Hesablama üçün hansı rəqəmlər lazımdır?

Satış gəlirini, satılmış məhsulun maya dəyərini və qalan xərcləri ayrı yazın. Ümumi marja üçün ilk iki göstərici, xalis marja üçün isə bütün xərc qrupları lazımdır. Bu bölgü Shopify-nin marja izahına əsaslanır.

Gəliri mənfəətlə qarışdırmayın

Satış gəliri məhsul və xidmət satışından yaranan məbləğdir. Mənfəət isə seçdiyiniz hesablamaya daxil olan xərcləri çıxandan sonra qalır. Marja həmin qalıq məbləğin gəlirə nisbətidir. CFI bu anlayışları fərqləndirir.

• Satış: seçdiyiniz ayın satış hesabatını götürün.
• Düzəlişlər: geri qaytarılmış sifarişləri və endirimləri ayrıca yoxlayın.
• Maya dəyəri: həmin satışlara aid məhsul və ya xidmət xərclərini toplayın.
• Digər xərclər: icarə, reklam, əməkhaqqı, faiz və vergi sətirlərini nəzərdən keçirin.
• Qeyd: çatmayan sənədi və onu kimin tamamlayacağını yazın.

Xalis satış geri qaytarmalar və endirimlər çıxıldıqdan sonrakı satışdır. Hesabınızda endirim artıq çıxılıbsa, onu yenidən çıxmayın. Bu satış düzəlişlərinin düsturu Wikipedia məqaləsində verilir.

Eyni ayı və eyni qaydanı seçin

İşçi cədvəlinizin başına dövrü yazın. Hər sətirin yanında sənədin adını göstərin: satış hesabatı, təchizatçı sənədi, xərc siyahısı. Bir rəqəm təxmindirsə, bunu açıq qeyd edin və yekun qərardan əvvəl dəqiqləşdirin.

Mühasibdən satılmış məhsulların maya dəyərini ayrıca çıxarmasını istəyin. Anbar üçün etdiyiniz bütün alışları düşünmədən həmin sətrə yazmayın. Hesabatdakı sətirləri tanımaq üçün maliyyə hesabatını oxumaq bələdçisindən istifadə edin.

Ümumi mənfəət marjası ilə xalis mənfəət marjası nə ilə fərqlənir?

Ümumi marja məhsulun maya dəyərindən sonra qalan payı, xalis marja isə bütün xərclərdən sonra qalan payı göstərir. Əməliyyat marjası bu ikisinin arasında gündəlik fəaliyyət xərclərinin təsirini göstərən göstəricidir. CFI hər üçünün düsturunu verir.

Bir xərcə bir yer ayırın

Əməliyyat xərcləri biznesi işlətmək üçün çəkilən icarə, reklam və digər gündəlik xərclərdir. Xalis mənfəətdə faiz və vergilər də nəzərə alınır. Bu fərq Shopify bələdçisində izah olunur.

Cədvəli quranda bir xərcin iki dəfə çıxılmadığını yoxlayın. Məsələn, xidmətin maya dəyərinə daxil etdiyiniz əməkhaqqını digər xərclərə yenidən əlavə etməyin. Hansı qrupda göstəriləcəyinə əmin deyilsinizsə, həmin sətri mühasiblə dəqiqləşdirin.

Hesabatda yalnız “marja” yazmaqla kifayətlənməyin. “Ümumi marja” və “xalis marja” üçün ayrı sütun açın. Komanda ilə nəticəni müzakirə edəndə əvvəl hansı sütundan danışdığınızı bildirin, sonra rəqəmin dəyişmə səbəbini araşdırın.

Kiçik onlayn mağazada hesab necə aparılır?

Aşağıdakı rəqəmlər yalnız hesablamanı göstərən şərti nümunədir. Bunlar Bakı mağazalarının orta göstəricisi və ya real müştəri nəticəsi deyil. Fərz edək ki, bütün sətirlər eyni aya aiddir və satış məbləğindən endirimlər artıq çıxılıb.

• Satış gəliri: 10 000 manat.
• Satılmış məhsulların maya dəyəri: 6 000 manat.
• Digər xərclərin cəmi, faiz və vergilər daxil: 3 000 manat.

Əvvəl məbləği, sonra faizi tapın

Ümumi mənfəət: 10 000 − 6 000 = 4 000 manat. Ümumi marja: 4 000 ÷ 10 000 × 100 = 40%. Xalis mənfəət: 10 000 − 6 000 − 3 000 = 1 000 manat; xalis marja isə 10%-dir.

Beləliklə, bu şərti mağazada hər 100 manat satışdan məhsulun maya dəyəri çıxıldıqdan sonra 40 manat qalır. Digər xərclər də çıxıldıqda qalan məbləğ 10 manatdır. Hesabın əsası ümumi və xalis marja düsturlarıdır.

Öz cədvəlinizdə də ardıcıllığı belə saxlayın: satış, maya dəyəri, ümumi mənfəət, digər xərclər, xalis mənfəət. Hər mənfəət sətrinin yanında uyğun marjanı göstərin. Sonra xərclərin cəmini satışdan çıxaraq yekun məbləği ikinci dəfə yoxlayın.

Bu nümunədə xərclərin gəlirə nisbəti 9 000 ÷ 10 000 × 100 = 90%-dir. Eyni sadələşdirilmiş hesabda qalan 10% xalis marjadır. Öz faylınızda xərclərin tərkibini də yazın; tək faizlə kifayətlənməyin.

Excel və ya Google Sheets cədvəlində hesablayırsınızsa, bölmənin nəticəsini faiz formatında göstərin. Faiz formatından istifadə etdikdə ayrıca 100-ə vurmayın. Nəticəni yuxarıdakı şərti nümunə ilə əl hesabına tutuşdurun.

