Severance kompensasiyası nə deməkdir?

Severance iş münasibəti bitərkən təklif edilən pul və güzəştlər paketidir. Buraya əlavə ödəniş, müəyyən müddət sığorta dəstəyi və yeni iş axtarışında kömək daxil ola bilər. Bunlar mümkün paket hissələridir, hər işçiyə avtomatik verilən siyahı deyil. BetterUp paketin tərkibini izah edir.

Öz qeydlərinizdə “qanun və müqavilə üzrə yoxlanacaq ödənişlər” və “əlavə istəklərim” adlı iki bölmə açın. Hər məbləğin qarşısına onun nəyə əsaslandığını yazın. Əsas məlum deyilsə, “dəqiqləşdirilməlidir” qeyd edin.

ABŞ məsləhətini yerli qayda saymayın

ABŞ Əmək Departamentinin məlumatına görə, FLSA adlı federal əmək qanunu severance ödənişini tələb etmir; həmin çərçivədə bu, razılaşma mövzusudur. Bu məlumatdan “Azərbaycanda kompensasiya verilmir” nəticəsi çıxarmaq olmaz. Mənbə yalnız ABŞ çərçivəsini izah edir.

Əmək müqavilənizdəki işəgötürənin adını, işlədiyiniz ölkəni və xitam səbəbini ayrıca qeyd edin. Xarici şirkətlə işləyirsinizsə, bu məlumatları hüquqşünasa birlikdə təqdim edin. Frilanser kimi xidmət müqaviləsi ilə çalışırsınızsa, sənədinizin növünü də əvvəlcədən bildirin.

Təklifi müzakirə etməzdən əvvəl hansı sənədləri toplamalısınız?

Əvvəl öz sənədlərinizdən kiçik qovluq hazırlayın. Danışıq zamanı yaddaşınıza güvənmək əvəzinə müzakirə etdiyiniz bəndi açıb göstərin. İşdən azad olunma sənədləri üçün aşağıdakı siyahıdan istifadə edin.

• Əmək müqaviləsi və ona edilmiş əlavələr.
• İşdən azad edilmə barədə təqdim olunan bildiriş və sənədlər.
• Kompensasiya təklifi və varsa, saziş layihəsi.
• Öz əməkhaqqı hesablamalarınız və ödəniş qeydləriniz.
• Məzuniyyət qalığı barədə yazılı məlumat.
• Bonus, satış komissiyası və güzəştlərlə bağlı sizə aid şərtlər.
• Şirkətin sizə təqdim etdiyi işdən ayrılma qaydaları.

Hər sənəd üçün tarix və versiya yazın. Telefon danışığından sonra qısa təsdiq məktubu göndərin: “Bugünkü görüşdə ödəniş tarixinin dəqiqləşdiriləcəyi bildirildi. Zəhmət olmasa, yekun tarixi yazılı göndərin.” Bu, istifadə edə biləcəyiniz nümunədir, hüquqi təsdiq forması deyil.

Təklif hələ gəlməyibsə

Birinci mesajda məbləğ tələb etmək əvəzinə hesablamanı istəyin. Məsələn: “İşdən ayrılma ilə bağlı nəzərdə tutulan ödənişləri, hər birinin əsasını və ödəniş tarixini ayrıca göndərməyinizi xahiş edirəm.” Sonra cavabdakı çatışmayan hissələri bir siyahıda toplayın.

Özünüzdən istefa ərizəsi yazmaq istənirsə, bunun sənədlərdə necə göstəriləcəyini məsləhətləşmədən qərar verməyin. İstefa məktubu nümunəsindən yalnız ayrılma qərarınız və sənədləşmə yolu aydın olduqda istifadə edin.

İşdən çıxarılanda hansı ödənişləri ayrıca yoxlamaq lazımdır?

Ümumi məbləği ayrı sətirlərə bölməyi istəyin. Aşağıdakı cədvəl tələb edə biləcəyiniz hüquqların hazır siyahısı deyil. Bu, mühasibə və hüquqşünasa verəcəyiniz sualları qaydaya salmaq üçün iş vərəqidir.

Mənbələr paketə istifadə edilməmiş məzuniyyətə görə ödəniş, sığorta və karyera dəstəyinin daxil ola biləcəyini göstərir. Konkret uyğunluğu öz müqaviləniz və tətbiq olunan qaydalar üzrə yoxlatdırın. The Muse mümkün paket hissələrini sadalayır.

Hipotetik nümunə: Bakıdakı onlayn mağaza

Tutaq ki, mağazanın marketinq əməkdaşına ümumi çıxış məbləği təqdim edilib. İşçi üçün təklif etdiyim addım belədir: son maaşı, məzuniyyət hesabını və əlavə kompensasiyanı ayrı göstərən cədvəl istəsin. Bundan sonra yalnız əlavə hissə barədə qarşı təklif hazırlasın.

Cədvəldə tutulmalardan əvvəlki məbləğlə hesaba köçürüləcək məbləği də ayırın. “Mənə nə qədər çatacaq?” sualını açıq verin. Hesablamanı başa düşmədikdə özünüz ehtimal qurmayın, yazılı izah istəyin.

İşdən çıxarılarkən danışığı necə aparmaq olar?

Özünüz üçün ən vacib iki istəyi seçin və hər birinin səbəbini bir cümlədə yazın. İlk təklifi dəyişməz saymayın, amma artım vədi də gözləməyin. The Muse danışıqların mümkün olduğunu, bəzi şirkətlərdə isə sərt qaydalar tətbiq edildiyini qeyd edir. Danışıq imkanına dair izah.

