40 yaşdan sonra iş necə tapmaq olar: praktik yol xəritəsi
40 yaşdan sonra iş necə tapmaq olar sualına praktik cavab budur: uyğun vəzifəni seçin, təcrübənizi həmin işin tələbləri ilə əlaqələndirin və müraciətləri həftəlik planla aparın. CV-də əvvəlki vəzifələri sadalamaqla kifayətlənməyin, bu gün hansı işi görə bildiyinizi nümunə ilə göstərin. Yaşla bağlı suallar üçün də əvvəlcədən sakit, konkret cavab hazırlayın.
40 yaşdan sonra iş axtarışında əvvəl nəyi yoxlamaq lazımdır?
Əvvəlcə harada ilişdiyinizi müəyyən edin: uyğun elan tapmırsınız, CV-yə cavab gəlmir, yoxsa müsahibədən sonra proses dayanır? Bunları ayrı qeyd edin. Hamısına eyni düzəlişi tətbiq etməyin.
Yaş qərəzi insanın bacarığını görmədən yaşına əsasən hökm verməkdir. AARP yaşla bağlı qərəzli sualların hazırlıqsız namizədin müsahibəsini çətinləşdirə bildiyini qeyd edir. Belə suallara hazırlaşmaq üçün AARP-nin iş axtarışı materiallarından istifadə edə bilərsiniz.
Amma hər cavabsız müraciəti avtomatik olaraq yaşla izah etməyin. Özünüz üçün ayrıca yoxlama aparın: vəzifənin əsas tələbləri görünürmü, maaş gözləntiniz uyğun gəlirmi, iş qrafikini qəbul edirsinizmi? Bunlar rədd cavabının sübut edilmiş səbəbləri deyil, yoxlamağınızı tövsiyə etdiyim suallardır.
Vəzifəni bir cümlə ilə seçin
“İstənilən işə baxıram” əvəzinə konkret istiqamət yazın. Məsələn, şərti namizəd belə yaza bilər: “Bakıda kiçik ticarət şirkətində sifariş və müştəri əlaqələri üzrə iş axtarıram.” Ardınca qəbul etdiyiniz iş saatlarını və minimum gəlir ehtiyacınızı öz qeydlərinizə əlavə edin.
Bir-birindən çox fərqli istiqamətlər istəyirsinizsə, hərəsi üçün ayrıca CV hazırlayın. Mağaza idarəçiliyi ilə marketinq köməkçisi vəzifəsinə eyni giriş mətnini göndərməyin. İlk addım kimi üç uyğun elanı yanaşı açın və ortaq tələblərin altından xətt çəkin.
Karyera dəyişikliyi 40 yaşdan sonra gündəminizdədirsə, indiki təcrübənizdən yeni işə nə daşıya biləcəyinizi yazın. Daha geniş keçid planını karyera dəyişmək bələdçisində qura bilərsiniz.
CV-də yaşı və uzun təcrübəni necə təqdim etməli?
Mənim tövsiyəm CV-nin ilk hissəsini işə uyğun bacarıqlara ayırmaqdır. Ad, əlaqə məlumatları, hədəf vəzifə və qısa peşəkar təqdimatla başlayın. “Məsuliyyətli və çalışqanam” kimi ümumi sözlərin yerinə hansı işi gördüyünüzü yazın.
Yaş məlumatı üçün dürüst yanaşma
Sərbəst hazırladığınız CV-də doğum tarixini ayrıca göstərməməyi seçə bilərsiniz. Bu, burada verilən redaktə tövsiyəsidir, bütün ölkələr üçün hüquqi qayda deyil. Müraciət forması məlumat istəyirsə, yanlış tarix yazmayın; sahənin məqsədini və məcburi olub-olmadığını dəqiqləşdirin.
İş tarixlərini dəyişməyin və olmayan fəaliyyət yaratmayın. Əvvəlki vəzifələrdən müraciət etdiyiniz işə uyğun olanları geniş izah edin. Daha köhnə, əlaqəsi zəif işləri qısa təqdim edin, amma tarixçədə çaşdırıcı təsəvvür yaratmayın.
| Ümumi ifadə | Daha konkret yazı istiqaməti | Yoxlama |
|---|---|---|
| Satışda böyük təcrübəm var | Hansı məhsulu, kimə və hansı kanalla satdığınızı yazın | Bu işi özünüz görmüsünüz? |
| Komanda idarə etmişəm | Növbə bölgüsü və iş təhvilini necə apardığınızı göstərin | Konkret nümunə danışa bilərsiniz? |
| Kompüter bilirəm | Hazırlaya bildiyiniz cədvəli və hesabatı adlandırın | Tapşırığı indi yerinə yetirə bilərsiniz? |
| Satışı artırmışam | Öz fəaliyyətinizi və yoxlanmış nəticəni ayırın | Rəqəm üçün etibarlı qeydiniz var? |
Cədvəldəki ifadələri hazır nailiyyət kimi köçürməyin. Özünüzə aid olmayan rəqəmi əlavə etməyin. Rəqəm yoxdursa, gördüyünüz işi, məsuliyyətinizi və istifadə etdiyiniz üsulu dəqiq təsvir edin.
