Miqdar endirimi hesabı: illik ümumi xərc müqayisəsi

Miqdar endirimi hesabı üçün yalnız ucuz vahid qiymətinə yox, illik alış, sifariş və saxlama xərclərinin cəminə baxın. Bu məqalədən sonra bütün vahidlərə tətbiq olunan endirim pillələrini yoxlayıb keçərli miqdar və illik xərc kartı hazırlaya biləcəksiniz.

Son yenilənmə: 29 oktyabr 2026.

Miqdar endirimi hesabı hansı yeni qərarı verir?

Miqdar endirimi hesabı təkcə vahid qiyməti müqayisə etmir. İldə eyni məhsuldan eyni qədər istifadə edərkən hər alışda neçə vahid sifariş etməyin aşağı illik xərc verdiyini yoxlayır. Eyni illik tələbi qoruyuruq; endirim xətrinə illik istehlakı artırmırıq. Bu fərq böyük alışın öz-özünə qənaət sayılmasının qarşısını alır.

Adi EOQ hesabında vahid qiymət sabitdir və alış məbləği bütün namizədlərə eyni cəmi əlavə edir. Burada qiymət sifarişin ölçüsünə görə dəyişir. Ona görə məhsulun illik alış məbləği də müqayisəyə daxil olmalıdır. Əvvəlki iki xərcdən ibarət cəmi olduğu kimi götürmək düzgün deyil.

Bir sifarişin ümumi ödənişi isə başqa çıxışdır. Burada bir neçə tədarük dövrünə aid illik xərc sürətini hesablayırıq. Nəticə tarixləri göstərilən satınalma təqvimi və ya təsdiqlənmiş alış əmri deyil. Əvvəl bu sərhədi yazın, sonra düstura keçin.

Endirim bütün vahidlərə tətbiq olunurmu?

Bu yazıda endirim həddinə çatanda həmin sifarişdəki bütün vahidlərin qiyməti dəyişir. Məsələn 200 vahidlik sifarişdə 200 vahidin hamısı ikinci pillənin qiyməti ilə alınır. İngiliscə buna all-units discount deyilir. MITx dərs qeydi bu qaydanı və həddin ayrıca yoxlanmasını izah edir.

Artan hissəyə endirim başqa qaydadır: yalnız həddi aşan vahidlər ucuzlaşır. Təchizatçı belə hesablayırsa, aşağıdakı düsturu işlətməyin. Yazılı təklifdən endirimin bir sifarişə, bir ilə, bütün məhsullara və ya yalnız bir çeşidə aid olduğunu dəqiqləşdirin. İllik toplam alış endirimini hər partiyanın endirimi kimi qəbul etməyin.

Bu məşqdə məhsul eyni, tələb məlum və sabit, sifariş xərci dəyişməzdir. Hər partiya tam şəkildə bir dəfəyə gəlir və bərabər sürətlə istifadə olunur. Təhlükəsizlik ehtiyatı, stok çatışmazlığı, mövsümi dəyişmə, istifadə müddəti itkisi və əlavə çatdırılma haqqı yoxdur. Hər müsbət tam say sifariş edilə bilir. Real müqavilədə qutu qatları varsa, keçərli namizədləri yenidən qurun.

İllik girişləri və qiymət aralıqlarını yazın

D illik tələb, S hər sifarişə sabit xərc, i isə illik saxlama dərəcəsidir. c həmin pillədə bir vahidin qiymətidir. Saxlama xərci H=i×c kimi hesablanır. Yəni burada H bütün pillələrdə sabit məbləğ deyil. Faizi 20 yox, 0,20 kimi daxil edin. Bu faiz real biznes norması deyil, şərti girişdir.

Nümunədə D=1.200 vahid/il, S=20 AZN/sifariş və i=0,20/il götürülür. Bütün rəqəmlər müəllifin yaratdığı şərti tədris girişləridir. Anarın biznesi, real satıcı təklifi, bazar qiyməti və əldə edilmiş qənaət deyil. Hesab ayrıca icra olunub, anbar proqramında sifariş verilməyib.

199 A-ya, 200 B-yə, 499 B-yə, 500 C-yə aiddir. Eyni sərhədi iki pilləyə yazmayın. Aralıqda boşluq, çatışmayan qiymət və ya daxilolma qaydası qeyri-müəyyəndirsə, hesabı dayandırın. İstifadə və alış vahidlərini də eyniləşdirin: qutu qiymətini ədəd tələbinə birbaşa vurmaq olmaz.

Hər pillədə keçərli namizədi necə tapaq?

H = i × c
Q* = √(2 × D × S / H)
İllik cəm = D × c + D / Q × S + Q / 2 × H

A pilləsində Q* təxminən 154,919-dur. Bu 1–199 aralığındadır. Vahidlər bölünməz olduğuna görə 154 və 155-i ilkin illik cəm düsturunda yoxlayın. 155 aşağı xərc verir. Q* təkcə göstəricidir; kəsr vahid üçün sifariş yaratmırıq.

B pilləsində Q* təxminən 156,492-dir. Bu miqdarda B qiyməti keçərli deyil, çünki minimum 200-dür. Davamlı xərc minimumu aralığın solunda qaldığı üçün həmin aralıqda ən aşağı namizəd 200 olur. C-də Q* təxminən 157,297-dir və minimum 500-dən aşağıdır; namizəd 500-dür. B və C-nin nəzəri EOQ-larını endirimli qiymətlə hesablayıb dərhal seçmək qiymət şərtini pozar.

