kiçik biznes üçün PR necə qurulur: media ilə əlaqə planı
kiçik biznes üçün PR necə qurulur? Mövzu seçimi, jurnalistə məktub, press-reliz nümunəsi və həftəlik planla yerli mediaya ilk müraciətinizi hazırlayın.

kiçik biznes üçün PR necə qurulur: media ilə əlaqə planı
Kiçik biznes üçün PR necə qurulur sualına praktik cavab budur: oxucuya faydalı bir mövzu seçin, onu faktlarla hazırlayın və həmin mövzudan yazan jurnalistə qısa məktub göndərin. İlk həftə üçün məqsədiniz bir yaxşı təklif, uyğun media siyahısı və suallara cavab verəcək hazır material olsun.
PR nədir və kiçik biznesə nə üçün lazımdır?
PR, yəni ictimaiyyətlə əlaqələr, biznesin insanlarla etibarlı münasibət qurması və nüfuzunu qoruması üçün apardığı ünsiyyət işidir. Media ilə əlaqə bunun bir hissəsidir; müştərilər, tərəfdaşlar və əməkdaşlarla ünsiyyət də bu çərçivəyə daxildir. ABŞ Ticarət Palatasının PR bələdçisi bu fərqi izah edir.
Redaksiyanın öz qərarı ilə biznesiniz barədə yazması etibar yaratmağa kömək edə bilər. Bu, ödənişlə yerləşdirilən reklamdan fərqlənir: məqalənin mövzusunu və təqdimatını siz almırsınız. Palatanın bələdçisində buna qazanılmış media görünürlüğü deyilir.
Öz planınızda bu fərqi açıq saxlayın. Reklam üçün aldığınız təklifi reklam büdcəsinə, jurnalistlə mövzu müzakirəsini isə media əlaqələrinə yazın. Heç birini avtomatik satış vədi kimi qəbul etməyin.
Əvvəl hansı fikirlə tanınmaq istədiyinizi seçin
Bir cümlə yazın: kimə, hansı məsələdə faydanız var? Məsələn, şərti Bakı kafesi üçün istiqamət evdə qəhvə hazırlayan insanlara sadə seçim qaydaları izah etmək ola bilər. Bu cümləni dəqiqləşdirmək üçün kiçik biznesdə brend qurmaq bələdçisindən istifadə edin.
Biznes üçün PR strategiyası haradan başlamalıdır?
Bir səhifədə auditoriyanı, mövzunu, sübutu və məsul şəxsi müəyyən edin. İlk mərhələdə bütün ölkədə tanınmaq kimi geniş məqsəd əvəzinə, konkret insanların sizi hansı iş üçün xatırlamasını istədiyinizi yazın.
- Auditoriya: məhsulu alan və ya xidmətə ehtiyac duyan kimdir?
- Mövzu: həmin insanın hansı sualına cavab verə bilərsiniz?
- Sübut: hansı sənədi, prosesi və ya nümunəni göstərə bilərsiniz?
- Danışacaq şəxs: jurnalistin suallarını kim cavablandıracaq?
- Növbəti addım: maraqlanan oxucu sizi haradan tapacaq?
Şərti onlayn mağaza düşünək. Sahibkar özünü ən yaxşı mağaza kimi təqdim etmək əvəzinə, hədiyyə seçərkən ölçü səhvindən necə yayınmaq barədə izah hazırlaya bilər. Bunun üçün məhsul nümunələrini, ölçü cədvəlini və qaytarma şərtlərini əvvəlcədən yoxlasın.
İş üçün həftəlik vaxt ayırın və məsuliyyəti bir nəfərə verin. Kiçik komandada məktubu yazan, faktları yoxlayan və cavabı izləyən eyni adam ola bilər. Təklif göndərilən gün həmin şəxsin əlaqə üçün əlçatan olmasını planlaşdırın.
Yerli medianın diqqətini hansı mövzu ilə cəlb etmək olar?