Bir səhifəlik iş nümunəsi hazırlayın
Şərti nümunə: əvvəllər kafedə növbə rəhbəri olmuş namizəd onlayn mağazada əməliyyat işi axtarır. O, sifariş, məsul şəxs, çatdırılma vaxtı və problem qeydi sütunları olan nümunə cədvəl hazırlaya bilər. Sənəddə məlumatların uydurma təlim məlumatı olduğunu açıq yazmalıdır.
Bu nümunəni müsahibədə izah etməyi məşq edin: “Bu sütunu ona görə əlavə etmişəm ki, gecikən sifarişin kimdə olduğunu görə bilim.” Əvvəlki iş yerinin müştəri adlarını və daxili sənədlərini paylaşmayın. Quruluş üçün CV yazmaq bələdçisindən yararlanın.
İşi harada axtarmalı və tanışlara nə yazmalı?
Axtarışı üç istiqamətdə aparmağı təklif edirəm: uyğun elanlar, seçdiyiniz şirkətlər və əvvəlki peşəkar əlaqələr. Hər istiqamət üçün həftədə ayrıca vaxt ayırın. Bütün günü yalnız elanlara baxmaqla keçirməyin.
AARP-nin səhifəsində xüsusilə 50 yaşdan yuxarı iş axtaranlar üçün CV, müsahibə və karyera materialları toplanıb. Bu, ABŞ yönümlü resursdur; onu Azərbaycan vakansiya siyahısı kimi təqdim etmək düzgün olmaz. Öz ehtiyacınıza uyğun mövzunu AARP iş axtarışı bölməsindən seçin.
Əlaqə mesajını konkret yazın
Aşağıdakı mətn şərti mesaj nümunəsidir: “Salam, hazırda sifarişlərin idarə olunması üzrə iş axtarıram. Əvvəlki işimdə müştəri sorğularını və çatdırılma koordinasiyasını aparmışam. Bu istiqamətdə işçi axtaran komanda tanıyırsınızsa, uyğun əlaqəni paylaşmağınız mənə kömək edər.”
Qarşı tərəfdən sizin yerinizə bütün axtarışı aparmasını istəməyin. Konkret vəzifə deyin və CV-ni göndərmək üçün razılıq alın. Cavab gəlmirsə, münasib vaxtdan sonra bir qısa xatırlatma ilə kifayətlənin.
- Əvvəlki həmkarların siyahısını hazırlayın.
- İşini tanıdığınız şirkətləri ayrıca qeyd edin.
- Hər şirkət üçün uyğun vəzifəni müəyyənləşdirin.
- Göndərdiyiniz CV versiyasını və tarixi saxlayın.
- Növbəti əlaqə üçün özünüzə tarix qoyun.
LinkedIn profiliniz varsa, başlıq və təqdimat mətnini seçdiyiniz vəzifə ilə uyğunlaşdırın. Bunun üçün iş axtarışı üçün profil qurmaq bələdçisinə baxın. Əlaqə qurmaqla nəticəyə zəmanət verməyin, sadəcə axtarışı izlənən işə çevirin.
İş müsahibəsində yaş suallarına necə cavab verməli?
Cavabı qısa saxlayın, sonra söhbəti işin tələblərinə qaytarın. Özünüzü gənc göstərməyə çalışmaq əvəzinə hazırda necə işlədiyinizi izah edin. Aşağıdakı cavablar məşq üçün hazırlanmış şərti nümunələrdir.
“Gənc rəhbərlə işləmək sizə çətin olmaz?”
“Mənim üçün əsas məsələ vəzifələrin və gözləntilərin aydın olmasıdır. Rəhbərlə nəticələr və iş qaydası üzərindən əməkdaşlıq etməyə hazıram. Bu komandada tapşırıqların necə bölüşdürüldüyünü bilmək istərdim.”
“Yeni proqramları öyrənə biləcəksiniz?”
“Bu işdə istifadə etdiyiniz əsas proqram hansıdır? Hazırda sifariş cədvəli hazırlamağı məşq edirəm və nümunəmi göstərə bilərəm.” Bu cavabı yalnız həqiqətən məşq edirsinizsə işlədin. Bilmədiyiniz proqramı bildiyinizi deməyin.
“Bu vəzifə sizin üçün aşağı deyil?”
“Bu vəzifəyə şüurlu müraciət etmişəm. Müştəri əlaqələri və gündəlik koordinasiya mənim işləmək istədiyim sahələrdir. Məsuliyyət və maaş aralığını dəqiqləşdirib uyğunluğu qiymətləndirmək istəyirəm.” Öz səbəbinizi bu nümunəyə uyğun dəyişin.
Cavablarınızı səsli məşq edin və uzanan hissələri ixtisar edin. Hər cavabın arxasına bir real iş nümunəsi hazırlayın. Əlavə məşq üçün müsahibə sualları və cavabları bələdçisindən istifadə edin.
Yaşa görə ayrı-seçkilik qanunla qadağandırmı?