Pul xaricində nə istəyə bilərsiniz?

Prioritetiniz yeni işə keçməkdirsə, CV və müsahibə dəstəyini soruşun. Sığorta sizin üçün vacibdirsə, mümkün davam müddətini və xərci kimin ödəyəcəyini dəqiqləşdirin. Bu xidmətlər mənbədə mümkün danışıq mövzuları kimi göstərilir. BetterUp əlavə dəstək seçimlərini açıqlayır.

• Əlavə pul üçün konkret məbləğ və səbəb yazın.
• Ödənişin hansı tarixdə edilməsini istədiyinizi bildirin.
• Tövsiyə məktubu istəyirsinizsə, kimdən və hansı tarixədək istədiyinizi qeyd edin.
• İş axtarışı dəstəyi istəyirsinizsə, xidmətin adını və əhatəsini göstərin.
• Təhvil işi təklif edirsinizsə, tapşırıqları və vaxt sərhədini yazın.

Uyğunlaşdıra biləcəyiniz mesaj

Təklif üçün təşəkkür edirəm. Ödənişlərin hesabını nəzərdən keçirdikdən sonra əlavə kompensasiya və iş axtarışı dəstəyi hissəsini müzakirə etmək istəyirəm. Mənim qarşı təklifim [məbləğ və ya konkret dəstək] şəklindədir.

Bu istəyin səbəbi [sənədlə göstərə bildiyiniz əsas] ilə bağlıdır. Razılaşdırılmış çərçivədə [konkret təhvil işi] üçün plan da təqdim edə bilərəm. Dəyişiklik mümkündürsə, yenilənmiş təklifi yazılı göndərməyinizi xahiş edirəm.

Boş yerləri faktlarla doldurun. Sübut edə bilmədiyiniz nəticəni və eşitdiyiniz başqa işçinin məbləğini arqumentə çevirməyin. Tövsiyə istəyinizi ayrıca hazırlamaq üçün iş üçün referans istəmə bələdçisindən istifadə edin.

Kompensasiya sazişi necə yoxlanılır?

Sazişi məbləğ, tarix və öhdəliklər üzrə ayrı oxuyun. Severance müqaviləsində məxfilik, rəqibdə işləmə məhdudiyyəti və hüquqi iddialardan imtina kimi şərtlər ola bilər. Belə bəndləri qiymətləndirmək üçün əmək hüququ üzrə mütəxəssisə müraciət edin. The Muse sazişdəki riskli bəndləri izah edir.

İddialardan imtina müəyyən tələbləri sonradan irəli sürməkdən vaz keçmək barədə bənddir. Məxfilik isə hansı məlumatları paylaşmamağın tələb olunduğunu göstərir. Hər ikisinin sizin sənəddə konkret hansı hadisəyə və məlumata aid olduğunu hüquqşünasdan soruşun.

• Məbləğ və ödəniş tarixi açıq yazılıbmı?
• Ödəniş üçün hansı şərtləri yerinə yetirməlisiniz?
• Yeni iş tapmaq ödənişə təsir edirmi?
• İmzadan sonra hansı davranışlara məhdudiyyət qoyulur?
• Pulun geri qaytarılması barədə bənd varmı?
• Şifahi razılaşdırılan dəstək yekun mətndə varmı?
• İmzalanacaq sənəd yoxladığınız son versiyadırmı?

Məsləhətləşməyə hazır gedin

Hüquqşünasa yalnız son səhifəni göndərməyin. Müqaviləni, təklifin tam mətnini, xitam sənədini və suallarınızı birlikdə təqdim edin. Əvvəlcə xidmətin əhatəsini və qiymətini soruşun; məqsədinizin sənədi anlamaq, dəyişiklik istəmək və ya mübahisəni qiymətləndirmək olduğunu bildirin.

Rəhbər “bu gün imzala” deyirsə, baxış üçün əlavə vaxtı yazılı istəyin. Avtomatik olaraq müəyyən sayda gününüz olduğunu güman etməyin. Bu məqalə Azərbaycan üçün konkret baxış müddəti müəyyən etmir.

Bu həftə hansı addımları atmalısınız?

İşi üç mərhələyə bölün: əvvəl sənədlər, sonra hesab, sonda qarşı təklif. Təklif etdiyim bu ardıcıllığı sizə bildirilmiş son tarixə uyğunlaşdırın. Mübahisəli xitam varsa, hüquqi məsləhətləşməni son mərhələyə saxlamayın.

1. Bu gün sənədləri toplayın və çatışmayanları bir məktubda istəyin.
2. Sonra hər ödənişin əsasını, məbləğini və tarixini cədvələ köçürün.
3. İki əsas istəyinizi seçib qısa qarşı təklif hazırlayın.
4. Yenilənmiş sənədi yoxlatdırın və əvvəlki versiya ilə müqayisə edin.
5. Razılaşdıqdan sonra ödənişi izləmək üçün xatırlatma qoyun.

İş axtarışını ayrıca planlamaq üçün işdən çıxarılandan sonrakı ilk həftə planına baxın. Yeni təklif gələndə iş təklifini qiymətləndirmə meyarları ilə şərtləri müqayisə edin. Gələcək maaş söhbətinə isə maaş danışığı bələdçisi ilə hazırlaşın.