Anar Rustamli
Süni İntellekt

ChatGPT 4 nədir? GPT-4 haqqında sadə bələdçi

ChatGPT 4 nədir sualına sadə cavab: GPT-4 nə vaxt çıxdı, ChatGPT-də hələ varmı, OpenAI köhnə modelləri niyə dayandırır və sizə nə etmək lazımdır – praktik izah.

Anar RustamliAnar Rustamli7 dəqiqə oxu1.306 söz
ChatGPT 4 nədir? GPT-4 haqqında sadə bələdçi - Anar Rustamli

ChatGPT 4 nədir? GPT-4 haqqında sadə bələdçi

ChatGPT 4 nədir sualının qısa cavabı budur: GPT-4, OpenAI-nin 2023-cü ildə təqdim etdiyi, həm mətni, həm də şəkli oxuya bilən böyük dil modelidir. Bu gün artıq ChatGPT-də bu model işləmir, çünki OpenAI onu daha yeni modellərlə əvəz edib. Aşağıda GPT-4-ün nə olduğunu, nə vaxt gəldiyini və indi niyə “köhnəlmiş” sayıldığını sadə dildə izah edirik.

ChatGPT 4 nədir - GPT-4 modelinin vaxt xəritəsi

ChatGPT 4 (GPT-4) nə idi?

GPT-4 (Generative Pre-trained Transformer 4) OpenAI-nin GPT seriyasında dördüncü əsas modeli idi. O, GPT-3 və GPT-3.5-dən sonra gəlib, sonra isə GPT-4o və GPT-5 onu əvəz edib (Wikipedia).

Böyük dil modeli (LLM – large language model) mətni öyrənərək növbəti sözü təxmin edən və bu yolla cümlə, mətn, hətta kod yaza bilən sistemdir. GPT-4 həm də multimodal model sayılırdı, yəni təkcə mətni yox, şəkli də giriş kimi qəbul edə bilirdi (OpenAI). LLM-lərin necə işlədiyi barədə ətraflı LLM nədir? bələdçisində oxuya bilərsiniz.

GPT-4 nə vaxt təqdim olundu?

GPT-4 rəsmi olaraq 2023-cü il martın 14-də təqdim olunub (OpenAI, Wikipedia). Elə həmin gün model ChatGPT Plus istifadəçiləri və OpenAI-nin API-si vasitəsilə əlçatan olub.

Bir il sonra, 2024-cü ilin aprelində, OpenAI modelin yeni bir preview versiyasını – gpt-4-turbo-2024-04-09 – buraxıb. Bu, GPT-4 xəttinin son əhəmiyyətli yenilənməsi olub (Wikipedia).

  • GPT-4-dən əvvəl: GPT-3 (2020-ci ildə təqdim olunub), sonra GPT-3.5
  • GPT-4-dən sonra: GPT-4o, daha sonra GPT-5
GPT model xəttinin qısa xronologiyası
ModelNə vaxtHazırkı status (noyabr 2026)
GPT-32020Çoxdan tarixə keçib
GPT-4Mart 2023ChatGPT-dən (2025) və API-dən (23 oktyabr 2026) çıxarılıb
GPT-4 TurboNoyabr 2023Tarixə keçib
GPT-4o / GPT-5GPT-4-dən sonrakı nəsillərYeni modellərlə əvəz olunub
GPT-6.2 (Astra/Sol)17 noyabr 2026ChatGPT Work və Codex-də aktivdir

GPT-4 nə edə bilirdi?

GPT-4 çıxanda ən böyük yenilik onun mətnlə yanaşı şəkli də qəbul edə bilməsi idi (OpenAI).

  • Mətn və şəkil girişi: model mətnlə yanaşı şəkil əsasında da cavab verə bilirdi.
  • Daha az “uydurma”: OpenAI-nin daxili testlərinə görə GPT-4 faktlara sadiqlik baxımından GPT-3.5-dən 40% yaxşı nəticə göstərib, baxmayaraq ki, səhv etmə (“hallucination”) problemi tam yox olmayıb (OpenAI).
  • Kodlaşdırmada köməklik: Wikipedia-nın istinad etdiyi araşdırmaya görə, GPT-4-ün yazdığı kodda SQL injection boşluğu (verilənlər bazasına zərərli sorğu göndərmə üsulu) halların 5%-ində olub; müqayisə üçün 2021-ci il GitHub Copilot modelində bu rəqəm 40% idi (Wikipedia).
  • Sistem mesajı ilə tənzimləmə: developerlər “system message” vasitəsilə modelin tonunu və davranış çərçivəsini müəyyən qədər özəlləşdirə bilirdilər (OpenAI).

