Ailə biznesi nədir və kim hansı mövqedədir?

Əvvəl ailə üzvlüyünü, şirkətdə pay sahibi olmağı və gündəlik işi idarə etməyi ayrı yazın. Ailə biznesini izah edən üç dairə modeli də ailə, mülkiyyət və idarəetməni fərqləndirir. Eyni adam bir neçə dairəyə daxil ola bilər. Mənbə: ailə biznesi və üç dairə modeli.

Bu bələdçidə ailə biznesi dedikdə ailə üzvlərinin sahiblik və ya rəhbərlik vasitəsilə biznes qərarlarına təsir etdiyi işi nəzərdə tuturam. Məqsəd hüquqi təsnifat vermək deyil, birlikdə işləməyin qaydalarını qurmaqdır. Öz şirkətiniz üçün hər adamın adının qarşısında sahib, rəhbər və işçi rollarını ayrıca qeyd edin.

Şərti nümunədə fərqi görün

Bakıda ailənin işlətdiyi kiçik kafeni təsəvvür edin. Ata pay sahibidir, qızı gündəlik işi idarə edir, oğlu isə sifarişlərin çatdırılmasına baxır. Təklif etdiyim qaydada növbə cədvəlini qız hazırlayır, yeni filial məsələsini isə sahiblər ayrıca müzakirə edir.

Ailə biznesi nümunələri barədə düşünəndə öz işinizdəki bir qərarı seçin: həmin qərarda kim ailə üzvü, kim rəhbər, kim sahib kimi danışır? Yeni işə başlayırsınızsa, bu bölgünü biznes tərəfdaşlığı və pay bölgüsü mövzusu ilə birlikdə işləyin.

Rol və məsuliyyətləri necə bölüşdürmək lazımdır?

Hər iş üçün bir əsas məsul şəxs müəyyən edin və onun hansı qərarı özü verəcəyini yazın. U.S. Bank rol bölgüsündə ailə üzvlərinin bacarıqlarını və güclü tərəflərini nəzərə almağı tövsiyə edir. Mənbə: rol və məsuliyyət bölgüsü.

Aşağıdakı cədvəli şərti kafe üçün başlanğıc nümunə sayın. Adları, sərhədləri və yoxlama vaxtını öz işinizə uyğun dəyişin. Səlahiyyət verərkən həmin adamın nəticəyə görə necə hesabat verəcəyini də razılaşdırın.

Vəzifə təsvirini sadə saxlayın

Hər adam üçün bir səhifədə işin məqsədini, əsas tapşırıqları, səlahiyyət sərhədini və onu əvəz edən şəxsi yazın. Sonra həmin adamdan qaydanı öz sözləri ilə izah etməsini istəyin. Fərqli başa düşülən hissəni elə görüşdə dəqiqləşdirin.

Ailə biznesində qərar vermə üçün ayrıca qayda təklif edirəm: gündəlik qərarı sahə məsulu versin, böyük öhdəlikləri sahiblər razılaşdırsın. Razılıq alınmayanda məsələnin kimə və nə vaxt çıxarılacağını əvvəlcədən yazın. Addımları bölmək üçün işlərin delegasiyası bələdçisindən istifadə edə bilərsiniz.

Qohum olmayan əməkdaşlara da eyni bölgünü göstərin. Bir işçi iki ailə üzvündən zidd tapşırıq alanda kimdən dəqiqləşdirmə istəyəcəyini bilməlidir. Bu vəziyyət üçün yazılı cavabınız bir cümlə olsun: əvvəl hansı rəhbərə müraciət edilir?

Maaş, şəxsi xərc və biznes pulu necə ayrılmalıdır?

Pulla bağlı qaydanı ilk narazılıq yaranmamış müzakirə edin. Ailənin gündəlik ehtiyacları ilə biznesdə pul saxlamaq ehtiyacı toqquşa bilər; mənbədə bu, ailə və biznes maraqlarının fərqlənməsi kimi izah olunur. Mənbə: ailə biznesində maraqların toqquşması.

