Müəllimlər üçün ChatGPT promptları: 7 praktik nümunə

Müəllimlər üçün ChatGPT promptları dərs planı, tapşırıq, qiymətləndirmə cədvəli və valideyn məktubunun ilk variantını hazırlamağa kömək edə bilər. Sinfi, məqsədi, vaxtı və gözlədiyiniz formatı yazın, sonra cavabı dərslik və öz meyarlarınızla yoxlayın. Edutopia da bu materiallara müəllimin yoxlamalı olduğu qaralama kimi yanaşmağı tövsiyə edir. Mənbə: müəllimlər üçün istifadə nümunələri.

İşlək prompta nə yazmaq lazımdır?

Əvvəl şagirdin dərsin sonunda nə etməli olduğunu yazın. Prompt alətə verdiyiniz yazılı tapşırıqdır. Bu məqalədə AI, yəni süni intellekt dedikdə, sizin təlimatınıza əsasən mətn qaralaması hazırlayan köməkçini nəzərdə tuturuq.

“Faiz haqqında dərs hazırla” əvəzinə “şagird endirimdən sonrakı qiyməti hesablasın” deyin. Məqsədi belə daraldanda siz də nəticəni konkret tapşırıqla yoxlaya bilərsiniz. Promptun quruluşunu ayrıca öyrənmək üçün effektiv prompt bələdçisinə baxın.

Aşağıdakı bütün dərs səhnələri şərti nümunələrdir. Mötərizədəki yerləri öz məlumatınızla əvəz edin. Dərslikdən parça verirsinizsə, yalnız paylaşmağa icazəniz olan və tapşırığa lazım gələn hissəni seçin.

ChatGPT ilə dərs planı və sinif fəaliyyəti necə hazırlanır?

Bir dərs və bir məqsədlə başlayın. Edutopia dərs planı, müzakirə sualları və müxtəlif səviyyələrə uyğun materialları mümkün istifadə sahələri arasında göstərir. Aşağıdakı promptlar həmin işlər üçün hazırladığım praktik şablonlardır. Mənbə: planlaşdırma və material hazırlığı.

1. Vaxta sığan dərs planı

Altıncı sinif üçün faiz mövzusunda 45 dəqiqəlik dərs qaralaması hazırla. Məqsəd: şagird verilmiş qiymətə endirim tətbiq etsin. Şagirdlər kəsr anlayışını bilirlər. Yalnız lövhə və kağız istifadə edəcəyik. Giriş, izah, cütlərlə iş, fərdi tapşırıq və yekun mərhələlərini cədvəldə ver. Hər mərhələnin vaxtını yaz. Cavab açarını ayrıca göstər. Kurikulum standartı uydurma; uyğunlaşdırmalı olduğum məqamları sonda qeyd et.

Plan gələndən sonra dəqiqələri toplayın və hər tapşırığı özünüz həll edin. Şərti Bakı kafesi nümunəsində 10 manatlıq menyuya 20 faiz endirim verirsinizsə, cavab 8 manat olmalıdır. Bu rəqəmlər real kafenin təklifi deyil, dərs məşqidir.

Dərs sıx görünürsə, əlavə tapşırıqları ehtiyat bölməsinə keçirin. Davam sorğusunda “bir əsas məqsədi saxla, qrup işi üçün hazırlıq vaxtını da nəzərə al” yazın.

2. Sakit və aydın sinif fəaliyyəti

Faiz mövzusu üçün kağızla keçirilən 10 dəqiqəlik cüt işi təklif et. Şagirdlər şərti mağazanın iki endirim təklifini müqayisə etsinlər. Tapşırıq mətnini, iki iştirakçının rolunu, gözlənilən cavabı və müəllimin verəcəyi bir yoxlama sualını yaz. Yarış və sürət tələbi qoyma. Hər şagirdin ayrıca cavab yazması üçün son mərhələ əlavə et.

Fəaliyyəti seçərkən özünüzdən soruşun: bütün şagirdlər hesablayacaq, yoxsa biri işləyib digəri baxacaq? Rolları “hesablayan” və “yoxlayan” kimi verib ikinci nümunədə dəyişdirin. Son fərdi cavabda hər şagirdin nə başa düşdüyünü ayrıca görün.

