Süni intellekt: Azərbaycan biznesi üçün praktik bələdçi

Süni intellekt məlumatdakı nümunələrdən istifadə edərək mətn hazırlamaq, məlumatı qruplaşdırmaq və tapşırıqları yerinə yetirmək üçün qurulan sistemlərin ümumi adıdır. Burada uzun nəzəriyyə ilə deyil, işinizdə istifadə edə biləcəyiniz bir nəticə ilə başlayacaqsınız. İlk məqsəd: 15 dəqiqəyə müştəriyə göndərməyə hazır, özünüzün yoxladığınız bir cavab hazırlamaq.

Bu səhifədən sonra bacaracaqsınız:

• Pulsuz başlanğıc seçib ilk müştəri məktubunuzu hazırlamaq.
• Peşənizə uyğun hazır tapşırığı öz məlumatınıza uyğunlaşdırmaq.
• Zəif cavabı konkret düzəlişlə yaxşılaşdırmaq.
• Məxfi məlumatı çıxarmaq və uydurulmuş faktı tanımaq.
• Hazır işinizi saxlamaq və növbəti dəfə istifadə etmək.

Son məzmun yenilənməsi: 14 oktyabr 2026. Vaxtınız azdırsa, əvvəl yalnız aşağıdakı başlanğıc bölməsini tamamlayın.

İlk 15 dəqiqə: bir müştəri cavabını necə hazırlamalı?

Bu təlimat kompüterlə gündəlik işləməyən sahibkar üçün nəzərdə tutulub. Proqram quraşdırmaq, fayl yükləmək və bank kartı əlavə etmək lazım deyil. Brauzer internet səhifələrini açdığınız proqramdır: məsələn, Chrome, Safari və ya Edge. Telefonunuzda da eyni səhifəni aça bilərsiniz. Hazırda yazışmaq istədiyiniz müştəri yoxdursa, aşağıdakı təlim məlumatından istifadə edin.

Vaxt bölgüsü hədəfdir, zəmanət deyil. Hesab təsdiqi və internet problemi vaxtı uzada bilər. Artıq hesabınız varsa, ikinci addımı keçin. İlk iş üçün bütün səhifəni oxumaq lazım deyil. Bu bölmənin sonunda saxlanmış və yoxlanmış cavabınız olmalıdır; peşə bölmələrini sonra oxuya bilərsiniz.

1. Aləti açın: 0–2 dəqiqə

Ünvan sətrinə chatgpt.com yazın. Ünvan sətri brauzerin yuxarısında sayt ünvanının göründüyü yerdir. Reklam nəticəsindən və adı oxşayan başqa saytdan daxil olmayın. ChatGPT-nin pulsuz planı var; bu mətn məşqi üçün əvvəl ödəniş etməyin. Azərbaycandan istifadə rəsmi ölkə siyahısına daxildir. Alternativ olaraq gemini.google.com ünvanını açın: Gemini-nin veb versiyasının rəsmi ölkə və dil siyahısında Azərbaycan və Azərbaycan dili var.

Gözlənilən nəticə: rəsmi xidmətin söhbət səhifəsi və ya giriş düyməsi görünür. Heç biri açılmırsa, əvvəl interneti yoxlayın. VPN almaq və ya başqa ölkə göstərmək bu başlanğıc tapşırığının hissəsi deyil. Pulsuz limit xəbərdarlığı çıxarsa, cavabı qeydlərinizdə saxlayın və limit açılana qədər gözləyin.

2. Hesaba daxil olun: 2–5 dəqiqə

Hesabınız varsa, “Log in” və ya “Sign in” giriş deməkdir. Hesabınız yoxdursa, “Sign up” qeydiyyat deməkdir. Ekranın təklif etdiyi e-poçt və ya mövcud hesabla giriş yolunu seçin. E-poçt təsdiqi istənərsə, məktub qutunuzu açıb həmin xidmətin göndərdiyi təsdiqi tamamlayın. Düymələrin yeri və adı dəyişə bilər; əsas meyar rəsmi domen daxilində qalmaqdır.

Gemini yolunu seçmisinizsə, Google hesabınızla giriş edin. İş və məktəb hesablarında təşkilatın icazəsi lazım ola bilər. Kart və ya ödəniş pəncərəsi çıxarsa, ilk məşq üçün onu tamamlamayın; pulsuz seçimə qayıdın. Parolunuzu və e-poçta gələn təsdiq kodunu AI söhbətinə yazmayın. Giriş çətinləşirsə, tanıdığınız şəxsdən yalnız ekran düyməsini tapmaqda kömək istəyin, parolunuzu verməyin.

Gözlənilən nəticə: aşağıda mətn yazmaq üçün boş xana görürsünüz. İlk tapşırıq üçün xüsusi model seçimi, tətbiq quraşdırılması və ya əlavə paket lazım deyil.