Təklifinizi oxucunun öyrənəcəyi məlumatdan başlayın. Şirkətin açılması, xidmət yeniliyi və tədbir mövzu üçün başlanğıc ola bilər; hər biri üçün oxucuya aid səbəbi ayrıca göstərin. Shopify yerli tədbirləri, biznes yeniliklərini və faydalı ekspert izahlarını PR imkanları arasında göstərir. Shopify-nin kiçik biznes üçün PR bələdçisi.
PR strategiyası nümunələri: mövzunu necə daraltmalı?
Aşağıdakı nümunələr şərtidir. Onları real nəticə və ya keçirilmiş tədbir kimi təqdim etməyin; yalnız öz biznesinizdə doğru olan hissəni götürün.
| Biznes | İlkin fikir | Hazırlanacaq mövzu |
|---|---|---|
| Bakı kafesi | Yeni menyumuz var | Evdə qəhvə hazırlayarkən dadı dəyişən seçimlərin nümayişi |
| Kiçik onlayn mağaza | Məhsullarımız keyfiyyətlidir | Hədiyyə alarkən ölçünü yoxlamaq üçün sadə bələdçi |
| Dərzi emalatxanası | Yeni xidmət açmışıq | Geyimi dəyişmək və təmir etmək arasında seçim nümunələri |
| Marketinq komandası | Biz peşəkarıq | Müştərinin icazəsi ilə bir kampaniya qərarının izahı |
Mövzunu hazırlayanda problem, etdiyiniz iş və göstərilə bilən sübut ardıcıllığını saxlayın. Hekayənin quruluşu üçün marketinqdə hekayə danışmaq bələdçisinə baxın. Fakt çatışmayan yeri maraqlı cümlə ilə doldurmayın.
Öz müşahidənizi bütün bazarın vəziyyəti kimi təqdim etməyin. Yalnız mağazanızdakı sifarişləri nəzərdən keçirmisinizsə, bunu açıq yazın. Müştəri nümunəsi istifadə edəcəksinizsə, adı, şəkli və hekayəni paylaşmağa razılığını əvvəlcədən alın.
Brend üçün etibarlı media və uyğun jurnalist necə seçilir?
Əvvəl mövzunuza yaxın yazıları tapın, sonra müəlliflərinə baxın. Shopify ümumi kütləvi göndəriş əvəzinə nəşrə uyğun fərdi müraciəti, yerli və sahə üzrə ixtisaslaşmış medianı nəzərdən keçirməyi tövsiyə edir. Media seçimi və fərdi müraciət barədə mənbə.
Başlanğıc üçün kiçik siyahı hazırlamağı məsləhət görürəm. Hər nəşrin son yazılarından bir neçəsini oxuyun. Oxucu auditoriyası, mövzu və yazının təqdimat forması sizin təklifinizə uyğun gəlirsə, onu siyahıya əlavə edin.
- Nəşrin və müəllifin adını qeyd edin.
- Uyğun gördüyünüz yazının başlığını saxlayın.
- Redaksiyanın açıq göstərdiyi əlaqə kanalını tapın.
- Sizin mövzunuzun həmin oxucuya faydasını bir cümlədə yazın.
- Müraciətin tarixini və cavabını ayrıca izləyin.
Etibarlılığı qiymətləndirərkən müəllif məlumatına, mənbələrin göstərilməsinə və reklamın necə işarələnməsinə baxın. Saytın böyük görünməsini tək seçim meyarı etməyin. Ödənişli yerləşdirmə təklif olunarsa, onun formatını yazılı dəqiqləşdirin və müstəqil redaksiya yazısı kimi təqdim etməyin.
Jurnalistə necə müraciət etmək olar?
Pitch, yəni jurnalistə qısa mövzu təklifi, üç suala cavab versin: nə təklif edirsiniz, niyə həmin nəşrə uyğundur və nəyi göstərə bilərsiniz? Fərdiləşdirilmiş, birbaşa e-poçt müraciəti Shopify-nin tövsiyə etdiyi yanaşmadır. Jurnalistə müraciət tövsiyəsi.
