dövlət tenderlərində necə iştirak etmək olar: bələdçi

Başlamaq üçün etender.gov.az portalında işinizə uyğun elanı seçin, iştirak şərtlərini oxuyun və təklifinizi həmin tələblərə uyğun hazırlayın. Sahibkarların iştirakı qanuna və əsas şərtlər toplusuna əsaslanır; bunu Antiinhisar Dövlət Agentliyinin izahı təsdiqləyir. Bu bələdçi dövlət tenderlərində necə iştirak etmək olar sualını sənəd, qiymət və iş bölgüsü üzrə praktik plana çevirir.

Dövlət satınalmaları nə deməkdir?

Dövlət satınalması qanunun müəyyən etdiyi qaydada mal, iş və ya xidmət alınmasıdır. Satınalan təşkilat həmin ehtiyacı qarşılayan dövlət qurumu və ya qanunda göstərilən digər təşkilatdır. Hüquqi əsas “Dövlət satınalmaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunudur. Rəsmi anlayışlar burada verilib.

Özünüz üçün ilk sualı belə yazın: mən konkret nə təhvil verə bilərəm? “Ofis xidmətləri göstəririk” əvəzinə işin adını, əhatəsini və yerini göstərin. Məsələn, hipotetik bir Bakı şirkəti üçün bu, ofis mebelinin hazırlanması və ünvana quraşdırılması ola bilər.

Terminləri iş dilinə çevirin

Bu yazıda “təchizatçı” dedikdə işi görməyi və ya malı verməyi təklif edən biznesi nəzərdə tuturuq. “Əsas şərtlər toplusu”nu isə konkret satınalmanın tələb və qaydalarını topladığınız əsas sənəd kimi oxuyun. Hər anlaşılmayan ifadənin qarşısına sadə izah və dəqiqləşdirməli olduğunuz sualı yazın.

İlk hazırlıq vərəqinizdə üç sətir olsun: satdığınız məhsul və ya xidmət, rahat idarə edə bildiyiniz iş həcmi, xidmət göstərdiyiniz ərazi. Tender axtarışını bu çərçivə ilə aparın. Beləliklə, hər maraqlı elanı avtomatik satış fürsəti kimi qəbul etməyəcəksiniz.

Elanları necə tapmalı və qeydiyyata necə hazırlaşmalı?

Elan, nəticə və bağlanmış müqavilə məlumatlarını etender.gov.az portalında araşdırın. Agentliyin rəsmi səhifəsi bu portalı dövlət satınalmaları üzrə məlumat mənbəyi kimi göstərir. Portalın təyinatına baxın.

Əvvəl xidmətinizin konkret adları ilə axtarış aparın. Mebel sexisinizsə, yalnız “mebel” sözünü düşünməyin; masa, oturacaq və quraşdırma kimi öz işinizə aid ifadələri də siyahıya alın. Tapdığınız uyğun elanları eyni cədvəldə toplayın.

etender.gov.az qeydiyyat hazırlığı

Portalda göstərilən cari qeydiyyat təlimatını açın və tələb olunan məlumatları oradan götürün. Burada müəyyən giriş vasitəsini və ya sənədi hamı üçün məcburi saymırıq. Oxuduğumuz rəsmi icmal qeydiyyat ekranlarının tam ardıcıllığını açıqlamır.

• Biznes məlumatlarını kimin daxil edəcəyini müəyyən edin.
• Tələb olunan məlumatları rəsmi biznes sənədlərinizlə tutuşdurun.
• İmza və təmsilçilik tələbi göstərilirsə, onu əvvəlcədən həll edin.
• Texniki problem yaranarsa, xəta mətnini və vaxtını qeyd edin.
• Hesaba girişin işlədiyini son təqdimetmə günündən əvvəl yoxlayın.

VÖEN məsələsi hələ açıqdırsa, ayrıca VÖEN almaq bələdçisini hazırlıq siyahınıza əlavə edin. Elektron imza tələbini yoxladıqdan sonra e-imza haqqında yazıdan da istifadə edə bilərsiniz.