3. Bu tapşırığı kopyalayın: 5–8 dəqiqə

Prompt süni intellektə yazdığınız tapşırıqdır. Aşağıdakı blokun mətnini seçin. Kompüterdə Ctrl+C ilə kopyalayın, söhbətin mətn xanasına klikləyib Ctrl+V ilə yapışdırın. Mac-da həmin düymələr Command+C və Command+V-dir. Telefonda mətnin üzərinə basılı saxlayıb “Kopyala”, sonra xananın üzərində “Yapışdır” seçin. Göndərmək üçün ekrandakı ox işarəsini basın.

Təlim məlumatı: bu mağaza və sifariş gerçək müştəri hekayəsi deyil. Məbləğlər və saatlar yalnız aşağıdakı tapşırığın şərtləridir. Öz işinizə keçəndə onları təsdiqlənmiş məlumatlarla əvəz edin.

Azərbaycan dilində sadə, nəzakətli müştəri cavabı yaz.
Müştərinin sualı: “Bu məhsulu Bakıda ünvana çatdırırsınız?”
Yalnız bu məlumatlardan istifadə et:
- Bakı daxilində çatdırılma var.
- Çatdırılma haqqı 5 AZN-dir.
- Sifariş təsdiqlənəndən sonra vaxt ayrıca razılaşdırılır.
Cavab 3 cümlədən uzun olmasın.
Endirim, pulsuz çatdırılma və dəqiq saat uydurma.
Sonda müştəridən uyğun rayon və vaxt aralığını soruş.
Müştərinin adını və telefonunu istəmə.

Gözlənilən nəticə: qısa cavab qaralaması. Məsələn: “Salam, Bakı daxilində ünvana çatdırırıq. Çatdırılma haqqı 5 AZN-dir, vaxtı sifariş təsdiqləndikdən sonra razılaşdırırıq. Hansı rayon və vaxt aralığı sizə uyğundur?” Bu müəllifin hazırladığı nümunədir, canlı modeldən ölçülmüş nəticə deyil; alətin cavabı fərqli ola bilər.

4. Cavabı yoxlayın və düzəldin: 8–12 dəqiqə

Üç şeyi yoxlayın: 5 AZN düzgün qalıbmı, əlavə vəd verilibmi, sonda rayon və vaxt aralığı soruşulubmu? “Bu gün mütləq çatdıracağıq” yazılıbsa, silin: həmin faktı verməmisiniz. Mətni ucadan oxuyun. Özünüz müştəriyə belə deməzdinizsə, aşağıdakı düzəlişi eyni söhbətə göndərin.

Cavabı gündəlik Azərbaycan dilində yenidən yaz.
Yalnız verdiyim faktları saxla. Əlavə vədləri çıxar.
3 qısa cümlə olsun. Mənanı və 5 AZN məbləğini dəyişmə.

Gözlənilən nəticə: rahat oxunan və verdiyiniz məlumatla uyğun cavab. AI-nin öz cavabını “doğrudur” adlandırması yoxlama deyil. Son mətni siz ilk məlumatla tutuşdurursunuz. Başqa alətə eyni sualı vermək də faktın təsdiqi sayılmır.

5. Nəticəni saxlayın və yenidən açın: 12–15 dəqiqə

Windows-da bir konkret yol: ekranın aşağısındakı Start düyməsinə basın, axtarışda “Notepad” yazın və həmin mətn proqramını açın. Yoxladığınız cavabı Ctrl+C ilə kopyalayıb boş sənədə Ctrl+V ilə yapışdırın. Ctrl+S basın. Saxlama pəncərəsində “Desktop” (iş masası) yerini seçin, fayl adına “Catdirilma-cavabi.txt” yazın və “Save” (Saxla) düyməsini basın. Proqramı bağlayın, iş masasında həmin faylı tapıb üzərinə iki dəfə klikləyin. Mətn yenidən görünürsə, nəticə saxlanıb. Faylı tapmırsınızsa, Start axtarışında “Catdirilma-cavabi.txt” yazın.

Telefonda alternativ: Qeydlər/Notes tətbiqini açın, yeni qeyd düyməsinə basın, boş sahədə basılı saxlayıb “Yapışdır” seçin. Başlığı “Çatdırılma cavabı” yazın. Geri düyməsi ilə qeydlər siyahısına qayıdın, həmin başlığı tapıb yenidən açın. Mətn qalıbsa, saxlama tamamdır. Tətbiq ayrıca “Saxla” və ya “Done” düyməsi göstərirsə, çıxmazdan əvvəl onu basın.

Gözlənilən nəticə: cavabı sadəcə yaratmamısınız, saxlandığı yerdən yenidən tapıb açmısınız. Mövcud hesabla bu mərhələlər üçün 15 dəqiqə hədəfi nəzərdə tutulur; ilk qeydiyyat və təsdiq daha uzun çəkə bilər.