Şərti kafe üçün uyğunlaşdırılan məktub
Mövzu: Evdə qəhvə hazırlayan Bakı oxucuları üçün praktik mövzu
Salam, [ad]. [Yazının adı] materialınızdakı [konkret hissə] ilə bağlı əlavə mövzu təklif etmək istəyirəm.
[Kafenin adı] adından evdə qəhvə hazırlayarkən üyüdülmə və hazırlama üsulunun seçimini nümunələrlə izah edə bilərik. Təklifimiz oxucunun öz avadanlığına uyğun suallar verməsinə kömək edən qısa materialdır.
Baristamızla söhbət və kafedə çəkiliş üçün [uyğun vaxt] ayıra bilərik. Mövzu planınıza uyğundursa, qısa məlumat və foto nümunələri göndərim?
[Ad, vəzifə, telefon]
Bu, göndərilməyə hazır fakt mətni deyil, şərti şablondur. Məktubda adı çəkilən yazını həqiqətən oxuyun. Baristanın iştirakı və çəkiliş vaxtını razılaşdırmadan təklifə daxil etməyin.
Cavab gəlməyəndə nə yazmalı?
Öz iş qaydanız kimi bir neçə iş günündən sonra bir qısa xatırlatma planlaşdıra bilərsiniz. Eyni yazışmada yeni faydalı detal əlavə edin və mövzu uyğun deyilsə, bunu anlayışla qarşıladığınızı bildirin. Cavab yoxdursa, gündəlik mesaj göndərməyin.
Jurnalist maraqlanarsa, son tarixini və istədiyi materialı soruşun. Cavabınızda bildiyiniz faktı ehtimaldan ayırın. Məlumatı yoxlamaq lazımdırsa, nə vaxt geri dönəcəyinizi dəqiq deyin.
Biznes üçün press-reliz və media materialı necə hazırlanır?
Press-reliz biznes yeniliyini qısa şəkildə bildirən yazılı elandır. Yeni məhsul və xidmət kimi xəbərləri paylaşmaq üçün istifadə oluna bilər. Shopify press-relizin istifadəsini belə izah edir.
Redaksiyaya xüsusi mövzu təklif edirsinizsə, əvvəl qısa məktub hazırlayın. Təsdiqlənmiş bir elanı bir neçə əlaqəyə göndərəcəksinizsə, aşağıdakı quruluşdan istifadə etməyi məsləhət görürəm.
- Başlıq: baş verən yeniliyi sadə cümlə ilə bildirin.
- İlk abzas: kim, nə, harada və nə vaxt suallarını cavablandırın.
- Təfərrüat: oxucu üçün vacib şərtləri əlavə edin.
- Sübut: yoxlanılan sənədi və ya göstərilə bilən prosesi qeyd edin.
- Əlaqə: sualları cavablandıracaq şəxsi göstərin.
Media qovluğunu jurnalist üçün hazırladığınız materiallar toplusu kimi düşünün. Şirkət haqqında qısa məlumat, danışacaq şəxsin təqdimatı, uyğun fotoşəkillər və əlaqə məlumatını ora qoyun. Faylların adını aydın yazın və paylaşımın açıldığını başqa cihazdan yoxlayın.
Hazır olmayan rəhbər sitatını onun adından yazmayın. Nəticə nümunəsi əlavə edəcəksinizsə, başlanğıc vəziyyəti və görülən işi sənədləşdirin. Quruluş üçün praktik biznes nümunəsi hazırlamaq bələdçisindən yararlanın.
İlk həftədə nə etməli və nəticəni necə izləməli?
Həftənin sonunda göndərilə bilən bir təklif və işlək əlaqə cədvəli hazırlamağı hədəfləyin. Aşağıdakı bölgü təklif olunan iş planıdır, görünürlük və ya satış zəmanəti deyil.
- Bazar ertəsi: auditoriyanı və onun sualını seçin.
- Çərşənbə axşamı: uyğun yazıları oxuyub media siyahısını hazırlayın.