3. Eyni məqsəd üçün fərqli dəstək

Aşağıdakı tapşırığın öyrənmə məqsədini saxla: [tapşırıq]. Üç variant hazırla: başlanğıc ipucu olan, ipucusuz və əlavə izah tələb edən. Hamısı eyni əsas bacarığı yoxlasın. Şagirdləri zəif və güclü adlandırma. Hər variantın yanında hansı dəstəyi dəyişdirdiyini yaz. Əsas cavabı şagird vərəqindən ayrı saxla.

Variantları uşaqlara daimi etiket kimi verməyin. Hansı şagirdə hansı dəstəyin lazım olduğunu həmin dərsdə müşahidə edin. Təlimatın sadə dildə yazılması üçün Azərbaycan dilində AI ilə işləmək mövzusundakı bələdçidən də istifadə edə bilərsiniz.

Şagird yazısına rəy və qiymətləndirmə rubrikası necə qurulur?

Əvvəl meyarı müəyyən edin, sonra mətn haqqında rəy istəyin. Rubrika tapşırığın hansı meyarlara və səviyyələrə görə qiymətləndiriləcəyini göstərən cədvəldir. Edutopia həm rubrika qaralamasını, həm də şagird yazısının hissələrinə düzəliş təkliflərini istifadə nümunəsi kimi təqdim edir. Mənbə: qiymətləndirmə və yazıya rəy.

4. Müşahidə edilə bilən rubrika

Yeddinci sinifdə fikir bildirmə yazısı üçün rubrika qaralaması hazırla. Meyarlar: əsas fikrin aydınlığı, nümunə ilə əsaslandırma və mətnin ardıcıllığı. Hər meyar üçün üç səviyyə yaz. “Yaxşıdır” kimi ümumi söz əvəzinə mətndə görünən əlaməti təsvir et. Orfoqrafiyanı bu tapşırıqda ayrıca meyar etmə. Bal və yekun qiymət təyin etmə.

Bir sətrin işlək olub-olmadığını iki şərti yazı üzərində yoxlayın. “Əsas fikir aydındır” ifadəsi sizə yetərli gəlmirsə, “oxucu müəllifin mövqeyini ilk abzasdan müəyyən edə bilir” kimi daha görünən əlamət istəyin. Meyarları şagirdə tapşırıqdan əvvəl təqdim edin.

5. Yazını əvəz etməyən rəy

Aşağıdakı anonim məşq mətninə yalnız verilmiş meyarlar üzrə rəy qaralaması yaz. Meyarlar: [meyarlar]. Mətn: [mətn]. Bir uğurlu məqamı mətndəki konkret hissə ilə göstər. Sonra ən vacib bir inkişaf istiqamətini və şagirdin özü cavablandıracağı bir sualı yaz. Yazını yenidən yazma, qiymət vermə, müəllifin şəxsiyyəti haqqında nəticə çıxarma.

İlk sınağı özünüzün yazdığı uydurma şagird mətni ilə edin. Real işdən istifadə etməzdən əvvəl məktəbin məlumat paylaşma qaydasını yoxlayın. Adı silməklə kifayətlənməyin; ailə hadisəsi, ünvan və digər tanıdıcı detalları da nəzərdən keçirin.

Rəyi oxuyanda göstərilən cümlənin həqiqətən mətndə olub-olmadığını yoxlayın. “Daha yaxşı yaz” əvəzinə “bu fikri hansı nümunə ilə dəstəkləyə bilərsən?” kimi cavablandırıla bilən sual saxlayın. Məxfilik üzrə ayrıca iş qaydası üçün AI və məlumat məxfiliyi bələdçisinə keçin.

6. Dərsin sonunda qısa yoxlama

Bu dərsin məqsədi üzrə üç qısa yekun sualı hazırla: [məqsəd]. Bir sual anlayışı, biri tətbiqi, biri səhv izahın düzəldilməsini yoxlasın. Yalnız bu materiala əsaslan: [material]. Hər sualın cavabını və hansı səhv təsəvvürü üzə çıxarmaq üçün nəzərdə tutulduğunu ayrıca göstər. Materialda cavabı olmayan sual yaratma.