Cavabı telefonunuzun qeydlərinə və ya kompüterdə mətn sənədinə kopyalayın. Adını “Çatdırılma cavabı” qoyun. Altına bu qeydi əlavə edin: “Göndərməzdən əvvəl haqqı və vaxt qaydasını yoxla”. Artıq real iş görmüsünüz: təkrar istifadə edilən bir müştəri cavabı hazırlamısınız. Təlim məlumatını gerçək müştəriyə göndərməyin; əvvəl mağazanızın qaydaları ilə əvəz edin.

Göndərmək məcburi deyil. İlk məşqin nəticəsi yoxlanmış qaralama və saxlanmış şablondur. Öz faktlarınızla uyğunlaşdırdığınızda hazır cavabı WhatsApp və ya e-poçt xanasına yapışdırıb son dəfə oxuya bilərsiniz. Alət sizin əvəzinizə müştəri ilə danışmalı deyil. Daha geniş ekran təlimatı üçün ChatGPT-dən ilk istifadə qaydasına, dil məsələsi üçün Azərbaycan dilində ChatGPT bələdçisinə keçin.

Süni intellekt necə işləyir və ondan nə gözləməli?

Mətn yaradan model öyrənmə zamanı məlumatlarda dil və məna əlaqələrini mənimsəyir, sonra tapşırığınıza uyğun cavab yaradır. Onu hər dediyi doğru olan mütəxəssis kimi yox, qaralama hazırlayan köməkçi kimi istifadə edin. Axıcı cümlə doğru fakt demək deyil. Mətn yaratmaqla rəsmi sənəddən fakt tapmaq ayrı işlərdir: birinci üçün yaradıcılıq, ikinci üçün mənbə və tutuşdurma lazımdır.

Praktik fərqi belə yoxlayın. “Mağazam üçün cavab yaz” ümumi tapşırıqdır. “Bakı daxilində çatdırılma var, haqqı 5 AZN-dir, üç cümləlik cavab yaz” isə istifadə edilə bilən məlumat verir. Model sizin anbardakı məhsulu, təsdiqlənmiş tarifi və bu günkü iş rejimini özü bilmir. Onları vermədən cavabda görsəniz, fakt kimi qəbul etməyin. Tərif və terminləri geniş öyrənmək üçün süni intellektin sadə izahını, mətn və şəkil yaradan sistemlər üçün generativ AI bələdçisini oxuyun.

Başlamaq üçün yadda saxlayacağınız struktur dörd hissədir: işin konteksti, konkret tapşırıq, istifadə ediləcək faktlar və nəticə formatı. Rol əlavə etmək faydalı ola bilər, amma “sən dahi ekspertsən” cümləsi çatışmayan məlumatı əvəz etmir. “Bilmədiyini soruş, fakt uydurma” sərhədini də əlavə edin. Cavabda yenə səhv ola bilər; sərhəd yoxlamanı ləğv etmir.

İndi edin: ilk tapşırığınızdakı məlumatdan çatdırılma haqqını çıxarıb alətdən çatışmayan faktı soruşmasını istəyin. Məbləğ uydurursa, həmin cümləni işlətməyin. Bu kiçik məşq sizə hansı məlumatı əvvəlcədən verməli olduğunuzu göstərir. Terminləri ayırmaq üçün AI və maşın öyrənməsinin fərqinə, tapşırıq quruluşu üçün promptun nə olduğuna baxın.

Peşənizə görə istifadə: hazır tapşırıq və nəticə nümunələri

Aşağıdakıların hamısı təlim üçün hazırlanmış tapşırıq və nəticə nümunələridir. Heç biri real şirkətin qazancını və ya müştəri nəticəsini təsvir etmir. Kvadrat mötərizədəki hissəni öz məlumatınızla əvəz edin, mötərizəni silin. Hər rol üçün iki ayrı iş var; birini seçib tamamlayın. Şəxsi məlumat, gizli qiymət siyahısı və tam sənəd əvəzinə yalnız lazım olan, paylaşılmasına icazə verilən hissədən istifadə edin.

Kiçik biznes sahibi: müştəri cavabı və günün planı

Birinci iş təkrarlanan sualı cavablandırmaqdır. Əvvəl çatdırılma, geri qaytarma və mövcudluq qaydalarını ayrıca yazın. Sual ilə qaydanı qarışdırmayın: müştərinin istəyi sizin öhdəliyiniz deyil. Hazır cavabda məbləğ, müddət və məhsul adı yalnız verdiyiniz qaydadan gəlməlidir.

