bilinmir.” Bu mətn oxucuya həm müşahidəni, həm də bilmədiyimizi göstərir.

ABŞ Census Bürosu cavab verməyənlərlə verənlərin xüsusiyyətləri fərqli olduqda təxminlərin qərəzli ola biləcəyini qeyd edir. Onun ACS üçün uyğunluq və çəki üsullarını bu kiçik kartın sadə sayına köçürmürük. Biz əhali təxmini vermirik, konkret siyahıda mümkün tamamlanmaları ayırırıq.

Qrup və ümumi faiz hesabı tam müşahidə olunmuş qrupların çəkilərini birləşdirir. Burada isə bəzi cavablar yoxdur. Cavabsız hissəni ayrıca görünən saxlamaq həmin müşahidə olunan qrup hesabının yerinə başqa nəticə uydurmağın qarşısını alır.

N sıfırdırsa, siyahı paylarını hesablamaq üçün məxrəc yoxdur. Cavab sayı sıfır, N müsbətdirsə, cavab payı sıfırdır, cavabların içindəki bəli faizi isə müəyyən deyil. Bəli sayı sıfır, amma cavab sayı müsbət olanda bəli faizi sıfırdır. Bu halları eyni boş xana ilə göstərməyin.

On beş dəqiqədə hansı yoxlama qeydi qalmalıdır?

Windows-da Start menyusunda Notepad axtarın, tətbiqi açıb boş sənəd yaradın. Yuxarıdakı səkkiz sətri köçürün. Sonra üç sayın cəmini, iki müşahidə payını, iki sərhədi və son nöqtə ssenarilərini əlavə edin. Hazır sayları yoxlamadan tək yekun aralığı köçürməyin.

Kart:K1;uydurma;qapalı8unikal uyğunID;C1
Bəli3;xeyr1;naməlum4;cəmi8
Cavab4/8=50%;cavablar içindəbəli3/4=75%
Tam siyahı minimum3/8=37,5%;maksimum7/8=87,5%
Son nöqtələr:naməlumlar hamısıxeyr və hamısıbəli
Faktiki çatmayan cavablar:naməlum qalır
Əhatə:yalnız bu siyahı;etibar intervalı və təxmin deyil

Ctrl+S basın, Documents qovluğunu seçin və sorgu-serhedi-K1.txt adı ilə saxlayın. Redaktoru bağlayın. File Explorer-də Documents qovluğunu açıb həmin faylı iki dəfə klikləyin. ID-lərin və naməlumların qaldığını, 75%-in yalnız cavab verənlərə aid olduğunu təkrar oxuyun.

Üç dəqiqə girişə, dörd dəqiqə say və paylara, beş dəqiqə iki tamamlanmaya və iddialara, üç dəqiqə saxlayıb açmağa ayırmaq olar. Bu, təklif olunan plandır, ölçülmüş nəticə deyil. Mövcud kalkulyator və redaktor kifayətdir; hesab açmaq, tətbiq almaq və real insanlara yazmaq tələb olunmur.

Anarın Perfect və Effect yazısındakı öz layihələrinin mükəmməllik axtarışından gecikməsi nümunəsini burada bir yoxlanılan qeydi tamamlamaq prinsipi kimi tətbiq edirik. Bu, aparılmış müştəri sorğusu deyil. Süni intellekt əlavə izah verə bilər, amma olmayan cavabı yarada bilməz.

Növbəti iş çatmayan məlumatın sahibini və yenidən baxış vaxtını qeyd etməkdir. Real göndərişin qurulması üçün sorğu avtomatlaşdırılması ayrıca bələdçidir. Cavab gələndə yeni versiya yaradın; hipotetik tamamlanmanı alınmış cavab kimi saxlamayın.