VLOOKUP və XLOOKUP: addım-addım izah

İki cədvəl var: birində sifarişlər, digərində müştəri telefonları. Hər sifarişin qarşısına telefonu əl ilə köçürmək — yüz sətirdə yarım saat, min sətirdə bütün gün. VLOOKUP bu işi bir düsturla görür. Excel-də karyera sürətləndirən ilk düstur adətən elə budur.

“VLOOKUP nədir” sualının qısa cavabı: bir cədvəldə dəyəri axtarıb, həmin sətirdən başqa sütunun məlumatını gətirən funksiya. Bu yazıda sintaksisi, işlək nümunəni, klassik səhvləri və daha müasir XLOOKUP-ın nə vaxt üstün olduğunu görəcəksiniz.

VLOOKUP necə işləyir: sintaksis

Funksiyanın dörd hissəsi var:

=VLOOKUP(axtarılan_dəyər; cədvəl_aralığı; sütun_nömrəsi; [dəqiq_uyğunluq])

Yadda qalan qayda: VLOOKUP həmişə soldan sağa baxır. Axtardığınız dəyər cədvəl aralığının birinci sütununda olmalıdır; nəticə isə ondan sağdakı sütunlardan gəlir. Sola baxmaq lazımdırsa; bu, artıq XLOOKUP işidir.

Addım-addım nümunə: sifarişlərə telefon əlavə etmək

Vəziyyət: “Sifarişlər” vərəqində A sütununda müştəri kodu var. “Müştərilər” vərəqində A sütunu kod, B sütunu ad, C sütunu telefondur.

• Sifarişlər vərəqində boş sütunun ilk xanasına keçin.
• Yazın: =VLOOKUP(A2; Müştərilər!A:C; 3; FALSE)
• Enter; kod tapılır, üçüncü sütundakı telefon gəlir.
• Düsturu aşağı dartın; hər sətir öz kodu ilə axtarır.

Kod tapılmayanda #N/A xətası görünəcək. Bunu gizlətmək yox, idarə etmək lazımdır: =IFERROR(VLOOKUP(...); "Tapılmadı"): xəta əvəzinə aydın mesaj. Amma diqqət: kütləvi “Tapılmadı” nəticəsi çox vaxt düsturun yox, məlumatın problemidir.

Ən çox edilən 4 VLOOKUP səhvi

• Aralığı kilidləməmək: düsturu aşağı dartanda cədvəl aralığı sürüşür. Həll: $A$1:$C$100 formatı və ya bütöv sütun (A:C) istifadə edin.
• Dəqiq uyğunluğu unutmaq: dördüncü arqument boş qalanda Excel “təxmini” axtarır və yanlış nəticəni sakitcə qaytarır. Həmişə FALSE yazın.
• Görünməz fərqlər: “A101 ” (sonda boşluq) ilə “A101” fərqli dəyərlərdir; rəqəm kimi saxlanan “101” ilə mətn kimi saxlanan “101” də. TRIM funksiyası və format yoxlaması ilk müdafiədir.
• Sütun nömrəsinin sınması: cədvələ yeni sütun əlavə edəndə “3” artıq başqa sütuna düşür. Bu kövrəklik XLOOKUP-a keçidin əsas səbəblərindəndir.

XLOOKUP: nə dəyişir və nə vaxt keçməli?

Microsoft 365-də mövcud olan XLOOKUP eyni işi daha təmiz görür:

=XLOOKUP(axtarılan_dəyər; axtarış_aralığı; nəticə_aralığı; [tapılmasa])

Praktik məsləhəd: yeni fayllarda XLOOKUP-a üstünlük verin. VLOOKUP-ı bilmək yenə lazımdır; köhnə fayllar, başqalarının cədvəlləri və köhnə Excel versiyaları ilə iş bitmir. Google Sheets istifadəçisisinizsə, hər iki funksiya orada da eyni məntiqlə işləyir.

Bir addım geri: düsturdan əvvəl məlumat

Təcrübədən bir müşahidə: “VLOOKUP işləmir” şikayətlərinin çoxunda günahkar düstur yox, cədvəldir; təkrarlanan kodlar, qarışıq formatlar, boşluqlu mətnlər. Beş dəqiqəlik hazırlıq (təkrarları yoxla, formatları düzəlt, TRIM keçir) düstur problemlərinin yarısını əvvəlcədən həll edir. Səliqəli məlumat üzərində sadə düstur, qarışıq məlumat üzərində mürəkkəb düsturdan güclüdür.

Mənbələr və növbəti oxu

Mənbəni harada yoxlamaq lazımdır

Funksiya sintaksisi versiyadan asılı dəyişə bilər; dəqiq arqumentləri rəsmi sənədlərdə yoxlayın.

• Microsoft Support: VLOOKUP function: rəsmi sintaksis və nümunələr
• Microsoft Support: XLOOKUP function: müasir alternativin tam təsviri
• Google Docs Editors Help: VLOOKUP: Google Sheets versiyası üçün

Mövzunun davamı

Axtarış funksiyaları cədvəl işinin bir hissəsidir; qalan bacarıqlar üçün:

• Excel öyrənmək: sıfırdan praktik bələdçi
• Ən vacib Excel düsturları
• Pivot Table: dataları saniyələrdə hesabata çevir
• Google Sheets: Excel-dən fərqlər və üstünlüklər
• Bu mövzudakı digər yazılar

VLOOKUP-ı bir dəfə real cədvəlinizdə işlədin; beş dəqiqəlik məşq yüz oxunuşdan çox öyrədir. Sabahkı hesabatınızda əl ilə köçürəcəyiniz ilk sütun elə bu məşqin materialıdır.