Kiçik mağaza üçün Azərbaycan dilində cavab şablonu hazırla.
Sual: [müştərinin şəxsi məlumatı çıxarılmış sualı]
Təsdiqlənmiş qaydalar: [çatdırılma, dəyişmə və mövcudluq]
2 variant yaz: 2 cümləlik qısa, 4 cümləlik ətraflı.
Məlumat çatmırsa, vəd vermə; mənə bir sual ver.

Nümunə nəticə: “Salam, məhsulun mövcudluğunu dəqiqləşdirib sizə xəbər verəcəyik. Hansı ölçü lazımdır?” Bu cavab yalnız mövcudluq bilinmədikdə uyğundur. Məhsul anbardadırsa, qeyri-müəyyən ifadəni təsdiqlənmiş faktla əvəz edin.

İkinci iş günü planlaşdırmaqdır. AI-a bütün biznesi idarə etdirməyin. Bu gün həqiqətən görüləcək işləri yazın, son vaxtı və mövcud işçini göstərin. Planı alan kimi ilk işi təqvimə və ya qeydə köçürün. Nəticə sadəcə gözəl siyahı yox, kimin nə edəcəyinin müəyyənləşməsidir.

Bu işləri gün planına çevir: [işlər və son vaxtlar].
Bu gün işləməyə ayırdığım vaxt: [dəqiqə].
Cədvəl: iş, prioritet, ilk addım, məsul şəxs.
Vaxtı bilinməyən işi “dəqiqləşdir” kimi işarələ.
Bütün işlərin bu gün bitəcəyini vəd etmə.

Nümunə nəticə: “Sifarişləri təsdiqlə | yüksək | siyahını aç | mağaza sahibi”. Siz məsul şəxsi və vaxtı yoxlayırsınız. Başlama işlərini seçmək üçün kiçik biznesdə AI tətbiqlərinə baxın.

Satış və marketinq: məhsul mətni və etiraza cavab

Birinci iş məhsul haqqında qısa paylaşım hazırlamaqdır. Məhsulun materialı, qiyməti və istifadə qaydası təsdiqlənmiş olmalıdır. “Ən yaxşı”, “tam zəmanətli” və sağlamlıqla bağlı vədlər əlavə etməyin. Şəkildən görünməyən xüsusiyyəti modelə təxmin etdirməyin. Bir paylaşımın məqsədi bir aydın növbəti addım olsun.

Azərbaycan dilində 3 qısa Instagram mətni yaz.
Məhsul: [ad]. Təsdiqlənmiş xüsusiyyətlər: [siyahı].
Auditoriya: [kim]. Məqsəd: [sual və ya sifariş].
Hər mətn maksimum 50 söz olsun.
Qiymət, kampaniya, müştəri rəyi və nəticə uydurma.
Sonda bir sadə hərəkət çağırışı yaz.

Nümunə nəticə: “Gündəlik istifadə üçün [təsdiqlənmiş xüsusiyyət]. Ölçülər barədə məlumat almaq üçün yazın.” Mötərizə qalıbsa, paylaşmayın. Öz məhsulunuzun faktını daxil edib son mətni yenidən oxuyun.

İkinci iş “bahadır” etirazına hörmətli cavab hazırlamaqdır. Məqsəd müştərini sıxışdırmaq yox, müqayisə üçün məlumat verməkdir. Qiyməti müdafiə edərkən olmayan üstünlük, saxta qıtlıq və icazəsiz endirim təklif etmək olmaz.

Müştəri “bahadır” deyir. Azərbaycan dilində 3 cavab yaz.
Qiymət: [məbləğ]. Qiymətə daxil olanlar: [təsdiqli siyahı].
Ton nəzakətli olsun. Təzyiq, saxta qıtlıq və endirim olmasın.
Hər variant bir aydınlaşdırıcı sualla bitsin.

Nümunə nəticə: “Qiymətə quraşdırma da daxildir. Siz yalnız məhsulu, yoxsa quraşdırma ilə birlikdə müqayisə edirsiniz?” Bu üstünlük ancaq quraşdırma həqiqətən daxil olanda işlədilir. Davam üçün AI ilə kontent hazırlama prosesini seçin.

Müəllim: dərs məşqi və anlama yoxlaması

Birinci iş dərsə uyğun qısa məşq hazırlamaqdır. Mövzunu, yaş səviyyəsini və öyrənmə məqsədini verin. Sinfin şagird siyahısını, qiymətlərini və fərdi diaqnozlarını paylaşmayın. Dərslikdən istifadə edirsinizsə, paylaşmağa icazəli qısa hissə ilə məhdudlaşın. Tapşırıqdan əvvəl cavabları özünüz həll edin.