Bununla belə, GPT-4 də tam etibarlı deyildi: məlumatı əsasən 2021-ci ilin sentyabrına qədər olan dövrü əhatə edirdi və bəzən sadə məntiq səhvləri edirdi (OpenAI).

Fərziyə misal: Bakıda kiçik bir onlayn mağazanın sahibi GPT-4-dən müştəri e-poçtlarını redaktə etmək üçün istifadə edə bilərdi, amma qiymət, tarix və stok sayı kimi faktları hər zaman əl ilə yoxlamalı olardı, çünki model bu cür detalları özündən “uydura” bilirdi.

GPT-4 Turbo nə idi?

2023-cü ilin noyabrında OpenAI “GPT-4 Turbo” versiyasını elan etdi. Bu versiyanın iki əsas fərqi var idi: 128 min tokenlik kontekst pəncərəsi (context window) və əvvəlki versiyaya nisbətən xeyli ucuz qiymət (Wikipedia).

Kontekst pəncərəsi modelin bir anda “yadında saxlaya” bildiyi mətn miqdarıdır – sadə desək, nə qədər uzun söhbəti və ya sənədi eyni anda başa düşə bilməsidir. Böyük kontekst pəncərəsi uzun müqavilə, hesabat və ya çoxsəhifəli sənədlərlə işləyəndə faydalı olur.

GPT-4 Turbo ilə vision (şəkil görmə) funksiyası da birləşdirildi, bununla model eyni sorğuda həm uzun mətni, həm də şəkli qəbul edə bilirdi (Wikipedia).

ChatGPT-də hazırda GPT-4 varmı?

Qısa cavab: xeyr. GPT-4 2025-ci ildə ChatGPT-dən çıxarılıb, 2026-cı il oktyabrın 23-də isə OpenAI API-dən də tamamilə silinib (Wikipedia).

Bunun yerinə ChatGPT indi tamam başqa model ailəsi ilə işləyir. Məsələn, 2026-cı il noyabrın 17-də OpenAI “GPT-6.2 Astra” və “GPT-6.2 Sol” modellərini ChatGPT Work və Codex daxilində təqdim edib: Astra mürəkkəb iş və proqramlaşdırma üçün, Sol isə sürətli gündəlik tapşırıqlar üçün nəzərdə tutulub (ChatGPT release notes).

Beləliklə, əgər kim isə sizə “GPT-4 istifadə et” desə, bu artıq köhnəlmiş məsləhətdir. İndi ChatGPT istifadəçiləri model seçimini tətbiqin öz model siyahısından edir, GPT-4 adı həmin siyahıda yoxdur. ChatGPT-nin ümumi iş prinsipi barədə əsas bələdçimizdə – ChatGPT nədir? – daha ətraflı oxuya bilərsiniz. OpenAI şirkəti ilə ChatGPT məhsulu arasındakı fərqi başa düşmək üçünsə OpenAI və ChatGPT: fərq nədir? yazımıza baxa bilərsiniz.

OpenAI köhnə modelləri niyə dayandırır?

OpenAI öz developer sənədlərində açıq yazır ki, köhnə modelləri müntəzəm olaraq dayandırırlar (OpenAI developer sənədləri). Bunun bir neçə praktik səbəbi var:

  • Yeni modellər adətən daha dəqiq, daha sürətli və tez-tez daha ucuz işləyir.
  • Hər köhnə versiyanı sonsuza qədər saxlamaq server və dəstək resurslarını artırır.
  • Şirkət diqqətini az istifadə olunan köhnə modeldən çox istifadə olunan yeni modelə yönəldir.

Bunun real nümunəsini ChatGPT-nin öz elanlarında da görmək olar: 2026-cı il dekabrın 11-də OpenAI “Advanced” və “Standard” səs rejimlərini də dayandırır, çünki istifadəçilərin demək olar hamısı artıq yeni “GPT-Live” səs modelinə keçib (ChatGPT release notes). GPT-4-ün taleyi də eyni məntiqə tabe olub.

Nəticə sizin üçün sadədir: bir modelin adını əzbərləməkdənsə, işinizi görəcək funksiyaya (yazı, təhlil, şəkil, səs) fokuslanın. Alət dəyişə bilər, ehtiyacınız adətən dəyişmir.

GPT-4 ilə bağlı tez-tez edilən səhvlər

“ChatGPT 4 nədir” axtarışının çoxu köhnə bloq yazıları və tutorial videolara görə yaranır. Bu səbəbdən bəzi səhv təsəvvürlər hələ də dövr edir.