Görüşə üç ayrı mövzu gətirin

• İşə görə ödəniş: görülən iş, vaxt və məsuliyyət əsasında hansı qaydanı seçirsiniz?
• Sahibin biznesdən aldığı vəsait: kim qərar verir, nə vaxt baxılır və necə qeyd olunur?
• Şəxsi ehtiyac üçün müraciət: adi ödənişdən kənar istəyin təsdiq yolu nədir?

Bu bölgünü mühasibinizlə dəqiqləşdirin. Burada hüquqi və vergi forması təyin etmək əvəzinə ailənin razılaşmalı olduğu sualları ayırırıq. Heç bir köçürməni yalnız şifahi xatirəyə buraxmayın; məqsədini və təsdiqini qeyd etməyi qaydaya çevirin.

Şərti onlayn mağazada bacı tam gün sifarişlərə baxır, qardaş isə yalnız həftəsonu məhsul çəkir. Ödəniş müzakirəsinə hər ikisinin tapşırıq siyahısı ilə başlayın. Qohumluq dərəcəsini deyil, razılaşdırılmış işi qiymətləndirməyi təklif edirəm.

Aylıq görüşdə qarşıdakı ödənişləri, gözlənilən daxilolmaları və sahiblərin pul tələblərini yanaşı göstərin. Bunun üçün pul axınının həftəlik planını ayrıca hazırlayın. Rəqəmlər çatmırsa, pul bölgüsü barədə qərarı təxminlə bağlamayın.

Münaqişəni necə həll etməli və ailə vaxtını necə qorumalı?

Mübahisəni konkret qərara qaytarın və onu ayrıca iş görüşündə müzakirə edin. U.S. Bank aydın ünsiyyətə, hər kəsin fikrini deməsinə və ailə görüşlərində işsiz vaxt ayırmağa çağırır. Mənbə: ünsiyyət və ailə vaxtı.

Mübahisə üçün təklif etdiyim ardıcıllıq

1. Hadisəni yazın: hansı sifariş, xərc və ya qərar müzakirə olunur?
2. Hər tərəfdən istədiyi nəticəni ayrıca soruşun.
3. Mövcud razılaşmaya baxın: qayda pozulub, yoxsa ümumiyyətlə qayda yoxdur?
4. Növbəti addımı, məsul şəxsi və yenidən baxış vaxtını qeyd edin.

Şərti nümunə: qardaşınız sizin xəbəriniz olmadan müştəriyə endirim edib. Söhbətə onun xarakteri ilə başlamayın. Endirimin məbləğini, kimə hansı səlahiyyət verildiyini və gələcəkdə istisnanın necə təsdiqlənəcəyini müzakirə edin.

Ailə biznesində münaqişə eyni mövzu ətrafında təkrarlanırsa, əvvəlki görüşün qərarını açın. Yeni faktı köhnə narazılıqdan ayırın. Danışığın quruluşu üçün iş yerində münaqişənin həlli bələdçisinə baxın.

Ailə vaxtı üçün konkret sərhəd seçin: məsələn, bazar yeməyində iş söhbəti açılmasın. Təcili vəziyyətin nə olduğunu da razılaşdırın. Sabah müzakirə oluna bilən məsələni növbəti iş görüşünün siyahısına yazın.

Ailə biznesinə kənar məsləhətçi nə vaxt lazımdır?

Həll edə bilmədiyiniz məsələni əvvəl bir cümlə ilə yazın, sonra həmin sahənin mütəxəssisini seçin. U.S. Bank hüquqşünas, mühasib və digər kənar məsləhətçilərin ekspert baxışından yararlanmağı tövsiyə edir. Mənbə: kənar məsləhətçilər.

İlk görüşə ümumi kömək istəyi ilə getməyin. Məsələn, tapşırığı belə qoyun: ailə üzvlərinin xərcləri təsdiqləmə qaydasını hazırlamaq istəyirik. Mövcud qaydanı, razılaşmadığınız məqamı və görüşün sonunda gözlədiyiniz sənədi təqdim edin.