Sualları cavab açarına baxmadan özünüz cavablandırın. İki fərqli cavab əsaslandırıla bilirsə, sualı dəqiqləşdirin və ya hər ikisini qəbul meyarına əlavə edin. Məqsəd şagirdi çaşdırmaq deyil, növbəti dərsdə hansı izaha qayıtmağı seçməkdir.

ChatGPT ilə valideyn məktubu necə yazılır?

Məktubda bir mövzu və bir aydın növbəti addım saxlayın. Edutopia valideynlərə və həmkarlara yazışma qaralamalarını da mümkün istifadə sahələri arasında göstərir. Mənbə: peşəkar yazışmalar.

7. Evdə məşq üçün qısa mesaj

Valideynlərə Azərbaycan dilində qısa, nəzakətli mesaj qaralaması yaz. Mövzu: bu həftə faiz hesabını məşq edirik. Ev üçün təklif: şərti qiymət və endirimlə bir nümunə qurmaq. Əlavə material almağı tələb etmə. Şagird nəticələri haqqında iddia yazma. Cavab və ya görüş tələb etmə. Mətn 90 sözdən uzun olmasın.

Göndərməzdən əvvəl mesajı ucadan oxuyun. Öz danışığınıza yad gələn ifadələri dəyişin. Tarix, görüş yeri və cavab müddəti lazımdırsa, onları özünüz təsdiqləyib əlavə edin; qaralamadakı təsadüfi detalı olduğu kimi saxlamayın.

Daha çox yazışma nümunəsi üçün e-poçt promptlarına baxın. Şəxsi şagird məsələsini ümumi sinif məktubuna qatmayın.

Hazır materialı hansı qayda ilə yoxlamalı?

Materialı istifadə etməzdən əvvəl faktı, məqsədi, dili və məlumat paylaşımını ayrıca nəzərdən keçirin. Edutopia ChatGPT-nin yanlış məzmunu da inamlı dillə təqdim edə bildiyini vurğulayır. Mənbə: dəqiqlik barədə xəbərdarlıq.

• Hesablamaları özünüz yenidən aparın; cavab açarını sübut saymayın.
• Tarix, anlayış və tərifləri istifadə etdiyiniz dərsliklə tutuşdurun.
• Hər tapşırığın dərsin məqsədinə xidmət etdiyini yoxlayın.
• Cümlələri yaşa və dərsdə istifadə etdiyiniz terminlərə uyğunlaşdırın.
• Şagirdin kimliyini və şəxsi vəziyyətini açıqlayan hissələri paylaşmayın.

Müəllimin AI bacarığı yalnız prompt yazmaqdan ibarət deyil. UNESCO çərçivəsində insanı mərkəzdə saxlamaq, etika, AI əsasları, tədrisdə tətbiq və peşəkar öyrənmə birlikdə yer alır. Bu istiqamətlərdən özünüz üçün bir inkişaf məqsədi seçin. Mənbə: UNESCO müəllim bacarıqları çərçivəsi.

Bu həftə hansı işi sınamaq olar?

Bir dərs planı seçin və hazırlığa sərf etdiyiniz ümumi vaxtı qeyd edin. Prompt yazmaq, cavabı oxumaq və düzəltmək vaxtını birlikdə hesablayın. Müqayisəni yalnız ilk cavabın yaranma sürətinə görə aparmayın.

1. Dərsin məqsədini və mövcud materialını hazırlayın.
2. Birinci promptu sinfinizə uyğun dəyişin.
3. Planı yoxlayıb istifadə edəcəyiniz variantı ayrıca saxlayın.
4. Dərsdən sonra hansı tapşırığın əlavə izah tələb etdiyini yazın.
5. Növbəti dəfə promptda yalnız həmin problemi düzəldin.

İşləyən variantı tarix və mövzu adı ilə saxlayın. Növbəti dərsə köçürəndə sinif, məqsəd və vaxt hissələrini yenidən oxuyun. Başqa tapşırıqlar seçmək üçün hazır ChatGPT promptlarının tam siyahısına baxa bilərsiniz.