Azərbaycan dilində dərs məşqi hazırla.
Sinif və mövzu: [sinif, mövzu]. Məqsəd: [bacarıq].
5 sual yaz: 2 sadə, 2 tətbiq, 1 izah tələb edən.
Cavab açarını ayrı bölmədə ver və hər cavabı izah et.
Verilən material: [icazəli qısa hissə].
Materialda olmayan fakt tələb etmə.

Nümunə nəticə: “12-nin yarısı neçədir? Cavab: 6, çünki 12 iki bərabər hissəyə bölünür.” Müəllim sualın səviyyəsini və cavabın düzgünlüyünü təsdiqləyir; alətin cavab açarı son qərar deyil.

İkinci iş mövzunun başa düşülməsini yoxlamaqdır. Hazır xülasə əvəzinə şagirdin düşünməsini tələb edən suallar hazırlayın. Qiyməti AI-a təyin etdirməyin; əvvəl öz meyarınızı yazın və yaranan sualı həmin meyarla tutuşdurun.

Bu mövzu üçün 3 anlama sualı yaz: [mövzu].
Hər sualda şagird öz sözləri ilə səbəb izah etsin.
Mənim meyarım: [meyar].
Hər sualın hansı bacarığı yoxladığını qeyd et.
Şagird adı və şəxsi məlumat istifadə etmə.

Nümunə nəticə: “Niyə iki bərabər hissənin cəmi bütövə bərabərdir? Bacarıq: hissə və bütöv əlaqəsini izah etmək.” Sualı real dərsdə istifadə etməzdən əvvəl ifadəsini sinfin dil səviyyəsinə uyğunlaşdırın.

Tələbə: öyrənmə kartları və yazının strukturu

Birinci iş oxuduğunuz qeydi özünü yoxlama kartlarına çevirməkdir. Modeldən oxumadığınız kitabın səhifəsini və sitatını istəməyin. Yalnız öz qeydinizə əsaslanan suallar yaradın. Əvvəl sualı cavablandırın, sonra cavab açarını görün. Məqsəd işi sizin yerinizə təhvil vermək deyil, başa düşmədiyiniz yeri tapmaqdır.

Bu qeyddən 6 öyrənmə kartı hazırla: [öz qeydim].
Dil Azərbaycan dili olsun. Format: sual | qısa cavab.
Yalnız qeyddə olan məlumata söykən.
Aydın olmayan məqamları ayrıca “müəllimdən soruş” siyahısına yaz.
Mənbə, sitat və səhifə nömrəsi uydurma.

Nümunə nəticə: “Mövzunun əsas anlayışı nədir? | Qeyddə verilən tərif”. Sonra kartı bağlayıb öz cavabınızı yazın. Səhv etdiyiniz kartı ertəsi gün yenidən yoxlayın; sadəcə cavabı kopyalamaq öyrənmə testi deyil.

İkinci iş yazının planını qurmaqdır. Müəllimin AI qaydasını əvvəl öyrənin. İcazə yoxdursa, həmin tapşırıqda istifadə etməyin. İcazə varsa, modeldən hazır esse yox, sizin tezisinizi yoxlayan struktur və çatışmayan sübut sualları istəyin.

Yazı planımı yoxla: [öz planım].
Tezis: [fikrim]. Tapşırıq şərti: [şərt].
Hazır esse yazma. 3 struktur düzəlişi təklif et.
Hər düzəliş üçün hansı sübutun çatmadığını soruş.
İstinad uydurma, Azərbaycan dilində qısa cavab ver.

Nümunə nəticə: “İkinci abzas tezisi izah edir, amma nümunə yoxdur. Hansı oxuduğunuz mənbə bunu dəstəkləyir?” Cavab olaraq həqiqətən oxuduğunuz mənbəni seçin, sonra abzası özünüz yazın.

Mühasib: sənəd siyahısı və cədvəl formulu

Birinci iş ay sonu hazırlıq siyahısını qaydaya salmaqdır. Müştərinin VÖEN-i, bank hesabı, əməkhaqqı və müqaviləsini ümumi söhbətə yapışdırmayın. AI-a vergi məbləği və qanuni son tarix qərarı verdirməyin. Buradakı iş mövcud təsdiqlənmiş siyahını aydınlaşdırmaqdır; qaydanın doğruluğunu mühasib özü yoxlayır.

Ay sonu hazırlıq siyahımı cədvələ çevir: [anonim siyahı].
Sütunlar: sənəd, kimdən alınır, yoxlama, çatışmayan hissə.
Yeni hüquqi tələb və son tarix əlavə etmə.
Azərbaycan dilində yaz. Qeyri-müəyyən işi sual kimi göstər.

Nümunə nəticə: “Satış sənədləri | məsul əməkdaş | dövr uyğunluğu | çatışan tarixlər dəqiqləşdirilsin”. Bu, sənəd təşkilidir, uçotun və ya vergi hesabatının təsdiqi deyil.