• Məsləhətçinin ailə üzvləri ilə əvvəlki əlaqəsini soruşun.
• Kimin sifarişçi olduğunu və nəticəni kimlərin görəcəyini razılaşdırın.
• Məxfilik, işin həcmi və ödənişi başlamazdan əvvəl dəqiqləşdirin.
• Tövsiyədən sonra qərarı kimin verəcəyini yazın.

Kiçik iş üçün ilk mərhələdə bir konkret mövzu üzrə görüş seçməyi təklif edirəm. Sonra davamlı dəstəyə ehtiyac olub-olmadığını qiymətləndirin. Məsləhətçini ailədə bir tərəfin haqlı olduğunu sübut etmək üçün dəvət etməyin.

Ailə şirkətində varislik planı necə hazırlanır?

Varislik planı işi gələcəkdə kimin və necə davam etdirəcəyinin yazılı yol xəritəsidir. Rəhbərliyin ötürülməsi ilə mülkiyyətin ötürülməsini ayrı planlaşdırın. FamilyBusiness.org bu fərqi və məsuliyyətin mərhələlərlə verilməsini xüsusi vurğulayır. Mənbə: varislik planlaşdırılması.

Əvvəl müvəqqəti əvəzetməni yazın

Rəhbər sabah işə gələ bilməsə, sifarişləri kim izləyəcək, işçilərə kim istiqamət verəcək və vacib tərəfdaşlarla kim danışacaq? Bu suallara adlarla cavab verin. Lazımi çıxış və səlahiyyətlərin əvvəlcədən hazırlanması mənbənin təcili davamlılıq tövsiyələrində də yer alır. Mənbə: təcili əvəzetmə planı.

Sonra namizədi real işdə hazırlayın

Namizəddən bu işi istəyib-istəmədiyini soruşun. Bir sahəni ona verin, nəticəni hansı meyarla qiymətləndirəcəyinizi razılaşdırın və təlim ehtiyacını qeyd edin. Hazırlıq planında həm ailədən, həm də ailədən kənar rəhbər seçimini müzakirəyə açıq saxlayın.

Şərti emalatxanada oğul əvvəl sifarişlərin vaxtında təhvilinə cavabdeh ola bilər. Təklif etdiyim sınaqda təsisçi hər addıma qarışmaq əvəzinə razılaşdırılmış görüşdə nəticəyə baxsın. Səlahiyyət sərhədi çatmırsa, onu birlikdə yeniləsinlər.

Nəsildən-nəsilə keçən biznes üçün yalnız vəzifə adı yazmayın. Təchizatçı əlaqələrini, vacib iş ardıcıllığını və istisnaları da sənədləşdirin. Bir prosesi yazmaq üçün standart iş təlimatı hazırlamaq bələdçisindən başlayın.

Bu həftə hansı razılaşmaları hazırlamaq olar?

İlk həftənin sonunda qısa iş qaydası və açıq qalan suallar siyahısı hazırlamağı hədəfləyin. Hamısını bir görüşdə həll etməyə çalışmayın. Aşağıdakı ardıcıllığı öz qrafikinizə uyğunlaşdırın.

1. İlk görüş: hər kəs işdən gözləntisini və görmək istəmədiyi tapşırıqları desin.
2. Rol bölgüsü: gündəlik işləri yazın, hər birinə məsul və əvəzedici seçin.
3. Pul qaydası: ödənişləri, şəxsi istəkləri və təsdiq yolunu ayırın.
4. Qərar qaydası: mübahisəli məsələni kimin, hansı məlumatla həll edəcəyini yazın.
5. Davamlılıq: rəhbərin olmadığı hal üçün əlaqə və tapşırıq siyahısı hazırlayın.

Növbəti baxışda üç sual verin: hansı iş sahibsiz qaldı, hansı qərarı iki nəfər verdi, hansı razılaşma fərqli başa düşüldü? Qaydanı bu cavablara görə düzəldin. Ailə üzvləri ilə biznes qurmaq barədə razılaşmanı gündəlik işdən gələn nümunələrlə yoxlayın.