Məhsulun üstünə qoyulan faiz niyə marja deyil?

Marjanı satış qiymətinə, qiymət əlavəsini isə maya dəyərinə bölməklə hesablayırlar. Qiymət əlavəsi, yəni markup, məhsulun maya dəyərinin üzərinə qoyduğunuz məbləğin faizidir. Bu məxrəc fərqi mənbədəki müqayisədə göstərilir.

Qiymət danışığında faizin əsasını soruşun

Şərti məhsul nümunəsi: maya dəyəri 40 manat, satış qiyməti 100 manat olsun. Aradakı fərq 60 manatdır. Məhsul üzrə ümumi marja 60 ÷ 100 × 100 = 60%, maya dəyərinə əlavə isə 60 ÷ 40 × 100 = 150% alınır.

Bu hesabda mağazanın başqa xərcləri yoxdur. Ona görə 60 manatı xalis mənfəət adlandırmayın. Nümunə marja və qiymət əlavəsi hesabının manatla şərti tətbiqidir.

Təchizatçı və ya satış əməkdaşı “üstünə faiz qoymuşuq” deyəndə hesabı yazılı istəyin. Maya dəyəri, satış qiyməti və aradakı fərqi ayrı görün. Sonra marjanı özünüz hesablayın və məhsulun qalan biznes xərclərinə nə qədər məbləğ ayırdığını yoxlayın.

Qiymət qoyma və mənfəət mövzusunu eyni cədvəldə işləyin. Qiyməti dəyişməzdən əvvəl mövcud qiyməti, təklif olunan qiyməti və hər ikisində qalan məbləği yazın. Qərarın digər tərəfləri üçün qiymətqoyma strategiyaları bələdçisinə baxın.

Marja biznesin vəziyyəti haqqında nə deyir?

Marjanı əvvəl öz biznesinizin əvvəlki dövrləri ilə müqayisə edin. Fərqli bizneslərin xərc və maliyyələşmə quruluşu eyni deyil; buna görə kənar müqayisəni ehtiyatla aparın. Wikipedia bu məhdudiyyəti qeyd edir.

Məbləğlə faizi yanaşı saxlayın

Şərti müqayisə: bir ay 10 000 manat satışdan 1 000 manat, başqa ay 20 000 manat satışdan yenə 1 000 manat xalis mənfəət qalsın. Mənfəət məbləği dəyişmir, amma marja 10%-dən 5%-ə düşür. Eyni mənfəət üçün satışın ikiqat artması bu hesabda görünür.

Bu nəticəni “biznes mütləq pis gedir” hökmünə çevirməyin. Həmin dövrdə nə dəyişdiyini yazın: endirim, məhsul seçimi, reklam xərci, icarə və ya başqa xərc. Hər ehtimalın qarşısına onu yoxlayacağınız sənədi qeyd edin.

Marja faydalı biznesdə gəlirlilik göstəricisidir, amma təkbaşına tam maliyyə təhlili deyil. CFI də şirkəti qiymətləndirərkən bir neçə göstəriciyə baxmağı tövsiyə edir. Mənbə: CFI.

Yaxşı marja üçün universal rəqəm axtarmayın

Uyğun marja sahədən və biznesin şəraitindən asılıdır. Kafe ilə sərbəst çalışan dizaynerə eyni hədəfi tətbiq etməyin. Shopify də bu fərqi vurğulayır.

Özünüz üçün ayrıca üç sual yazın: mənfəət məbləği qənaətbəxşdirmi, marja hansı istiqamətdə dəyişir, yaxın ödənişlər üçün vəsait planı varmı? Sonuncu sualı pul axınının idarə edilməsi planı ilə işləyin.

Bu həftə marjanı izləməyə necə başlamaq olar?

İlk məqsədiniz bir ay üçün yoxlanmış hesab hazırlamaq olsun. Aşağıdakı ardıcıllıq təklif olunan iş planıdır. Bütün biznesi birdən dəyişmək əvəzinə, hesabdan çıxan bir qərarı seçin.

1. Sənədləri toplayın. Satış, maya dəyəri və digər xərclər üçün ayrı siyahı hazırlayın. Çatmayan sənədlərin sahibini müəyyən edin.
2. İki marjanı hesablayın. Ümumi və xalis nəticəni məbləğlə birlikdə qeyd edin. Hər rəqəmi mənbə sənədlə tutuşdurun.
3. Əvvəlki ayı eyni qayda ilə hesablayın. Xərclərin qruplaşdırılmasını dəyişmisinizsə, fərqi qeyddə izah edin.
4. Bir səbəbi araşdırın. Məsələn, endirimli sifarişləri ayrıca nəzərdən keçirin və hansı məhsulda fərqin azaldığını yoxlayın.
5. Bir dəyişiklik seçin. Məsul şəxsi, yoxlama tarixini və izlənəcək göstəricini yazın.

Bakı kafesi üçün şərti iş tapşırığı belə ola bilər: ən çox satılan içkinin resept xərcini yenidən yoxlayın. Onlayn mağazada isə endirimli sifarişlərin məhsul xərclərini ayrıca çıxarın. Bunları hazır qənaət vədi kimi deyil, araşdırılacaq tapşırıq kimi götürün.

Xərc azaltmaq qərarı çıxırsa, əvvəl kiçik biznesdə xərcləri azaltmaq planını nəzərdən keçirin. Hansı xərci dəyişəcəyinizi və xidmət keyfiyyətini necə yoxlayacağınızı yanaşı yazın.

Xərc bölgüsü aydın deyilsə, biznes üçün mühasib seçimi bələdçisi ilə görüşə hazırlaşın. Görüşə ümumi “qazancım azdır” sualı ilə deyil, konkret hesabat və işarələnmiş sətirlərlə gedin.