Structured data (schema) nədir və necə qurulur
Schema markup nədir və saytda necə tətbiq olunur? JSON-LD formatı, ən faydalı schema növləri, test alətləri və AI axtarış dövründə rolu bir yazıda.
İki resept saytı: birinin nəticəsində ulduzlar, bişirmə vaxtı, kalori görünür; digərində quru mavi link. Kontent keyfiyyəti eyni ola bilər; fərq səhifənin Google ilə hansı dildə danışmasındadır. Birincisi maşın dilində də danışır.
Schema markup səhifənizin məzmununu maşınlara strukturlu izah edən kod qatıdır: "bu, məqalədir, müəllifi budur, tarixi budur; bu, sualdır, cavabı budur". Google bunu zəngin nəticələr üçün, AI sistemləri məzmunu anlamaq üçün istifadə edir. Bu yazı praktik tərəfə fokuslanır: hansı schema-lar real fayda verir və necə qoşulur.
Format məsələsi: JSON-LD və başqa heç nə
Üç texniki format var (JSON-LD, Microdata, RDFa); real cavab isə birdir: JSON-LD. Google-un tövsiyə etdiyi, HTML-ə toxunmayan, oxunub-yazıla bilən format. Görünüşü belədir: səhifənin head/body hissəsinə qoyulan bir script bloku:
<script type="application/ld+json">{"@context":"https://schema.org","@type":"Article","headline":"...","author":{...}}</script>
Vacib prinsip: schema səhifədə GÖRÜNƏN məzmunu təsvir etməlidir. Səhifədə olmayan ulduz reytinqini schema-ya yazmaq qayda pozuntusudur və cəza mövzusudur; schema bəzək yox, tərcümədir.
Real fayda verən schema növləri
| Növ | Kim üçün | Nə qazandırır |
|---|---|---|
| Article / BlogPosting | Bloq və media | Müəllif, tarix; AI sistemlər üçün mənbə aydınlığı |
| FAQPage | Sual-cavab bölməli səhifələr | Sual-cavabın maşın oxunuşu; AEO üçün açar |
| LocalBusiness | Yerli biznes | Ünvan, saat, əlaqə; xəritə və yerli axtarış |
| Product + Offer | E-ticarət | Qiymət, stok, reytinq zəngin nəticələri |
| BreadcrumbList | Çoxsəviyyəli saytlar | Nəticədə səliqəli yol görünüşü |
| Organization / Person | Brend və şəxsi saytlar | Varlıq (entity) tanınması; E-E-A-T dəstəyi |
Prioritet qaydası: sahənizə uyğun 2-3 növlə başlayın. Bloq üçün Article + FAQPage cütlüyü, yerli xidmət üçün LocalBusiness + FAQPage, mağaza üçün Product standart başlanğıcdır.
Tətbiq yolları: kodsuzdan koda
- WordPress: SEO plaginləri (Rank Math, Yoast) Article, Breadcrumb, FAQ bloklarını ayarlarla qoşur; əksər hallarda kifayətdir.
- Konstruktorlar: bəzilərində hazır bölmə var; yoxdursa, custom code sahəsinə JSON-LD blokunu əl ilə qoymaq olur.
- Əl ilə yazmaq: schema.org sənədləri + nümunədən uyğunlaşdırma; ChatGPT-yə "bu səhifə üçün FAQPage JSON-LD yaz" demək də sürətli qaralama verir; yoxlama şərti ilə.
- Google Tag Manager: koda toxunmadan inject; texniki komandasız saytlarda ara həll.
Test: qoşulub, işləyirmi?
İki rəsmi alət: Rich Results Test (search.google.com/test/rich-results; bu səhifə hansı zəngin nəticələrə uyğundur) və Schema.org validator (sintaksis yoxlaması). İş axını: səhifəni dərc et → Rich Results Test-dən keçir → xəta/xəbərdarlıqları düzəlt → Search Console-un Enhancements bölməsində uzunmüddətli izlə. Qeyd: "uyğundur" statusu göstərilmə zəmanəti deyil; Google zəngin nəticəni layiq bildiyi halda göstərir.