Hüquqi cavab üçün əvvəl ölkəni və iş münasibətini müəyyənləşdirin. ABŞ qaydasını Azərbaycandakı müraciətə tətbiq etməyin. Buradakı hüquqi mənbə ABŞ-ın EEOC qurumudur, Azərbaycan qanunvericiliyi üzrə nəticə çıxarmaq üçün yetərli deyil.
ABŞ-da ADEA adlı qanun tətbiq dairəsinə düşən hallarda 40 və daha yuxarı yaşlı insanları yaş ayrı-seçkiliyindən qoruyur. Əhatəyə işə qəbul, əməkhaqqı, vəzifə yüksəlişi, təlim və işdən çıxarılma daxildir. Təfərrüatları EEOC-nin yaş ayrı-seçkiliyi izahında yoxlayın.
Azərbaycanda konkret hadisə ilə üzləşmisinizsə, yerli əmək hüququ mütəxəssisindən vəziyyətinizi qiymətləndirməsini istəyin. Ona ümumi təəssüratla deyil, saxladığınız elan, yazışma və hadisə qeydi ilə müraciət edin. Burada yoxlanmamış maddə və şikayət müddəti göstərmirəm.
- Elanın mətnini və göründüyü tarixi saxlayın.
- Yaşla bağlı deyilən ifadəni mümkün qədər dəqiq qeyd edin.
- Kimlə və nə vaxt danışdığınızı yazın.
- Öz şərhinizi qarşı tərəfin sözlərindən ayırın.
Bu həftənin iş axtarışı planını necə qurmalı?
Həftənin sonunda əlinizdə hansı nəticələrin olacağını əvvəlcədən seçin. Aşağıdakı plan tövsiyə edilən iş bölgüsüdür, iş tapma müddəti barədə vəd deyil. Vaxtınıza görə tapşırıqların sayını azalda bilərsiniz.
- Bazar ertəsi: bir əsas vəzifə seçin, üç elanın tələblərini müqayisə edin.
- Çərşənbə axşamı: CV-nin girişini və uyğun iş təcrübəsini yenidən yazın.
- Çərşənbə: seçdiyiniz iş üçün bir kiçik nümunə hazırlayın.
- Cümə axşamı: uyğun müraciətləri göndərin və peşəkar əlaqələrə yazın.
- Cümə: müsahibə cavablarını məşq edin, görülən işləri yoxlayın.
Həftəlik cədvəldə şirkət, vəzifə, müraciət tarixi, cavab və növbəti addım sütunları olsun. Cavab yoxdursa, növbəti həftə CV-nin girişini yoxlayın. Müsahibə olur, davamı gəlmirsə, danışdığınız nümunələri və vəzifəyə uyğunluğunuzu yenidən nəzərdən keçirin.
Yenidən iş bazarına qayıtmaq üçün fasilə izahını da hazırlayın. “Ailə məsuliyyətlərinə görə fasilə vermişdim, indi bu qrafikdə işləməyə hazıram” kimi qısa və doğru cavab seçin. Daha ətraflı planı karyera fasiləsindən sonra qayıdış bələdçisində işləyə bilərsiniz.
Ən çox verilən suallara qısa cavablar
40 yaşdan sonra sıfırdan başlamaq lazımdır?
Planınızı əvvəlki təcrübəni yox sayaraq qurmayın. Yeni vəzifədə istifadə edə biləcəyiniz üç bacarığı yazın və hərəsinə real nümunə əlavə edin. Sonra çatışmayan bir bacarıq üçün məşq seçin.
CV-də doğum tarixini yazmalıyam?
Sərbəst CV-də onu ayrıca göstərməməyi seçə bilərsiniz. Müraciət formasının tələbini ayrıca yoxlayın, yanlış məlumat verməyin. Bu tövsiyəni bütün ölkələr üçün hüquqi qayda kimi qəbul etməyin.
İş təcrübəsində fasiləni necə izah edim?
Səbəbi rahat olduğunuz qədər qısa və dürüst yazın. Sonra hazırda hansı iş qrafikinə uyğun olduğunuzu və işə necə hazırlaşdığınızı göstərin. Olmayan layihə və vəzifə əlavə etməyin.
Əvvəl kursa yazılım, yoxsa iş axtarım?
Əvvəl uyğun elanlardakı tələbləri müqayisə edin. Təkrar qarşılaşdığınız bacarıq boşluğu üçün kiçik məşq seçin. Kurs qərarını həmin işi görmək üçün hansı dəstəyə ehtiyacınız olduğuna görə verin.
Mənbələrdən necə istifadə etməli?
AARP: iş axtarışı resursları CV və müsahibə hazırlığı mövzularını seçmək üçündür. ABŞ yönümlü məlumatları yerli iş bazarına uyğunluq baxımından ayrıca qiymətləndirin.
EEOC: yaş ayrı-seçkiliyi ABŞ hüquqi çərçivəsini izah edir. Konkret hüquqi addımdan əvvəl ölkə, tətbiq dairəsi və vəziyyətiniz üçün uyğunluğu dəqiqləşdirin.