İkinci iş sadə cədvəl formulunu hazırlamaqdır. Əvvəl sütunları izah edin, sonra nümunə rəqəmlərlə yoxlayın. Proqramın dil və regional ayarına görə formula adları və ayırıcı işarə dəyişə bilər. Real fayla keçməzdən əvvəl boş sınaq vərəqində test edin.

Cədvəldə B sütunu miqdar, C sütunu vahid qiymətdir.
D2 üçün vurma formulası yaz və Azərbaycan dilində izah et.
B2=3, C2=4 ilə yoxlama nəticəsini göstər.
Vergi və valyuta fərziyyəsi əlavə etmə.
Səhv yaranarsa, proqram və ayırıcını məndən soruş.

Nümunə nəticə: “=B2*C2; 3 × 4 = 12”. Əl hesabı ilə tutuşdurun. Bir doğru nümunə bütün faylın doğruluğu demək deyil; boş xana və mətn daxil ediləndə davranışı da yoxlayın.

HR və ofis işçisi: görüş qeydi və vakansiya qaralaması

Birinci iş anonim görüş qeydindən fəaliyyət siyahısı hazırlamaqdır. Yazını yazmaq və paylaşmaq üçün təşkilatın qaydası tətbiq olunur. Ad əvəzinə rol istifadə edin: “satış rəhbəri”, “ofis əməkdaşı”. Qərar olmayan fikri təsdiqlənmiş qərar kimi təqdim etməyin.

Bu anonim görüş qeydini Azərbaycan dilində xülasə et: [qeyd].
3 bölmə ver: qərarlar, açıq suallar, görüləcək işlər.
İş cədvəli: tapşırıq | məsul rol | qeyd olunan son vaxt.
Vaxt yoxdursa “təyin edilməyib” yaz.
Təkliflə qərarı qarışdırma, ad və müddət uydurma.

Nümunə nəticə: “Qiymət siyahısını yoxla | satış rəhbəri | təyin edilməyib”. Görüş iştirakçıları ilə təsdiqləyib son vaxtı təyin edin. Qeyd aydın deyilsə, onu qərar siyahısına keçirməyin.

İkinci iş vakansiyanın ilk qaralamasıdır. AI-a namizədləri şəxsi xüsusiyyətlərinə görə sıralatmayın. Elan üçün işə aid bacarıqları, vəzifəni və təsdiqlənmiş şərtləri verin. Məvacib və iş saatı verilməyibsə, modelə onları doldurmağı tapşırmayın.

Azərbaycan dilində vakansiya qaralaması yaz.
Rol: [rol]. İşlər: [siyahı]. Bacarıqlar: [işə aid meyarlar].
Təsdiqlənmiş şərtlər: [şərtlər].
Bölmələr: nə edəcəksiniz, nə lazımdır, necə müraciət etməli.
Yaş, cins və ailə vəziyyəti tələbi əlavə etmə.
Məvacib və saat bilinmirsə, mənə sual ver.

Nümunə nəticə: “Müştəri sorğularını qeydə almaq və aidiyyəti komandaya yönləndirmək”. Elanı rəhbərlə və tətbiq edilən iş qaydaları ilə tutuşdurun. Hazır mətn işə qəbul qərarını və hüquqi yoxlamanı əvəz etmir.

Hansı AI aləti kimə uyğundur?

İlk gün iki alətdən çoxunu müqayisə etməyin. Eyni təhlükəsiz tapşırığı verin və hansı cavabın daha az düzəliş tələb etdiyini qeyd edin. Aşağıdakı cədvəl veb xidmət üçündür, bütün mobil funksiyalara və iş hesablarına zəmanət deyil. Qiymət və istifadə limitləri dəyişə bilər. AZ dilində mətn yaratmaq ilə menyunun AZ dilində olması fərqlidir.

ChatGPT-nin pulsuz plan izahı başlanğıc və limit məlumatını verir; rəsmi ölkə siyahısı Azərbaycanı göstərir. Gemini üçün veb ölkə və dil siyahısına baxın. Bu məlumatlar hesabınızın dərhal açılmasına və bütün funksiyaların işləməsinə zəmanət vermir.

İndi qərar verin: pulsuz, sadə ilk məktub üçün ChatGPT ilə başlayın. Dil siyahısı əsas meyardırsa, Gemini-ni də eyni mətnlə yoxlayın. Xüsusi şəkil və video işi ilk tapşırıqdan ayrıdır: AI ilə şəkil hazırlama və video iş axını ayrıca seçim tələb edir. Ödənişə keçməzdən əvvəl konkret limitin işinizi dayandırdığını qeyd edin, sonra ChatGPT Plus seçim meyarlarını oxuyun.