- Çərşənbə: faktları, şəkilləri və danışacaq şəxsi dəqiqləşdirin.
- Cümə axşamı: fərdi məktubları yoxlayıb göndərin.
- Cümə: cavabları qeyd edin və növbəti addımları planlaşdırın.
Ölçmə cədvəlində göndəriş, məzmunlu cavab, müsahibə, dərc və müştəri müraciətini ayrı saxlayın. Bir yazını avtomatik satış nəticəsi saymayın. Öz biznesinizə uyğun göstəricini KPI seçimi bələdçisi ilə dəqiqləşdirin.
Google Alerts vasitəsilə brend barədə qeyd olunan yazıları izləmək olar; Palatanın bələdçisi bunu PR monitorinqi üçün tövsiyə edir. Həmin mənbə PR-ın birbaşa təsirini ölçməyin həmişə asan olmadığını da vurğulayır. PR nəticələrinin izlənməsi.
Həftəlik baxışda adınızın hansı mövzuda çəkildiyini oxuyun, yalnız sayını toplamayın. Yanlış fakt görsəniz, dəqiq düzəlişi və sübutunu redaksiyaya göndərin. Sonrakı mərhələ üçün brend reputasiyasını izləmək bələdçisinə baxın.
Başlayarkən hansı suallar yaranır?
İlk PR işi üçün agentlik tutmalıyam?
İlk sınaqda bir mövzunu və kiçik media siyahısını özünüz hazırlamağı nəzərdən keçirin. Agentliklə işləyəcəksinizsə, ondan görüləcək işi, məsul şəxsi və hesabat formasını yazılı istəyin.
Jurnalistə press-reliz, yoxsa qısa məktub göndərim?
Konkret yazı ideyası üçün qısa məktubdan başlayın. Təsdiqlənmiş biznes elanını paylaşmaq istəyirsinizsə, press-relizi əlavə material kimi hazırlayın.
Ekspert kimi tanınmaq üçün nə hazırlayım?
Müştərilərin sizə verdiyi bir sualı seçin. Ona sadə izah, yoxlanılan nümunə və bildiyinizin sərhədi ilə cavab hazırlayın; jurnalistə məhz bu mövzuda danışmağı təklif edin.
Heç kim cavab vermirsə, nəyi dəyişməliyəm?
Əvvəl mövzunun nəşrə uyğunluğunu, sonra məktubun ilk abzasını yoxlayın. Oxucu üçün fayda görünmürsə, yeni göndərişdən əvvəl təklifi daraldın və sübutunu gücləndirin.
Mənbələrdə nəyi yoxlamaq olar?
- U.S. Chamber of Commerce: Public Relations Guide: PR anlayışı, etibar və nəticələrin izlənməsi.
- Shopify: PR for Small Business: fərdi media müraciəti, yerli nəşrlər və press-relizlər.
Məktub şablonu, media seçim siyahısı və həftəlik bölgünü öz işinizə uyğunlaşdırın. Şərti nümunələri real fəaliyyətinizlə əvəz edin və göndərişdən əvvəl hər iddianı yoxlayın.
Məni Instagramda izlə
Qısa qeydlər, praktik nümunələr və gündəlik rəqəmsal strategiya fikirləri.
Mən Anar Rustamli — böyümənin, texnologiyanın və insan düşüncəsinin kəsişməsində işləyən strateq, sahibkar və AI tətbiqi lideriyəm. 2016-cı ildən işim bizneslərə sürətlə dəyişən rəqəmsal mühitdə inkişaf etməyə kömək etmək üzərində qurulub. Böyümə sistemləri, AI-əsaslı iş axınları və nəticəni məqsədlə uzlaşdıran strateji çərçivələr dizayn edirəm. İnanıram ki, əsl böyümə strategiya, data və insan fəhmi birlikdə işləyəndə baş verir — missiyam bizneslərə AI-ı elə tətbiq etməkdə kömək etməkdir ki, həm nəticələri, həm kimlikləri güclənsin.