Qeydiyyat işini komandanın yaddaşına buraxmayın. Bir nəfər məlumatları hazırlasın, digəri biznesin adı və əlaqə məlumatları kimi əsas sahələri tutuşdursun. Daxili qeyddə yalnız işin vəziyyətini saxlayın; giriş parollarını ümumi tender cədvəlinə yazmayın.

Kiçik sahibkar hansı tenderə vaxt ayırmalıdır?

İlk olaraq tam başa düşdüyünüz və yerinə yetirə bildiyiniz işi seçin. Mən ilk tender üçün biznesi birdən böyütməyi tələb edən sifarişdən çox, mövcud imkanlara uyğun işi araşdırmağı məsləhət görürəm. Qərarı sifarişin adı ilə yox, sənəddəki həcm və öhdəliklərlə verin.

Hipotetik nümunə: Bakıda kiçik təmizlik şirkətiniz var. Elanın adı sizə uyğundur, amma sənəddə bir neçə ünvanda eyni vaxtda xidmət istənilir. İşçi bölgüsünü həll etmədən yalnız qiymət yazmağa başlamayın.

Uyğunluq qərarını “iştirak edək”, “sual verək” və “bu dəfə keçək” kimi qeyd edin. Sual açıqdırsa, onu fakt kimi qəbul etməyin. Pul tərəfini ayrıca görmək üçün pul axını planından istifadə edin.

Xarici təcrübəni necə oxumaq lazımdır?

ABŞ-da bəzi müqavilələr üçün rəqabət kiçik bizneslərlə məhdudlaşdırılır; SBA bunları “small business set-asides” adlandırır. SBA-nın izahı ABŞ bazarına aiddir. Bu anlayışı Azərbaycan tenderinə avtomatik tətbiq etməyin; seçdiyiniz elanın iştirak şərtlərini ayrıca yoxlayın.

Tender sənədləri və təklif necə hazırlanır?

Tender sənədləri siyahısını seçdiyiniz satınalmanın tələblərindən çıxarın. İnternetdən tapdığınız ümumi siyahını hazırlıq üçün istifadə edin, amma son yoxlamanı onunla bitirməyin. Sahibkarların iştirak şərtlərinin qanun və əsas şərtlər toplusu ilə müəyyənləşdirildiyini Agentlik ayrıca bildirir.

Bir tələb, bir cavab, bir sübut

İş cədvəlinizdə tələb, cavab, təsdiqləyən sənəd və məsul şəxs sütunları yaradın. Məqsəd hansı bəndin cavabsız qaldığını görməkdir. Boş xananı ümumi “hər şey hazırdır” qeydi ilə bağlamayın.

• Biznes və təmsilçilik məlumatları tələb edilirsə, uyğun sənədi qeyd edin.
• Təcrübə istənilirsə, məhz oxşar işi göstərən materialı seçin.
• Texniki göstərici verilirsə, təklif etdiyiniz məhsulun göstəricisini qarşısına yazın.
• Maliyyə məlumatı tələb edilirsə, hazırlanmasını mühasiblə bölüşdürün.
• Təminat tələb edilirsə, formasını, müddətini və hazırlanma vaxtını yoxlayın.

Bu, hamı üçün məcburi sənədlər siyahısı deyil. Hər sətri yalnız konkret tələblə əlaqələndirin. Məcburi olub-olmadığı anlaşılmayan sənəd üçün sual hazırlayın.

Texniki cavabı konkret yazın

“Yüksək keyfiyyətli xidmət göstərəcəyik” cümləsi əvəzinə işin necə görüləcəyini yazın. Hipotetik təmizlik təklifində xidmət ediləcək sahələr, iş bölgüsü və yoxlama üsulu ayrı göstərilə bilər. Öz imkanınızla təsdiqləyə bilmədiyiniz vədi mətndən çıxarın.

Yazı quruluşunu toplamaq üçün kommersiya təklifi bələdçisinə baxın. Son sənədi isə satınalan təşkilatın tələb etdiyi formaya uyğunlaşdırın. Hazır satış təqdimatını dəyişmədən tender cavabı kimi göndərməyin.

Sənədlərin adlarını da anlaşılan saxlayın. Öz iş qovluğunuzda faylın hansı tələbə cavab verdiyini adından görmək mümkün olsun. Son versiyanı seçərkən qarışıqlıq yaranmaması üçün qaralamanı və göndəriş üçün təsdiqlənmiş faylları ayrı qovluqlarda saxlayın.