Azərbaycan konteksti: istifadə imkanları və konkret qorunma qaydaları

Aşağıdakı yerli sahələr tətbiq ssenariləridir, təsdiqlənmiş müştəri hekayələri deyil. Bakıdakı kafe öz təsdiqlənmiş menyusundan qısa sifariş cavabı hazırlaya bilər. Regiondakı qonaq evi elan mətnində olan giriş saatını aydın izah edə bilər. Onlayn mağaza məhsulun gerçək ölçüsünü müştərinin sualına uyğun təqdim edə bilər. Tədris mərkəzi paylaşmağa icazəli mövzudan məşq yarada bilər. Hər halda nəticə həmin işin sahibi tərəfindən yoxlanır.

Yer adını əlavə etmək cavabı avtomatik yerli etmir. AZN ilə qiymət, rayon adı, iş saatı və istifadə etdiyiniz danışıq tonu kimi təsdiqlənmiş məlumatlar lazımdır. Azərbaycan dilində “siz” və “sən” müraciətini qarışdırmayın. Türkcədən gələn uyğun olmayan sözləri öz müştərinizin işlətdiyi sözlərlə dəyişin. Rusca sorğu gəlirsə, əvvəl mənanı yoxlayın, sonra cavabın hansı dildə lazım olduğunu bildirin.

Anarın yoxlanıla bilən orijinal iş nümunəsi: bu saytdakı AI prompt kitabxanası tapşırığı rol, kontekst, konkret iş və nəticə formatına ayırır, sonra fakt və üslub yoxlaması verir. Bu səhifədə də həmin açıq resursun iş prinsipini tətbiq edə bilərsiniz: öz biznesinizin kontekstini əlavə edib nəticəni yoxlayın. Burada müştəri qazancı və ya ölçülməmiş vaxt qənaəti iddiası yoxdur.

Məxfilik: məlumatı göndərməzdən əvvəl azaltmaq

Mətnin içindən ad, telefon, ünvan, şəxsiyyət sənədi, bank rekviziti, əməkhaqqı və müqavilə detallarını çıxarın. “Müştəri A”, “məhsul B” kimi işarələrdən istifadə edin. Əgər tapşırıq şəxsi məlumat olmadan görülə bilmirsə, ümumi istehlakçı söhbətində davam etməyin; təşkilatın icazəli sistemi və məlumat siyasəti üzrə işləyin. Tam sənəd göndərmək əvəzinə icazəli, lazım olan parçanı seçin.

ChatGPT-də “Settings” → “Data Controls” bölməsində “Improve the model for everyone” seçimini söndürmək barədə rəsmi məlumat idarəetməsi izahı var. Bu ayar məxfi sənədi paylaşmağa icazə yaratmır və bütün riskləri aradan qaldırmır. Əsas müdafiə məlumatı minimuma endirməkdir. Komanda üçün AI məlumat məxfiliyi qaydalarını və şirkət AI siyasətini ayrıca hazırlayın.

Səhv məlumat: cavabı faktla tutuşdurmaq

Qiymət və iş saatını öz siyahınızdan, qanun və vergi qaydasını rəsmi mənbədən, dərs cavabını təsdiqlənmiş materialdan yoxlayın. AI-nin verdiyi linki açın: ünvanın mövcud olması yetmir, səhifənin iddianı dəstəkləməsi lazımdır. Mənbə tapılmırsa, həmin iddianı çıxarın. Modeldən “hansı hissə yalnız mənim məlumatımdan gəlib?” soruşmaq kömək edə bilər, amma cavabı yenə siz yoxlayırsınız.

Müəllif hüququ: istifadə icazəsini ayrıca yoxlamaq

Başqasının məqaləsini bütöv kopyalayıb “öz adımla yaz” deməyin. Öz faktınız, öz müşahidəniz və istifadəsinə icazə verilən materialdan başlayın. Şəkildə real şəxs, loqo və ya tanınan əsər varsa, istifadədən əvvəl hüquq və razılıq məsələsini dəqiqləşdirin. AI nəticəsini kommersiya məqsədilə işlətmək üçün həm alətin şərtlərini, həm də daxil etdiyiniz materialın hüquqlarını yoxlayın. Bu, hüquqi status zəmanəti yox, iş yoxlamasıdır.

Göndərmədən əvvəl dörd sual: şəxsi məlumat qalıbmı, hər faktın mənbəyi varmı, icazəsiz vəd varmı, materialı istifadə etməyə haqqım varmı? Birinə cavab verə bilmirsinizsə, mətni qaralama kimi saxlayın. Riskli hissəni dəqiqləşdirənə qədər dərc etməyin. Avtomatik müştəri cavabına keçmək üçün AI ilə müştəri xidməti və sayt chatbotunun qurulması ayrıca nəzarət tələb edir.