  • “GPT-4 ən güclü model idi, ona görə indi də istifadə etməliyəm.” GPT-4 2023-cü ildə güclü idi, amma artıq OpenAI tərəfindən ChatGPT-dən və API-dən tam çıxarılıb (Wikipedia); onu “seçmək” artıq mümkün deyil.
  • “ChatGPT həmişə eyni modeldir.” Əslində OpenAI modelləri müntəzəm dəyişir və köhnələri dayandırır (OpenAI developer sənədləri); bugünkü ChatGPT 2023-cü ilin ChatGPT-si ilə eyni deyil.
  • “Model adı bilməsəm, düzgün istifadə edə bilmərəm.” Əksinə, adi istifadəçi üçün model adını bilmək vacib deyil, vacib olan tapşırığı düzgün izah etməkdir. Promptunuzu yaxşılaşdırmaq üçün hazır prompt nümunələrinə baxmaq modelin dəqiq versiyasını bilməkdən daha faydalıdır.

İndi sizin üçün bu nə deməkdir?

Əgər siz adi ChatGPT istifadəçisisinizsə, model adları ilə baş ağrıtmağa ehtiyac yoxdur. Əsas odur ki, ChatGPT-nin sizə verdiyi nəticəni qiymətləndirəsiniz, həmin nəticənin arxasında hansı modelin dayandığını yox.

  • ChatGPT-də hazırkı model siyahısından istifadə edin; köhnə bloq yazılarında gördüyünüz “GPT-4” adını axtarmağa dəyməz.
  • İşiniz üçün vacib olan nəticəyə (daha yaxşı mətn, daha sürətli cavab, şəkil təhlili) fokuslanın, model nömrəsinə yox.
  • Pullu plan seçməzdən əvvəl nəyə görə ödədiyinizi öyrənin – ChatGPT Plus almağa dəyərmi? yazımız bu qərarı asanlaşdıra bilər.
  • Promptlarınızı konkret model adına deyil, istədiyiniz nəticəyə görə yazın; hazır nümunələr üçün ChatGPT üçün 50 hazır prompt siyahısına baxın.
  • ChatGPT ilə digər alətləri müqayisə etmək istəyirsinizsə, Claude yoxsa ChatGPT bələdçisinə baxa bilərsiniz.

Tez-tez verilən suallar

ChatGPT 4 (GPT-4) nədir?

GPT-4, OpenAI-nin 2023-cü ildə çıxardığı, mətn və şəkli giriş kimi qəbul edən böyük dil modeli idi (OpenAI). O, təxminən iki il ChatGPT Plus-ın əsas modeli olub.

GPT-4 nə vaxt təqdim olunub?

GPT-4 2023-cü il martın 14-də təqdim olunub (Wikipedia). Ardınca 2023-cü ilin noyabrında Turbo versiyası, 2024-cü ilin aprelində isə son preview versiyası gəlib.

ChatGPT-də hazırda GPT-4 modeli hələ var?

Xeyr. GPT-4 2025-ci ildə ChatGPT-dən, 2026-cı il oktyabrın 23-də isə OpenAI API-dən tamamilə çıxarılıb (Wikipedia). ChatGPT indi tamam başqa model nəslinə əsaslanır.

OpenAI köhnə modelləri niyə dayandırır?

Çünki yeni modellər adətən daha yaxşı işləyir, köhnə versiyaları saxlamaq isə resurs tələb edir; OpenAI bunu developer sənədlərində açıq bildirir (OpenAI developer sənədləri). Bu, GPT-4-dən başqa, səs rejimləri kimi digər funksiyalara da aiddir.

GPT-4 ilə GPT-5 arasında fərq nədir?

GPT-4-ün rəsmi varisləri GPT-4o və sonra GPT-5-dir (Wikipedia). GPT-4 artıq istifadədə olmadığı üçün bugünkü ChatGPT-də bu müqayisə əhəmiyyətini itirib.

Mənbələr

Paylaş
Anar Rustamli
Müəllif
Anar Rustamli

Mən Anar Rustamli — böyümənin, texnologiyanın və insan düşüncəsinin kəsişməsində işləyən strateq, sahibkar və AI tətbiqi lideriyəm. 2016-cı ildən işim bizneslərə sürətlə dəyişən rəqəmsal mühitdə inkişaf etməyə kömək etmək üzərində qurulub. Böyümə sistemləri, AI-əsaslı iş axınları və nəticəni məqsədlə uzlaşdıran strateji çərçivələr dizayn edirəm. İnanıram ki, əsl böyümə strategiya, data və insan fəhmi birlikdə işləyəndə baş verir — missiyam bizneslərə AI-ı elə tətbiq etməkdə kömək etməkdir ki, həm nəticələri, həm kimlikləri güclənsin.

Söhbətə başla
Əlaqə

Növbəti sistemi birlikdə quraq.

Söhbətə başla