Qiyməti necə hesablamalı və təklifi necə yoxlamalı?

Əvvəl işin bütün xərclərini yazın, sonra satış qiymətini seçin. Material, əmək, çatdırılma, idarəetmə və mümkün düzəliş yükünü ayrı hesablayın. Vergi yanaşmasını və sənəddə qiymətin necə göstərilməli olduğunu mühasiblə yoxlayın.

Hipotetik nümunə: mebel sexi masaların hazırlanmasına qiymət hesablayır. Çatdırılma, mərtəbəyə qaldırma və quraşdırma ayrıca yoxlanmalıdır. Bunlardan hansının tələbə daxil olduğunu sənəddən müəyyənləşdirin, sonra xərc cədvəlini tamamlayın.

Bir də özünüzdən soruşun: işi aldıqdan sonra hansı xərc məni təəccübləndirə bilər? Həmin maddəni hesablamadan kənarda saxlamayın. Qiymətin biznes üçün mənasını görmək üçün mənfəət marjası hesabına baxın.

Açıq tender prosedurunun mərhələləri üçün iş planı

Aşağıdakı ardıcıllıq sizin daxili hazırlıq planınızdır. Konkret prosedurun hüquqi mərhələlərini və tarixlərini seçdiyiniz sənədlərlə tutuşdurun. Öz təqviminizi həmin tarixlərə əsasən qurun.

1. Elanı seçin və bütün əlavələri bir yerə toplayın.
2. İştirak şərtlərini yoxlayıb açıq sualları göndərin.
3. Texniki cavabı və qiymət hesabını hazırlayın.
4. Sənədləri başqa bir şəxslə bənd-bənd yoxlayın.
5. Göstərilən qaydada təqdim edib təsdiq məlumatını saxlayın.
6. Nəticəni və sonrakı öhdəlikləri izləyin.

Son yoxlamada rəqəmləri ayrıca tutuşdurun: miqdar, vahid, vahid qiyməti və yekun məbləğ. Sonra tarixlərə, fayl formatına və tələb olunan təsdiqlərə baxın. Göndərişi son dəqiqəyə planlaşdırmayın.

Komandada təklifi hazırlayan və son yoxlamanı edən şəxsin rolunu ayırmağı məsləhət görürəm. Yoxlayan şəxs yalnız orfoqrafiyaya baxmasın; hər tələb üçün cavabın harada olduğunu tapsın. Bir bəndin qarşılığını tapa bilmirsə, göndərişdən əvvəl onu düzəldin.

Tender nəticəsinə necə etiraz etmək olar?

Əvvəl qərarı, bildiriş tarixini və etiraz etdiyiniz konkret bəndi toplayın. Agentliyin izahında satınalan təşkilata, nəzarət orqanına və məhkəməyə şikayət imkanları göstərilir; müraciət yolu və müddəti vəziyyətdən asılıdır. Şikayət bölməsini öz vəziyyətinizlə tutuşdurun.

Şikayətin qaralamasında satınalmanı, mübahisəli qərarı, bunun hüququnuza təsirini və istədiyiniz nəticəni ayrı yazın. Sonra hər iddianın yanına sənəd əlavə edin. “Ədalətsizdir” sözünü izahsız saxlamaq əvəzinə hansı tələb və qərar arasında uyğunsuzluq gördüyünüzü göstərin.

Son tarix məsələsini ümumi yaddaşa buraxmayın. Bildirişi aldığınız günü qeyd edin və tətbiq olunan qaydanı dərhal dəqiqləşdirin. Lazım gəldikdə satınalma üzrə hüquqşünasa sənədlərinizlə müraciət edin.

Bu həftənin sonunda nə hazır olmalıdır?

Bir uyğun elan seçin, tələb cədvəlini doldurun və çatışmayan məlumatları müəyyənləşdirin. Sonra qiymət hesabını və iştirak qərarını yazılı tamamlayın. Hazırlığın sonunda özünüzü məcburən təklif göndərməyə yox, əsaslandırılmış qərar verməyə cavabdeh sayın.