Yeni başlayanların 7 səhvi və onları necə düzəltmək

1. “Mənə yaxşı mətn yaz” demək. Auditoriya, faktlar və format yoxdur. Düzəliş: “Müştəriyə Azərbaycan dilində üç cümlə yaz, yalnız bu məlumatı istifadə et” deyin. Sonra fakt siyahısını əlavə edin.
2. İlk cavabı dərhal göndərmək. Mətn uyğun görünür, amma əlavə vəd var. Düzəliş: qiymət, vaxt, ad və şərtləri sətir-sətir tutuşdurun. Yoxladığınız versiyanı ayrıca saxlayın.
3. Bütün sənədi yükləmək. Lazımsız şəxsi və kommersiya məlumatı da paylaşılır. Düzəliş: tapşırığın tələb etdiyi icazəli qısa parçanı seçin, identifikatorları çıxarın.
4. Bir söhbətdə əlaqəsiz işləri qarışdırmaq. Əvvəlki mağazanın şərti yeni tapşırığa keçə bilər. Düzəliş: yeni mövzu üçün yeni söhbət açın və faktları yenidən verin.
5. Azərbaycan dili əvəzinə qarışıq dilə razılaşmaq. “Teslimat”, “fiyat” kimi sözlər qalır. Düzəliş: “Azərbaycan dilində ‘çatdırılma’, ‘qiymət’ işlət, gündəlik və nəzakətli yaz” deyin. Son mətni özünüz oxuyun.
6. Yoxlamadan ödənişli plan almaq. Hansı problemi həll etdiyi bilinmir. Düzəliş: əvvəl bir həftə eyni təhlükəsiz işi sınayın; limit və redaktə vaxtını qeyd edin. Sonra ehtiyacı qiymətləndirin.
7. AI-nin özünü təsdiqləməsini sübut saymaq. “Əminəm” ifadəsi mənbə deyil. Düzəliş: orijinal sənədi və rəsmi məlumatı açın, iddianı tutuşdurun. Mənbə yoxdursa, çıxarın.

Bir neçə səhv birdən varsa, hamısını bir mürəkkəb tapşırıqla düzəltməyə çalışmayın. Əvvəl yanlış faktı çıxarın, sonra tonu düzəldin, axırda formatı qısaldın. Beləliklə hansı dəyişiklikdən nə aldığınızı görəcəksiniz. Daha çox nümunə üçün dəqiq prompt yazmaq qaydalarına keçin.

Növbəti addımlar: tamamladığınız işi təkrar istifadə edin

Bu günün nəticəsi bir şablondur. Sabah eyni şablonu yeni təsdiqlənmiş məlumatla yoxlayın. Bir həftəlik ilk sınaqda yalnız bir iş seçin: müştəri cavabı, məhsul mətni və ya görüş xülasəsi. Bir anda həm reklam, həm mühasibat, həm chatbot sistemi qurmayın. Proses sabitləşəndən sonra biznesdə AI tətbiq xəritəsinə və təkrarlanan AI iş axınına keçin.

Kopyalana bilən iş vərəqi

İlk AI işim
Tapşırıq:
İstifadə etdiyim alət:
Verdiyim təsdiqlənmiş faktlar:
Çıxardığım məxfi məlumatlar:
Hazır nəticəni saxladığım yer:
Düzəltdiyim səhv:
İşi özüm görməyə sərf etdiyim vaxt:
AI ilə hazırlama və yoxlamanın ümumi vaxtı:
Növbəti dəfə yenidən yoxlanacaq məlumat:
Son qərar: istifadə et / düzəlt / istifadə etmə

Vaxtı təxmin etmək əvəzinə başlanğıc və son vaxtını qeyd edin. AI ilə variantda aləti açmaq, tapşırıq yazmaq və redaktə etmək də hesablanır. Məsələn, qaralama tez gəlsə də, yoxlamaya çox vaxt gedirsə, iş hələ səmərəli deyil. Gəlir artımı ölçməmisinizsə, onu nəticə kimi yazmayın. Məqsəd öz işinizdə nəyin işlədiyini görməkdir.

Hazır tapşırığı dəyişmək üçün Azərbaycan dilində prompt nümunələrini açın. Xərci planlaşdırmaq üçün AI xərcləri bələdçisinə keçin. Axtarış kontenti hazırlayırsınızsa, AI və SEO alətlərinin sərhədlərini oxuyun. Bu keçidlərin hamısını bu gün bitirmək lazım deyil: ilk işinizə ən yaxın olan birini seçin.

Dayanma meyarı: bir saxlanmış nəticə, yoxlanmış faktlar və növbəti dəfə istifadə üçün qeydiniz varsa, başlanğıcı tamamlamısınız. İndi aləti bağlayıb həmin işi gündəlik prosesinizdə istifadə edin. Daha çox məqalə oxumaq hazır nəticəni tətbiq etməyin əvəzi deyil.