AI axtarış dövründə schema-nın yeni rolu
Klassik SEO-da schema "zəngin görünüş" mövzusu idi; AI dövründə çəkisi artıb: ChatGPT tipli sistemlər və Google-un AI icmalları məzmunu emal edərkən strukturlu data aydın siqnaldır; kim yazıb, nə vaxt, hansı sual-cavablar var. GEO/AEO strategiyasının texniki təməllərindən biri məhz budur: cavablarınızı maşınların sitat gətirə biləcəyi formada təqdim etmək. FAQPage bu baxımdan ən "gəlirli" schema-dır: sual-cavab formatı AI cavablarının doğma dilidir.
Schema markup haqqında tez-tez verilən suallar
Schema sıralamaya birbaşa təsir edirmi?
Google-un rəsmi mövqeyi: birbaşa sıralama amili deyil. Dolayı təsir isə realdır: zəngin nəticələr CTR artırır, aydın struktur anlaşılmanı yaxşılaşdırır. "Sehrli kod" deyil, dürüst tərcümə qatıdır.
Səhv schema cəza gətirə bilərmi?
Yanıltıcı schema (görünməyən məzmunu təsvir etmək, saxta reytinq) manual action riskidir. Sadəcə texniki xətalı schema isə cəza yox, sadəcə işləməmək deməkdir. Qayda: səhifədə nə varsa, onu təsvir et.
Hər səhifəyə schema lazımdırmı?
Hər səhifəyə uyğun növ: məqalələrə Article, FAQ-lı səhifələrə FAQPage, əlaqə səhifəsinə LocalBusiness. "Hər səhifəyə hər şey" yanaşması isə mənasızdır; schema səhifənin həqiqətinə uyğun olmalıdır.
Plagin qoşub unutmaq kifayətdirmi?
Baza üçün bəli; amma ildə bir dəfə Rich Results Test-dən keçirmək lazımdır: plagin yenilənmələri, tema dəyişiklikləri strukturu poza bilir. Beş dəqiqəlik yoxlama, aylarla görünməz qalan xətadan qoruyur.
Peşəkar dəstək
Saytınızı AI axtarış dövrünə hazırlamaq istəyirsiniz?
Diaqnostika, prioritet və tətbiq arxitekturası üçün SEO · AEO · GEO Strategy xidmətinə baxın.
Mənbələr və növbəti oxu
Mənbəni harada yoxlamaq lazımdır
Dəstəklənən növlər siyahısı Google tərəfindən dəyişdirilir; cari vəziyyəti rəsmi sənəddə yoxlayın.
- Google — structured data giriş: rəsmi qaydalar
- Schema.org: bütün növlərin lüğəti
- Rich Results Test: yoxlama aləti
Mövzunun davamı
Schema texniki qatın bir hissəsidir; bütöv mənzərə:
- Texniki SEO yoxlama siyahısı
- AEO və GEO: AI axtarışda görünmək
- On-page SEO: tam siyahı
- Search Console bələdçisi
- Bu mövzudakı digər yazılar
Başlanğıc tapşırığı: ən vacib səhifənizi Rich Results Test-dən keçirin. Nəticə boşdursa, ilk schema-nızı bu həftə qoşun; maşınlarla danışığa gec qalmayın.
Mən Anar Rustamli — böyümənin, texnologiyanın və insan düşüncəsinin kəsişməsində işləyən strateq, sahibkar və AI tətbiqi lideriyəm. 2016-cı ildən işim bizneslərə sürətlə dəyişən rəqəmsal mühitdə inkişaf etməyə kömək etmək üzərində qurulub. Böyümə sistemləri, AI-əsaslı iş axınları və nəticəni məqsədlə uzlaşdıran strateji çərçivələr dizayn edirəm. İnanıram ki, əsl böyümə strategiya, data və insan fəhmi birlikdə işləyəndə baş verir — missiyam bizneslərə AI-ı elə tətbiq etməkdə kömək etməkdir ki, həm nəticələri, həm kimlikləri güclənsin.