Ümumi qayda belədir: hər pillənin nəzəri minimumunu həmin pillənin aşağı və yuxarı hədləri ilə məhdudlaşdırın. Minimum aralığın içindədirsə qonşu keçərli tam sayları, soldadırsa ən kiçik keçərli miqdarı, sağındadırsa ən böyük keçərli miqdarı yoxlayın. Sonsuz yuxarı həddi olan son pillədə sağ sərhəd yoxdur. Namizədin qiymətini həmişə onun həqiqi aralığından götürün.

Bu qayda müsbət D, S və H olan, hər pillədə eyni sabit qiymətlə işləyən sadə xərc əyrisinə aiddir. INFLIBNET qeyri-keçərli EOQ və qiymət hədlərinin ayrıca qiymətləndirilməsini izah edir. Burada öz tam say və sərhəd yoxlamalarımızı əlavə edirik; modeldən kənar müqavilə məhdudiyyətlərini onun həll etdiyi kimi göstərmirik.

Üç xərcin cəmini müqayisə edin

Q=200 üçün alış 1.200×9,80=11.760, sifariş 1.200/200×20=120, saxlama 200/2×1,96=196-dır. Cəm 12.076 AZN/il olur. Bu üç pillənin keçərli namizədləri arasında aşağı cəm B-dədir. Ən ucuz vahid qiyməti C-də olsa da, onun illik cəmi 97 AZN yüksəkdir.

B-dən C-yə keçəndə illik alış 120, sifariş xərci 72 azalır, saxlama isə 289 artır. Fərq −120−72+289=97-dir. Bu ikinci yoxlama cəmin niyə artdığını göstərir. Təkcə 9,70 və 9,80 rəqəmlərinə baxmaqla bu nəticəni almaq olmaz.

Buradakı D/Q uzunmüddətli illik sifariş sürətidir. Q=500 üçün 2,4 alınması ilin içində 0,4 sifariş sənədi yaratmaq demək deyil. Təqvim ilində başlanğıc stok, son partiya və ilsonu qalıq ayrıca planlanır. İllik xərc sürəti ilə bir ilin dəqiq kassadan çıxan pulunu eyniləşdirməyin.

Sərhədi, tutumu və naməlumları yoxlayın

Qiymət sıçrayışlarını ayrıca sınaqdan keçirin. Q=199 A qiyməti ilə təxminən 12.319,60; Q=200 isə 12.076 edir. Q=499 B qiyməti ilə təxminən 12.297,12; Q=500 C qiyməti ilə 12.173 olur. 499-a C qiyməti yazmaq qeyri-keçərli endirim yaradar. Ara hesabı dəqiqliklə saxlayın, yalnız göstərilən yekunu yuvarlaqlaşdırın.

Anbar eyni anda ən çox 180 vahid qəbul edirsə, B və C-nin namizədləri mümkün deyil. Qalan keçərli A aralığında 155 nəticəsi qalır. Bu ayrıca məhdudiyyət ssenarisidir. Tutum 180 olduğu halda hesabatda 200-ü qalib göstərib sonra yer tapmağı əməkdaşa buraxmayın. Ümumi yanaşma üçün stok idarəetməsi qeydindən istifadə edin.

D, S və i bu məşqdə müsbət, məlum və eyni illik əsasda olmalıdır. Sıfır tələb ayrıca sifarişsiz haldır. Naməlum saxlama dərəcəsini sıfır yazmayın. Nəticəni istifadə etməzdən əvvəl ödəniş tarixlərini pul axını planında, xarab olma və tələb fərziyyəsini risk qeydində yoxlayın.

15 dəqiqəlik müqayisə kartını saxlayın

Windows-da Başlatdan Notepad və ayrıca Calculator açın. Yeni boş sənədə aşağıdakı kartı köçürün. Hər pillədə H-ni, Q*-ı və keçərli namizədi hesablayın. Calculator nəticəsini karta yazın; Notepad avtomatik hesablama aparmır. Əvvəl nümunəni təkrarlayın, sonra öz təsdiqlənmiş girişləriniz üçün ayrıca versiya yaradın.

Məhsul, mənbə və tarix: [...]
D=1200/il; S=20/sifariş; i=0,20/il
A:1–199;c 10;H 2;namizədlər 154/155
B:200–499;c 9,80;H 1,96;namizəd 200
C:500+;c 9,70;H 1,94;namizəd 500
Üç illik cəm:12309,84 /12076 /12173
Sərhəd sınaqları:199/200 və 499/500
Tutum 180 sınağı:yalnız A, namizəd 155
Açıq müqavilə şərtləri və təsdiq statusu: [...]

İlk hissədə girişləri və aralıqları, ikinci hissədə cəmləri, son hissədə sərhədləri yoxlayın. On beş dəqiqə plan hədəfidir, ölçülmüş zəmanət deyil. File → Save As ilə Documents-də endirim-karti-V 1.txt saxlayın; mövcud faylın üstünə yazmayın. Bağlayıb File Explorer-dən yenidən açın. 200 namizədinin 12.076 cəmini, C-nin 97 yüksək olmasını və tutum ssenarisini oxuyub yoxlayın.

Bu təlimat real proqramda icra edilmiş save/readback sınağı deyil. Hesab kartı alış icazəsi də deyil. Naməlum şərt varsa, bitmiş nəticə həmin sualların siyahısı və qərarın niyə gözlədiyi ola bilər.